ÖZEL BİNA VE İHALE KONUSU İŞLERE AİT İLİŞİKSİZLİK BELGESİ VERİLMESİ İŞ VE İŞLEMLERİ:

1- İşin geçici kabulü noksansız yapılmakla birlikte işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmemesi ve işverence talep edilmesi halinde, işverene ödenen hak ediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilir. Ancak, ilişiksizlik belgesi düzenlenmez. Daha sonraki bir tarihte ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmesi durumunda, daha önce araştırma yapılan tutar toplam istihkak bedelinden düşülerek kalan tutar üzerinden yapılan araştırma sonucu ilişiksizlik belgesi düzenlenir.

Biten inşaat için hesaplanan tutarlar, 2025/Nisan ayına tahakkuk ettirilerek bu aydan itibaren hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ edilecektir.

İşveren tarafından tebliğ edilen borcun ödenmesi halinde ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecek ve dosyanın İZ işlemi yapılmayacaktır.

İşveren tarafından tebliğ edilen borcun ödenmesi halinde, ilişiksizlik belgesi düzenlenerek işyeri dosyasının İZ işlemi yapılacaktır.

2- Tek işyeri dosyasından yürütülmesine rağmen birden fazla yapı ruhsatı bulunan, yapı sınıfı ve grubu ve/veya asgari işçilik oranı farklı olan özel nitelikteki inşaat işleri tamamlandıktan sonra, her bir ruhsata istinaden ayrı ayrı araştırma işlemi yapılacak ve hesaplanan fark işçilik tutarları toplamı, bildirilen toplam prime esas kazanç tutarı ile karşılaştırılacaktır.

İlk inşaat ruhsatına istinaden 01.03.2026 tarihinde işyeri dosyası açılmış ve sigortalı bildirimi yapılmaya başlanmıştır. Aynı işveren tarafından, ikinci inşaat ruhsatına istinaden 15.04.2026 tarihinde farklı bir işyeri dosyası açılmıştır. 02.06.2026 tarihinde işveren tarafından, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 27'nci maddesine istinaden işyeri dosyalarının birleştirilmesi talep edilmiştir.

Parsellerin bitişik olması, işveren tarafından ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde talepte bulunulması ve sigortalıların birbirine karışması nedeniyle işverenin talebi kabul edilmiş ve işyeri dosyaları birleştirilmiştir. İnşaat 22.04.2027 tarihinde tamamlanmıştır.

Bu tutar üzerinden hesap edilen fark prim borcunun ödenmesi ve söz konusu işyeri dosyasından başkaca borcun bulunmaması halinde ilişiksizlik belgesi verilecektir.

3- Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaat maliyetinin hesaplanmasında, inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli esas alınır. Başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş inşaat maliyetinin hesabında ise inşaatın bitirildiği yıl hariç olmak üzere, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması sonucu bulunan birim maliyet bedeli esas alınır. Birden fazla birim maliyet bedelinin yayımlandığı yıl olması halinde, aritmetik ortalama hesabında o yıl içerisinde yayımlanan son birim maliyet bedeli dikkate alınır.

Aritmetik ortalama hesabında, hesaplamada kullanılacak yıla ait birim maliyet bedeli bulunmaması durumunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile yazışma yapılarak hangi birim maliyet bedelinin esas alınması gerektiği sorulacak ve gelen cevaba göre işlem yapılacaktır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile yapılan yazışma sonucu birim maliyet bedelinin belirlenememesi durumunda, araştırma işleminde esas alınacak yapı sınıfı ve grubu, yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden ünitece belirlenecektir.

Ünitece belirlenememesi veya belirlenen birim maliyet bedeline işverence itirazda bulunulması halinde, yapının kullanım amacı, niteliği ve özelliklerinin tespiti amacıyla dosya sosyal güvenlik denetmenleri servisine sevk edilecek ve denetmen tarafından düzenlenen raporda belirtilen tespitlere istinaden araştırma işleminde esas alınması gereken yapı sınıfı ve grubu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden ünitece belirlenecektir.

