Oxford Üniversitesi araştırmacıları tarafından 980 bin İngiliz yetişkin üzerinde gerçekleştirilen ve 10 yıldan uzun süren çalışma, sıcak içecek tüketimi ile yemek borusu kanseri arasındaki bağlantıyı ortaya koydu. Bilim insanlarının bildirdiğine göre, günde 6 bardaktan fazla sıcak çay veya kahve içen kişilerde yemek borusunun skuamöz hücreli kanserine yakalanma riski yüzde 71 oranında artıyor. Araştırmada tüketim sıcaklığının belirleyici olduğu, içeceğini "sıcak" tüketenlerde riskin 1,7 kat, "çok sıcak" tercih edenlerde ise 3 kat daha fazla olduğu saptandı.
Türkiye'de özellikle Erzurum ve Van gibi illerde yaygın olan "kıtlama" ve çok sıcak çay tüketimi alışkanlığı, bu bölgelerdeki yüksek yemek borusu kanseri vakalarıyla da paralellik gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), 2016 yılında 65°C'nin üzerindeki içecekleri insanlar için "muhtemelen kanserojen" (Grup 2A) listesine almıştı. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Aladağ'ın aktardığına göre, bu sınıflandırma çay veya kahvenin kendi kimyasal yapısından ziyade, maruz kalınan yüksek sıcaklığa dayanıyor.
KANSERE YOL AÇAN ÇAY MI, YÜKSEK SICAKLIK MI?
Prof. Dr. Murat Aladağ, sıcak içeceklerin yarattığı riskin temelinde yıllar boyunca tekrarlanan termal hasarın yattığını açıkladı. Yemek borusunun iç yüzeyinin sıcaklığı algılayan hassas bir doku olduğunu belirten Aladağ, kaynar sıvıların bu yüzeyden geçerken hücrelerde küçük çaplı hasarlar oluşturduğunu ifade etti. Vücudun bu hasarı onarma çabası sırasında hücre yenilenmesi hızlanıyor ve süreç yıllarca tekrarlandığında DNA hasarı birikerek kanser gelişimine zemin hazırlayabiliyor. Uzmanlar, bardağa konulan çayın türünden çok, içildiği andaki sıcaklık derecesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
SİGARA, ALKOL VE REFLÜ RİSKİ NASIL ETKİLİYOR?
Sıcak çay tüketiminin diğer risk faktörleriyle birleşmesi tehlikenin boyutunu daha da büyütüyor. Çin'de 456 binden fazla kişinin katılımıyla yapılan ve 9,2 yıl süren bir araştırmaya göre, her gün çok sıcak çay içen ve günde en az 15 gram alkol tüketen bireylerde yemek borusu kanseri riski 5 kat artış gösteriyor. Benzer şekilde mevcut sigara kullanıcılarında da riskin katlandığı bildirildi. Prof. Dr. Aladağ, kronik reflü hastalarının da risk grubunda olduğunu belirterek, mide asidinin yarattığı tahrişin üzerine yüksek sıcaklık eklendiğinde yemek borusu mukozasının çift yönlü bir irritasyona maruz kaldığını duyurdu.
ÇAY VE KAHVE TÜKETİMİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
2025 yılında İngiltere'de yaklaşık 455 bin kişiyi kapsayan UK Biobank çalışması, günlük tüketim miktarından ziyade sıcaklık faktörünün altını çiziyor. Prof. Dr. Aladağ'ın değerlendirmesine göre, "6 bardak güvenli, 7 bardak kanser yapar" şeklinde kesin bir sınır bulunmuyor; asıl tehlike içeceğin 65°C'nin üzerinde olmasıyla başlıyor. Kişilerin sıcaklık algısı değişkenlik gösterebildiği için, tüketicilerin çay veya kahvelerini bardağa koyduktan sonra birkaç dakika ılımaya bırakmaları ve ağız dokusunu yakmayacak bir ısıya ulaştığında tüketmeleri öneriliyor.
