Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan formül uyarınca, 2024 yılında emekli olacak bir sigortalının aylığının, 2025 yılında yapılacak emeklilik aylığı başvurusuna göre en az yüzde 30 daha fazla olması beklenmektedir. Bu durum, yüz binlerce kişinin yılbaşından önce emeklilik dilekçesi vermek istemesine yol açmaktadır.
Gerek SGK gerekse ekonomi yönetiminin bu durumu düzeltmek adına çalışmalara başladığı belirtilmektedir. Hayata geçirilmesi gereken bu formülün, 2024 yılında hak ettiği halde emekli olmayanların emekli aylıklarında kayıp yaşanmaması için gerekli düzenlemenin yapılması olmalıdır.
Yapılması düşünülen formülün, bağlanacak aylıklarda enflasyondan kaynaklı bir farkın olmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Emekli aylıkları hesaplanırken güncelleme katsayısının bir önceki yılın enflasyon verisine göre hesaplandığı dikkate alındığında, 2024’te yapılacak yaşlılık aylığı başvurusu sonucu bağlanacak maaş ile 2025 yılında yapılacak başvuru arasındaki farkın ortadan kaldırılması için bir düzenleme yapılması gerekmektedir. 2024 yılındaki enflasyon oranının, 2023’e göre daha düşük olması muhtemel değerlendirildiğinden, 2024’te hesaplanacak emekli aylığının 2025 yılında hesaplanacak aylıktan daha yüksek olacağı kesinleşmektedir. Bu durumun düzeltilmesi ve emeklilik başvurusunu geciktirenler için hak kaybı oluşmaması adına bir düzenleme yapılması üzerinde çalışmalar yürütüldüğü ifade edilmektedir.
Bilindiği üzere, bu durumun değiştirilebilmesi için kanunun maaş bağlama esaslarını düzenleyen hükümlerinde yasal bir değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu değişikliğin hakkaniyet ölçüsünde yapılabilmesi için, kişinin emekliliğe hak kazandığı tarihten itibaren hangi tarihte emeklilik başvurusunda bulunursa bulunsun, yaşlılık aylığı almaya hak kazandığı tarihten itibaren geçen sürede hangi yıl emekli aylığı daha yüksek olacaksa, maaşı o yılın güncelleme katsayısına göre hesaplanması halinde uygun bir düzenleme olacağı belirtilmektedir.
Sigortalıların, yaşlılık aylıklarındaki farkların önemli bir kısmının, hesaplama öncesi bir önceki yılın enflasyon oranından kaynaklandığı dikkate alındığında, yapılması düşünülen düzenlemenin temelini de bu farklılığın giderilmesi oluşturmaktadır.
Yaşlılık aylığı hesaplanmasında bulunacak formül, ülkemizdeki enflasyon oranının tek haneye düşeceği döneme kadar geçerli olursa, bu sorunu bir nebze hafifletecektir. Ancak kalıcı çözüm olarak, mutlaka yeni bir yaşlılık aylığı bağlanma formülünün hakkaniyet içinde yapılması ve hayata geçirilmesi gerekmektedir.
Bu durumu rakamlarla ifade etmek gerekirse, 2024 yılında yaşlılık aylığına hak kazanan bir sigortalı için 30.000 TL yaşlılık aylığı bağlanması söz konusu iken, yılbaşına kadar herhangi bir yasal düzenleme yapılmazsa, bu kişi yaşlılık aylığı dilekçesini 2025 yılında vermesi halinde yaklaşık 22.000 TL civarında yaşlılık aylığı ile karşılaşma durumu söz konusudur.
Hükümetin hazırladığı Orta Vadeli Program’da (OVP) öngörülen şekilde enflasyonun gerilemesi halinde, 2026 yılında yüzde 17,5’e düşmesi durumunda yaşlılık aylığı bağlanma oranları daha da azalarak büyük mağduriyetler yaratacaktır. 2025 yılına ilişkin net enflasyon verileri belli olmamakla birlikte, 2025 yılında emeklilik dilekçesini verenlerin aylığı yine önceki yılın enflasyon farkı sebebiyle 2026 yılında dilekçe verecek olanlara göre benzer oranlarda yüksek çıkacak ve yine yaşlılık aylığına müracaat sayısında patlama olacaktır.
2024 yılında dilekçesini verecek bir sigortalının yaşlılık aylığı hesaplanırken, güncelleme katsayısı ile bulunan aylığa 2023 yılı Ocak ve Temmuz aylarında verilen toplam yüzde 86 zam eklenerek yaşlılık aylığı bağlanacaktır. Aynı kişi dilekçesini 2025 yılında verirse, güncelleme katsayısı ile bulunan değere 2025 yılında verilecek olası yüzde 10-15’lik fark eklenmek suretiyle belirlenecektir.
Başka bir ifadeyle, 2024 yılı itibarıyla emekli olacakların ödedikleri primler, 2023 yılı güncelleme katsayısı kullanılarak 2024 yılına taşınacak ve buna 2024 yılında verilen Ocak ve Temmuz zamları ilave edilecektir. Aynı kişi 2025 yılında emekli olursa, primleri 2024 yılı güncelleme katsayısı kullanılarak 2025 yılı Ocak ayına taşınacak ve bunlara sadece 2025 yılı Ocak ayındaki zam uygulanacaktır.
HANGİ YIL YÜKSEKSE AYLIK O YILA GÖRE HESAPLANACAK
Muhtemel benimsenen formüle göre, 2024 yılında emekli olmaya hak kazanan bir kişi eğer yaşlılık aylığı dilekçesini 2026 yılında verirse, emekli aylığı; 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki katsayılara göre ayrı ayrı hesaplanacak. Yapılan hesaplamaya göre hangi yıla ilişkin aylık daha yüksek çıkarsa, aylık o yılın verilerine göre hesaplanarak bağlanacak şekilde bir düzenleme yapılması düşünülmektedir. Ancak, bu düzenlemenin hayata geçebilmesi için yasal bir düzenleme yapılması gerekmektedir.
