Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, katıldığı özel televizyon yayınında İran’daki savaş, yürüyen diplomasi trafiği ve Türkiye’nin izlediği çizgiye dair değerlendirmelerde bulundu. Fidan, savaşın “bütün dünyanın gözü önünde” sürdüğünü söyleyerek, çatışmanın hem bölgeyi hem de küresel siyaseti sarsan etkiler ürettiğini vurguladı.
Fidan’a göre Türkiye, krizin başından bu yana üç temel hedefe odaklanıyor: Mümkünse savaşın hiç çıkmaması, çıktıysa durdurulması; çatışmanın daha geniş bir alana yayılmasının önlenmesi; Türkiye’nin bu tablonun dışında tutulması.
Sanki herkes aynı şeyi konuşuyor ama masada başka bir hesap da dönüyor gibi.
SAVAŞIN YAYILMA RİSKİ VE ‘KALICI HUSUMET’ UYARISI
Bakan Fidan, birinci önceliklerinin “savaşın durması” olduğunu tekrar ederek, savaşın başka ülkelere sıçramasının ve bölgede kalıcı düşmanlıklar üretmesinin uzun yıllar sürecek bir istikrarsızlık yaratabileceğini ifade etti. Bu tür krizlerin, toplumlar ve kültürler arasında derin husumetler doğurabildiğini belirten Fidan, savaş bitse bile geride kalan siyasi ve sosyal tahribatın “on yıllarca” toparlanamayabileceğini söyledi.
Bu noktada mesele yalnızca dış politika değil; enerji fiyatından turizm planına, piyasadaki belirsizlikten hane bütçesine kadar uzayan bir zincir var. Antalya ve Alanya gibi turizm ağırlıklı şehirlerde de bölgedeki gerilimin yakından izlendiği biliniyor.
MÜZAKERE MESAJLARI: ‘PAKİSTAN ÜZERİNDEN AKTARIM VAR’
Fidan, müzakerelerde bir aşamaya gelindiğini, en azından görüşmelerin başladığını belirtti. Mesaj trafiğinde Pakistan üzerinden bir aktarım olduğunu söyleyen Fidan, Amerikalıların bu süreci Türkiye ile de koordine ettiğini, kendilerinin de ABD ile temas halinde olduğunu dile getirdi.
Gün içinde hem “diğer tarafla” hem de İranlılarla uzun görüşmeler yaptıklarını aktaran Fidan, tarafların beklentilerini ve durdukları noktayı anlamaya çalıştıklarını, buna göre uygun mesajlar verdiklerini kaydetti. Detaya girmeden, mevcut müzakere pozisyonlarının savaş öncesine göre değiştiğini söyledi; özellikle İran’ın taleplerinin, savaşın yarattığı yıkım nedeniyle farklılaşacağını ifade etti.
Burada cümle yarım kalıyor çünkü…
Fidan, bu değişen pozisyonların arabulucuların işini zorlaştırdığını ancak “umudu kaybetmeden” çalışmayı sürdüreceklerini dile getirdi.
‘AÇILIŞ POZİSYONU’ VE GÜVEN KRİZİ
Bakan Fidan, müzakerelerde ilk taleplerin genelde “yukarıdan” kurulmasının olağan olduğunu, bunun bir açılış pozisyonu olarak görülmesi gerektiğini belirtti. İki tarafa da, bu ilk pozisyonların fazla büyütülmemesi gerektiğini söylediğini aktaran Fidan, gerçek bir niyet varsa tarafların bir noktada buluşabileceğini ifade etti.
Ancak Fidan’a göre masanın en zor başlığı güven: İran’ın ABD’ye karşı “haklı olarak” çok ciddi bir güven kaybı yaşadığını söyledi.
‘BÖLGE İSRAİL’İN SENARYOSUNA ÇEKİLİYOR’ DEĞERLENDİRMESİ
Fidan, bölgenin adım adım İsrail’in kurguladığı bir senaryonun içine çekildiğini savundu. 7 Ekim sonrası İsrail’in önce dile getirip sonra sessizleştiği bazı hedeflerin zamanla fiili adımlara dönüştüğünü belirten Fidan, İran’a yönelik savaşla birlikte bölgede İsrail’in “yayılmacılığı” üzerinden kalıcı bir fitne zemini oluştuğunu ifade etti.
Bu sürecin, bölgedeki Müslüman toplumların yeniden bir araya gelmesini zorlaştırabilecek bir kırılma yaratabileceğini söyleyen Fidan, Türkiye’nin ana hedeflerinden birinin de bu “fitnenin” ortaya çıkmasını engellemek olduğunu dile getirdi.
CANLI YAYINDA DİKKAT ÇEKEN SORU: ‘FÜZELER NEDEN KESİLDİ?’
Programda sunucu, “Türkiye hava sahasına füzeler geliyordu ama bir süredir gelmiyor. Arka planda nasıl bir bürokrasi işledi de artık füzeler gelmiyor?” diye sordu. Fidan ise bu soruya, “Cevap vermek zorunda mıyım?” diyerek yanıt vermedi.
Yayında Fidan, Türkiye’nin olayları kendi lehine “eğip bükmesi”, mezhep ya da etnik çatışmaları kışkırtması veya suistimal peşinde koşması gibi bir algı oluşsaydı izlenen politikaların karşılık bulmayacağını da söyledi.
KURUMLAR
Açıklamalar, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın özel bir televizyon kanalındaki canlı yayınında gündeme geldi.
