Sosyal medya platformu TikTok'ta her geçen gün farklı bir canlı yayın akımı ortaya çıkarken son dönemde dikkat çeken slime yayınları, finansal boyutuyla tartışma konusu oldu. Yüzlerini kese kâğıdıyla kapatarak yayın yapan kullanıcıların izleyicilerden aldığı yüksek tutarlı sanal hediyeler, bu gelirlerin kaynağına ilişkin soru işaretleri oluşturdu.
Özellikle bazı yayınlarda izleyici sayısıyla gönderilen hediyelerin maddi değeri arasındaki fark, dijital platformlar üzerinden gerçekleştirilen para transferlerinin nasıl denetlendiği sorusunu gündeme taşıdı.
Kese kâğıdıyla yayın açıp yüksek gelir elde ediyorlar
TikTok'un canlı yayın özelliği üzerinden gerçekleştirilen slime yayınlarında kullanıcılar, izleyiciler tarafından gönderilen sanal hediyeler aracılığıyla gelir elde edebiliyor.
Platformun hediye sistemi üzerinden satın alınan sanal ürünler, yayıncılara gönderiliyor ve belirli koşullar altında gerçek paraya dönüştürülebiliyor.
Ancak bazı yayınlarda gönderilen hediyelerin yüksek tutarlara ulaşması, bu işlemlerin yalnızca eğlence amacıyla mı gerçekleştirildiği yoksa farklı finansal amaçlar taşıyıp taşımadığı sorusunu gündeme getirdi.
Uzman isimden kara para aklama uyarısı
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dijital İletişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, TikTok üzerinden gerçekleştirilen yüksek tutarlı hediye gönderimlerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Kırık, canlı yayınlarda gönderilen her yüksek değerli hediyenin yasa dışı işlem anlamına gelmediğini ancak paranın kaynağının ve işlem hareketlerinin incelenmesi gerektiğini belirtti.
Özellikle suçtan elde edilen gelirlerin dijital platformlar aracılığıyla sisteme dahil edilmesi ihtimaline dikkat çeken Kırık, çalıntı kredi kartlarıyla satın alınan sanal hediyelerin yayıncılara gönderilerek elde edilen paranın yasal platform geliri gibi gösterilebileceği uyarısında bulundu.
MASAK daha önce de TikTok işlemlerini incelemişti
TikTok üzerinden gerçekleştirilen para transferleri geçmiş yıllarda da incelemelere konu olmuştu.
Mali Suçları Araştırma Kurulu'nun (MASAK) 2022 yılında platform üzerinden suç gelirlerinin aklandığı iddialarına yönelik incelemelerde bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kırık, benzer risklerin günümüzde de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Uzmanlara göre dijital platformlarda yüksek tutarlı para hareketlerinin bulunması tek başına suç işlendiğini göstermiyor. Ancak işlemlerin kaynağının belirsiz olması, aynı hesaplar arasında sürekli para aktarılması ve olağan dışı hediye gönderimleri şüpheli işlem göstergeleri arasında değerlendirilebiliyor.
TikTok şüpheli para hareketlerini tespit edebilir mi?
Prof. Dr. Kırık, TikTok gibi dijital platformların algoritmalar aracılığıyla olağan dışı para hareketlerini belirleyebilecek teknik imkânlara sahip olduğunu söyledi.
Özellikle kısa süre içerisinde yüksek tutarlı hediyelerin gönderilmesi, aynı kullanıcıların sürekli olarak büyük miktarlarda ödeme yapması veya yayıncıların izleyici sayısıyla elde ettikleri gelir arasında dikkat çekici farklılıklar bulunması durumunda işlemlerin incelenebileceğini belirtti.
Platformların şüpheli işlemleri geçici olarak durdurabileceğini, hesapları kısıtlayabileceğini ve gerekli durumlarda ilgili kurumlarla iş birliği yapabileceğini ifade eden Kırık, otomatik sistemlerin tek başına suç tespiti yapamayacağını vurguladı.
Paranın gerçek kaynağı nasıl belirleniyor?
Dijital platformlarda gerçekleştirilen hediye gönderimlerinde yalnızca işlemi yapan hesabın incelenmesi, paranın gerçek kaynağını ortaya çıkarmak için yeterli olmayabiliyor.
Bir kullanıcının kendi hesabından hediye göndermesine rağmen başka bir kişiye ait kredi kartını kullanabilmesi veya paranın farklı hesaplar üzerinden aktarılması, finansal işlemlerin takibini zorlaştırabiliyor.
Bu nedenle bankalar, ödeme kuruluşları, dijital platformlar ve MASAK arasında koordinasyon sağlanması gerektiği belirtiliyor.
Sadece slime yayınları değil, tüm canlı yayınlar incelenmeli
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, finansal denetimin yalnızca slime yayınlarıyla sınırlı tutulmaması gerektiğine dikkat çekti.
Yüksek tutarlı sanal hediye gönderimlerinin gerçekleştiği bütün canlı yayınların risk esaslı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kırık, şüpheli işlemlerin ilgili kurumlar tarafından incelenmesinin önemini vurguladı.
Dijital platformların artık yalnızca eğlence ve içerik paylaşım alanları olmadığını, aynı zamanda büyük miktarlarda paranın el değiştirdiği ekonomik mecralara dönüştüğünü ifade eden uzmanlar, etkin denetim ve finansal şeffaflığın önemine işaret ediyor.
