Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Çin'in Türkiye aleyhine açtığı otomotiv ticareti davasında kararını açıkladı. Örgütün kurduğu anlaşmazlık paneli, Türkiye'nin Çin menşeli elektrikli ve hibrit araçlara uyguladığı ek gümrük vergileri ile ithalat şartlarının küresel ticaret kurallarına aykırı olduğuna hükmetti. Çin Ticaret Bakanlığı kararı memnuniyetle karşıladığını duyurarak, Türkiye'yi kurallara uymaya davet etti.
Söz konusu davanın temelinde, yerli üretimi korumak amacıyla alınan önlemler bulunuyor. Türkiye, 2023 yılında Çin'den gelen elektrikli araçlara yüzde 40 ek vergi getirmiş, Haziran 2024'te ise bu uygulamayı tüm motor tiplerini kapsayacak şekilde genişletmişti. Ayrıca İthalat İzin Sistemi (IPLS) ile firmalara yedi coğrafi bölgede en az 20 yetkili servis ve çağrı merkezi kurma zorunluluğu getirilmişti.
DTÖ PANELİ İHLAL TESPİT ETTİ
Kararda, uygulanan yüzde 40'lık ek verginin Türkiye'nin GATT 1994 anlaşmasındaki taahhütlerini aştığı bildirildi. Panel, 20 servis noktası zorunluluğunun da Çinli markalara karşı ayrımcılık yarattığını belirtti. Serbest ticaret anlaşması olan ülkelere tanınan muafiyetlerin büyük ölçüde haklı bulunduğu, ancak Venezuela'nın bu istisnanın dışında kaldığı aktarıldı.
KARAR OTOMOBİL FİYATLARINI HEMEN DÜŞÜRECEK Mİ?
DTÖ'nün verdiği bu ihlal kararı, piyasadaki vergi oranlarının veya ithalat şartlarının hemen değişeceği anlamına gelmiyor. ABD'nin hakim atamalarını veto etmesi nedeniyle DTÖ Temyiz Organı 2019'dan bu yana işlevsiz durumda bulunuyor. Türkiye'nin kararı temyize taşıması halinde hukuki sürecin yıllarca kilitlenebileceği ve kısa vadede otomotiv piyasasında radikal bir mevzuat değişikliği yaşanmayacağı öngörülüyor.
Alınan bu korumacı önlemler, Çinli markaların Türkiye pazarındaki konumunu doğrudan etkiledi. Sektör verilerine göre, Çinli üreticilerin pazar payı bir yıl içinde yüzde 7,8'den yüzde 5,1'e geriledi ve pazardaki aktif marka sayısı 10'dan 7'ye düştü. Manisa'da fabrika kurmaya hazırlanan BYD satışlarda düşüş yaşarken, Chery Grubu alt markaları Omoda ve Jaecoo ile pazar hacmini korumaya çalışıyor.
