Kademeli Emeklilik Beklentisi Sürüyor: 2000 Sonrası Sigortalılar İçin Kritik Açıklama
2000 yılı ve sonrasında sigortalı olan milyonlarca çalışanın gündemindeki kademeli emeklilik tartışması sürüyor. SGK Uzmanı Dilek Ete, EYT düzenlemesinin ardından sigorta başlangıç tarihleri arasında oluşan emeklilik yaşı farkına işaret ederek yeni bir kademeli sistemin gerekliliğini savundu. Ancak mevcut durumda kademeli emekliliğe ilişkin yürürlüğe girmiş bir düzenleme bulunmuyor.
EYT SONRASI EMEKLİLİK YAŞI FARKI TARTIŞILIYOR
YouTube kanalındaki yayınında değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı Dilek Ete, 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlarla bu tarihten sonra çalışma hayatına başlayanlar arasındaki emeklilik şartlarının önemli ölçüde farklılaştığını söyledi.
Mart 2023'te yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle kapsama giren sigortalılar açısından yaş şartı kaldırılmıştı. Düzenlemenin dışında kalan çalışanlar ise mevcut mevzuattaki yaş ve prim koşullarına tabi olmaya devam ediyor.
Ete, bu durumun sigorta başlangıcı birbirine çok yakın çalışanlar arasında ciddi fark oluşturduğunu belirterek, "EYT'de yaş şartı kaldırılınca bu sefer bir gün sonra işe girenle bir gün önce işe giren arasında 17 yıla varan bir farklılık oluştu" dedi.
40 YIL PRİM ÖDÜYORSUN
Mevcut sistemin çalışma hayatındaki şartlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunan Ete, uzun yıllar prim ödeyen çalışanların emeklilik yaşını beklemek zorunda kaldığını ifade etti.
Ete, "Senden önce giren adam 20 yıl çalışmış emekli olmuş, sen 40 yıl çalışıyorsun, 40 yıl prim ödüyorsun ve emeklilik yaşın kadınsa 58, erkekse 60" ifadelerini kullandı.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDEN İSTENİYOR?
Ete'ye göre kademeli emeklilik talebinin temelinde çalışma hayatındaki süre, yaş şartı ve ödenen prim miktarı bulunuyor.
Türkiye'deki ekonomik ve istihdam koşullarında çalışanların 58-60 yaşına kadar kesintisiz biçimde iş hayatında kalmasının her zaman mümkün olmadığını belirten Ete, özellikle ileri yaşlarda yeni iş bulmanın zorlaşabildiğini söyledi.
Ete ayrıca 2000 sonrası sigortalıların önceki dönemlerde emekli olanlara göre daha uzun süre prim ödemek zorunda kalabildiğini, prim gününü tamamlayan kişilerin de yaş koşulunu karşılayıncaya kadar çalışmaları halinde prim ödemeye devam ettiğini ifade etti.
BÜTÇEYE AĞIR YÜK GETİRECEĞİNİ DÜŞÜNMÜYORUM
Kademeli emekliliğin kamu maliyesine etkisine de değinen Ete, olası bir düzenlemenin bütçeye sanıldığı kadar ağır yük getirmeyeceği görüşünü dile getirdi.
Kademeli bir modelde sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim koşullarının aşamalı biçimde belirlenmesi talep ediliyor. Böylece EYT kapsamına girenlerle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar arasındaki keskin geçişin azaltılması amaçlanıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKTI MI?
Kademeli emeklilik konusunda sosyal medyada zaman zaman "çıktı", "onaylandı" veya "tarih belli oldu" şeklinde paylaşımlar yapılsa da bunların resmi düzenlemelerle karıştırılmaması gerekiyor.
Mevcut durumda 2000 ve sonrasında sigortalı olanları kapsayan genel bir kademeli emeklilik düzenlemesi yürürlüğe girmiş değil. Bu nedenle çalışanların mevcut emeklilik şartları devam ediyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da daha önce emeklilik sistemi veya emekli aylıklarının hesaplanmasına ilişkin bir değişikliğin Bakanlığın gündeminde olmadığını açıklamıştı. Bakanlığın 2026 yılına ilişkin kamuoyuna yansıyan çalışmalarında da 2000 sonrası sigortalıları kapsayan yeni bir kademeli emeklilik yasasının yürürlüğe girdiğine ilişkin resmi bir karar bulunmuyor.
EYT DÜZENLEMESİ NE GETİRMİŞTİ?
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi 2023 yılında yasalaştı. Düzenlemeyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunan ve diğer koşulları sağlayan kişiler açısından emeklilikte yaş şartı kaldırıldı.
Böylece prim günü ve sigortalılık süresi gibi gerekli koşulları yerine getiren EYT kapsamındaki vatandaşlara yaş beklemeden emekli olabilme imkânı sağlandı.
Kademeli emeklilik tartışmasının merkezinde ise bu tarihin hemen sonrasında sigortalı olan çalışanların daha ileri yaşlarda emekliliğe tabi olması bulunuyor.
YENİ DÜZENLEME İÇİN MECLİS SÜRECİ GEREKİYOR
Kademeli emekliliğin hayata geçirilebilmesi için sosyal güvenlik mevzuatında değişiklik yapılması gerekiyor. Bunun için hazırlanacak düzenlemenin TBMM sürecinden geçmesi ve yasalaşması gerekiyor.
Dolayısıyla sosyal medyada paylaşılan yaş ve prim tabloları, resmi bir düzenleme yayımlanmadığı sürece kesin emeklilik şartları olarak değerlendirilemez. 2000 sonrası sigortalılar açısından kademeli emeklilik şimdilik güçlü bir beklenti ve kamuoyunda tartışılan bir talep olmayı sürdürüyor.
