3600 ve 4500 prim günüyle emeklilik mümkün: SGK’da şartlar işe giriş tarihine göre değişiyor
Emeklilik için prim günü eksik olan çalışanların yararlanabildiği “yaştan emeklilik” seçeneği yeniden gündemde. SGK’nın yürürlükteki kurallarına göre 4A (SSK) kapsamındaki bazı sigortalılar, ilk sigorta tarihine bağlı olarak 3600 veya 4500 prim günüyle yaşlılık aylığına hak kazanabiliyor. Ancak yalnızca prim gününü tamamlamak yeterli değil; sigortalılık süresi ve yaş şartının da sağlanması gerekiyor.
KİMLER 3600 GÜNLE EMEKLİ OLABİLİYOR?
SGK’nın yayımladığı emeklilik koşullarına göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olan 4A'lı çalışanlar için 3600 prim günü üzerinden emeklilik imkanı bulunuyor.
Bu kapsamda 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 prim günü temel koşullar arasında yer alıyor. Emeklilik yaşı ise bu şartların hangi tarihte tamamlandığına göre kademeli olarak belirleniyor.
23 Mayıs 2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü tamamlayanlarda kadınlar için 50, erkekler için 55 yaş şartı uygulanırken, şartların daha sonraki tarihlerde tamamlanması halinde yaş sınırı kademeli olarak yükseliyor.
SGK'nın güncel bilgilendirmesine göre şartlarını 24 Mayıs 2011'den sonra tamamlayan kadınlarda yaş sınırı 58'e kadar çıkıyor. Erkeklerde ise 24 Mayıs 2014'ten sonra şartların tamamlanması halinde 60 yaş gerekiyor.
1999-2008 ARASINDA SİGORTALI OLANLARDA 4500 GÜN SEÇENEĞİ
İlk kez 8 Eylül 1999'dan sonra ve 30 Nisan 2008'e kadar 4A kapsamında sigortalı olanların koşulları farklı.
Bu gruptaki çalışanlar, kadınlarda 58 ve erkeklerde 60 yaşını doldurup 7000 prim gününü tamamlayarak emekli olabiliyor.
Aynı dönem için daha düşük prim günüyle ikinci bir seçenek de bulunuyor. Buna göre kadınların 58, erkeklerin 60 yaşını doldurması, 25 yıldan beri sigortalı olması ve en az 4500 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemesi gerekiyor.
Dolayısıyla “4500 günü tamamlayan herkes emekli olabilir” şeklindeki bir değerlendirme doğru değil. Prim gününün yanı sıra 25 yıllık sigortalılık süresi ile kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartının birlikte sağlanması gerekiyor.
30 NİSAN 2008 SONRASI İÇİN KURALLAR FARKLI
30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında farklı prim ve yaş koşulları uygulanıyor.
Bu nedenle 3600 ve 4500 prim günü üzerinden yapılan hesaplamalarda kişinin ilk uzun vadeli sigorta başlangıç tarihi büyük önem taşıyor. Sigortalının statüsü ve çalışma geçmişi de emeklilik hesabını değiştirebiliyor.
EKSİK PRİM GÜNLERİ BORÇLANMAYLA TAMAMLANABİLİYOR
Emeklilik için gereken prim gününü tamamlayamayan bazı sigortalılar, mevzuatta kendilerine tanınan borçlanma haklarından yararlanabiliyor.
Kadın sigortalılar gerekli şartların bulunması halinde doğum borçlanması, askerlik yapan sigortalılar ise askerlik borçlanması yoluyla prim gün sayılarını artırabiliyor.
Askerlik borçlanmasında askerlik süresinin ilk sigorta başlangıcından önce olması, bazı durumlarda sigorta başlangıç tarihini geriye çekerek emeklilik koşullarını da değiştirebiliyor. Bu nedenle borçlanma kararı verilmeden önce kişiye özel emeklilik hesabı yapılması önem taşıyor.
EMEKLİLİK TARİHİ NASIL KONTROL EDİLİR?
Sigortalılar e-Devlet üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümlerini inceleyerek ilk sigorta başlangıç tarihlerini ve toplam prim günlerini kontrol edebiliyor.
Ancak yalnızca ekranda görünen toplam prim gününe bakarak emeklilik tarihi belirlemek her durumda yeterli olmayabilir. Farklı sigortalılık statülerinde geçen hizmetler, borçlanmalar ve çalışma dönemleri hesaplamayı etkileyebilir.
Emeklilik şartlarını tamamlayan sigortalılar SGK üzerinden yaşlılık aylığı başvurusunda bulunabiliyor. Özellikle 3600 veya 4500 gün üzerinden emeklilik planlayan çalışanların başvuru öncesinde kendi sigortalılık geçmişlerine göre yaş, prim ve hizmet süresi şartlarını birlikte kontrol etmeleri gerekiyor.