16.05.2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in yayımlandığı tarih itibarıyla aritmetik ortalama hesabına göre araştırma işlemi yapılması gerektiğinden;

  • 16.05.2026 tarihi ve sonrasında biten,
  • 16.05.2026 tarihinden önce bitmiş olmakla birlikte henüz araştırma işlemi yapılmayan veya araştırma işlemi yapılmış olmakla birlikte fark prim borcu idari aşamada kesinleşmemiş olan,

özel nitelikteki inşaat işlerinde aritmetik ortalama hesabına göre araştırma işlemi yapılacaktır.

Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önceki hesaplama yöntemi esas alınarak araştırma işlemi yapılan ve 16.05.2026 tarihi ve sonrasında idari aşamada kesinleşen işlemler için ise;

  • 2 yıl ve daha az sürede tamamlanan özel nitelikteki inşaat işlerinde hesaplama yöntemi değişmediğinden herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
  • 2 yıldan uzun süren özel nitelikteki inşaat işleri için yapılan ilk araştırma işlemi iptal edilerek aritmetik ortalama hesabına göre yeniden araştırma işlemi yapılacaktır.

2 yıldan uzun süren özel nitelikteki inşaat işlerinde, Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önceki hesaplama yöntemi esas alınarak Sosyal Güvenlik Müfettişlerince/Denetmenlerince düzenlenen rapora istinaden ünitece;

  • 16.05.2026 tarihi itibarıyla henüz işlem yapılmamış,
  • İşlem yapılmış olmakla birlikte tebliğ edilen fark prim borcu 16.05.2026 tarihi ve sonrasında idari aşamada kesinleşmiş,

ise söz konusu raporlar, aritmetik ortalama hesabı esas alınarak yeniden düzenlenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilecektir.

  • 2026/Mayıs dönemi ve sonrasında verilen son muhtasar ve prim hizmet beyannamesi/aylık prim ve hizmet belgesi döneminden itibaren en az 2 yıl muhtasar ve prim hizmet beyannamesi/aylık prim ve hizmet belgesi verilmeyen işyeri dosyaları, 5510 sayılı Kanun kapsamından çıkarılarak re'sen araştırma işlemi yapılacaktır.
  • İhale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işleri için yapılan araştırma işlemi sonucunda tespit edilen ve Kuruma bildirilmediği anlaşılan asgari işçilik miktarı üzerinden hesaplanan prim tutarı veya Kurumumuzun Sosyal Güvenlik Müfettişlerince/Denetmenlerince yapılan tespitlere istinaden tebliğ edilen fark işçilik tutarı, aksine bir tespit olmaması hâlinde, iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilerek tahakkuk ettirilmek suretiyle gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. İşverence borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşir ve işlemler sonuçlandırılır.
  • İhale makamı tarafından onaylanmış geçici kabul tutanağında ihale konusu işe ilişkin eksik veya kusur bulunmadığının belirtilmesi halinde tutanakta belirtilen iş bitim tarihi, tutanakta eksik veya kusur tespit edilmesi halinde ise eksik ve kusurların tamamlandığı tarih iş bitim tarihi olarak kabul edilir. İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması durumunda ise ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihine göre işlem yapılır.
  • Özel nitelikteki inşaat işlerinde işverence talep edilmesi halinde, bitirildiği belirtilen kısımlar için ayrı asgari işçilik araştırma işlemi yapılabilir ve bu kısımlar için kısmi ilişiksizlik belgesi verilebilir.

Kısmi ilişiksizlik belgesi verildikten sonra yapılan araştırma işlemlerinde daha önce bitirilen ve kısmi ilişiksizlik belgesi verilen bölümlerin yüz ölçümleri ile Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarları son hesaplamada dikkate alınmaz. Dolayısıyla Kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazançtan fazla olan tutarlar sonraki hesaplamada dikkate alınmayacaktır.