Sözcü Gazetesi'nin aktardığı güncel bilimsel verilere göre, dişi sivrisineklerin insanları ısırırken kan grubunu veya ten rengini dikkate aldığı yönündeki yaygın inanışların bilimsel bir temeli bulunmuyor. Tıbbi entomolog Frederic Simard ve İsveçli bilim insanı Rickard Ignell'in yürüttüğü araştırmalar, sivrisineklerin hedeflerini karmaşık bir kimyasal koku mekanizmasıyla seçtiğini ortaya koydu. Vücut kimyasının sürekli değişmesi nedeniyle hiçbir insanın kalıcı bir sivrisinek mıknatısı olmadığı belirtildi.
Sivrisinekler hedeflerini üç aşamalı bir radar sistemiyle tespit ediyor. İlk aşamada, nefes yoluyla dışarı atılan karbondioksit onlarca metre uzaktan algılanıyor. Yaklaşık 10 metre mesafeye ulaşıldığında karbondioksit ile kişiye özel vücut kokusu birleşiyor. Yakın mesafede ise vücut sıcaklığı ve nem oranı nihai hedefi belirliyor.
KAN GRUBU VE TATLI KAN İDDİASI ÇÜRÜTÜLDÜ
Halk arasında sivrisineklerin sıfır (0) kan grubunu sevdiği veya tatlı kanlıları ısırdığı şeklindeki inanışların gerçeği yansıtmadığı açıklandı. Dr. Simard, sivrisineklerin kan grubuna, ten, göz veya saç rengine göre tercih yaptığına dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmadığını bildirdi. Hedef seçimindeki asıl etkenin, insan cildindeki mikroorganizmaların ürettiği moleküller olduğu vurgulandı.
HEDEFİ BELİRLEYEN MADDE: MANTAR ALKOLÜ
İnsan vücudu 300 ile 1000 arasında farklı kokulu bileşik salgılıyor. Rickard Ignell'in Aedes aegypti türü sivrisineklerle yaptığı laboratuvar testlerinde, bu böceklerin 1000 bileşikten sadece 27 tanesini algılayabildiği belirlendi. Sivrisineklerin en çok saldırdığı kişilerin, cilt yağlarının parçalanmasıyla oluşan 1-octen-3-ol (mantar alkolü) adlı bileşiği yüksek oranda salgıladığı tespit edildi.
BİRA TÜKETİMİ SİVRİSİNEKLERİ NASIL ETKİLİYOR?
Sivrisineklerin yönelimini etkileyen bir diğer önemli faktörün tüketilen gıdalar ve alkol olduğu duyuruldu. Burkina Faso ve Hollanda'da yapılan bağımsız deneyler, alkol tüketiminin Anopheles sivrisineklerini doğrudan cezbettiğini gösterdi. Hollanda'daki verilere göre, son 24 saat içinde bira içmiş olan kişiler, içmeyenlere kıyasla sivrisineklere 1,35 kat daha çekici geliyor. Bu durumun alkolün vücut sıcaklığını yükseltmesi ve nefesle verilen karbondioksit miktarını artırmasından kaynaklandığı ifade edildi.
UZMANLARDAN KORUNMA TAVSİYELERİ
İklim değişikliğiyle birlikte Asya kaplan sivrisineği gibi istilacı türlerin yayılım alanı genişliyor. Uzmanlar, bu türlerden ve taşıdıkları virüslerden korunmak için dar olmayan ve vücudu tamamen kapatan giysilerin tercih edilmesini öneriyor. Açık alanlarda onaylı sinek kovucu spreylerin kullanılması, sivrisineklerin yoğun olduğu akşam saatlerinde ise ağır yemeklerden ve alkol tüketiminden kaçınılması gerektiği belirtiliyor.
