Omurga hastalıkları gelişmiş toplumlarda en sık karşılaşılan ve sakatlığa yol açan problemlerden birisidir. Yapılan çeşitli çalışmalar sonrasında okul çağı çocuklarında bel ağrısı görülme sıklığının % 70 olduğu görülmüştür....

Omurga hastalıkları gelişmiş toplumlarda en sık karşılaşılan ve sakatlığa yol açan problemlerden birisidir. Yapılan çeşitli çalışmalar sonrasında okul çağı çocuklarında bel ağrısı görülme sıklığının % 70 olduğu görülmüştür. Bu oran oldukça yüksektir. Bilinen bir başka gerçek de genç yaşta bel ağrısı çekenlerde, daha ileri yaşlarda da bel ağrısı yaşanma riskinin arttığıdır. İşte bu nedenle okul çağındaki çocukların ve gençlerin, erken dönemlerden itibaren bel ağrısından korunmaları konusunda gerekli eğitimlerin verilmesi ve çocuğunun boyuna ve ağırlığına uygun çanta seçimini yapması büyük önem taşımaktadır. Sırt çantası, ağırlığı ve uygun olmayan pozisyonda taşınması sonucu bu ağrıya adeta davetiye çıkarmaktadır. Sırt çantaları uygun kullanılırsa okul çocukları için okul kitap ve gereçleri taşımada en uygun, popüler ve pratik yoldur. Sırt çantaları yükün vücudun güçlü kasları üzerinde dağıtılması için tasarlanmıştır. Uygun kullanılmaz ise çocuklarda çeşitli kas, eklem ve sinir zedelenmelerine bağlı olarak ağrı ve uyuşmalar görülebilir. Hatta gelişim çağında oldukları için boy uzamasını da olumsuz etkiler. Sırt çantası, okul çağı çocuklarında en sık karşılaşılan yüklenme nedenidir. Bu nedenle çocukların taşıdıkları çantalarının ağırlıklarının hesaplanması ve gereğinden fazla yüklenmemeleri önem kazanmaktadır.
Ülkemizde yaklaşık 15 milyon öğrenci omuzlarında sırt çantaları taşıyarak okula gidiyor, 5 milyon kadarı ise sırtlarında taşımaları gereken ağırlığın iki katı kadar yük taşıyor.
Bel ağrısı: Özellikle çantanın askılarının uzun ve gevşek oluşu durumunda vücudun ağırlık merkezinin arkaya kayması sonucu bel kaslarında aşırı zorlanma ve ağrı meydana gelir, dikkate alınmazsa ileri yaşlarda bel çukurluğunun artmasına (hiperlordoz) bağlı bel ağrıları oluşur.
Sırt ağrısı: Çanta ağır olacak olursa ve/veya tek taraflı omuz askısı kullanılacak olursa kas zorlanmalarına neden olur. Özellikle boyun hızlı arttığı yaşlarda tek el veya omuzla taşınan çantalar omurgada sağ veya sola eğilmeler (skolyoz ) gibi duruş bozukluklarına neden olabilir.
Omuz ağrısı: Çantadaki omuz askıları geniş ve yumuşak oluşu omuz üzerinde yükün eşit dağılmasına yardımcı olur. Dar ve sert olan omuz askıları kasın belirli noktalara ağırlığın binmesi sonucu dolaşım bozukluğu ve ağrıya neden olur.
El ve Kollarda ağrı: Çantanın omuz askılarının ince oluşu ve çantanın ağır olması durumunda sinirlere yapılan baskı ile el ve kola giden sinirlerde zedelenme sonucu ağrı ve uyuşmalar görülür.
Boyun - baş ağrısı: Ağır çanta taşıma ya da tek taraflı taşıma durumunda boyun kaslarında gerginlik, ensede ağrı ve gerilim baş ağrısı yapabilir.
Bacaklarda ağrı: Özellikle ağır ve uygunsuz biçimde sırt çantası taşıyan ve basamak ya da merdiven çıkmaları durumunda bacaktaki kaslarda zorlanma ve ağrılar görülebilir.
Ailelerin aralıklarla çocuklarının boyun, sırtında ağrı olup-olmadığını sormaları gerekiyor ve eğer ağrının yanı sıra elde uyuşma, karıncalanma varsa göz ardı etmeyip kesinlikle uzmana danışmalıdırlar.
Sırt çantası ile ilişkili zedelenmeleri önlemek için dikkat edilmesi gereken hususlar şöyledir;
- Sırt çantası hafif olmalıdır. Sırt çantası çocuğun ağılığının %10- 15 ini geçmemelidir. Bu da ilkokul çocuğu için 3-5 kg ve daha üstü öğrenimler maksimum 8kg’dir.
Eğer okul nedeniyle çocuğun taşıdığı yük ağır ise öğretmen veya okul yönetimi ile konuşup hafifletmenin yolları aranmalıdır.
- Sırt çantasında ağır olan eşyalar çantanın sırta bakan tarafına, hafif olanlar ise sırttan uzak olan kısma, ufak ve hafif olanlar çantanın ceplerine yerleştirilebilir. Ağırlık çantanın sağ ve solunda eşit dağıtılmalıdır.
- Her zaman askıları omuzlar üzerinde uygun biçimde oturtarak ayarlayınız ve her defa yük ilave edildiğinde tekrar askı ayarlarını kontrol ediniz ve yükün yeterince destek gördüğünden emin olun.
- Çocuğunuzu sırt çantasının uygun kullanması için eğitiniz. Uygunsuz kullanımının boyun ve omurgaya verdiği zararlar hakkında bilgilendiriniz.
- Sırt çantası taşırken düzgün durmaya alışması için çocuğunuzu uyarın. İlaveten boyun ve sırt kaslarının gelişip güçlenmesi için aktif olmaları veya egzersiz yapmalarını sağlayın.
- Çift askılı sırt çantası seçin, tek taraflı olanlar yükü eşit dağıtamazlar.
- Bel kayış bağlanması ağır yükün daha da eşit dağıtılmasını sağlar.
- Üzerinde tekerlek olanları tercih edin.
- Sırt çantası taşırken yerden bir şey aldığınızda dizlerinizi kırarak ve çömelerek alın, öne eğilmekten kaçının.
- Çantayı taşıma süresi de etkilidir. Sırt çantaları uzun süre taşınmamalı, uzun süre ayakta kalınacaksa çıkarılmalıdır.
- Aşırı Yük Taşımayın. Aileler çocukları için hangi tarzdaki sırt çantasını seçerlerse seçsinler, asıl önemli olanın çanta değil, çantanın içine konulacak okul gereçleri olduğunu hatırlamalılar.
Ergonomi Eğitimi
Yurtdışında sağlıklı kişilerin kendini koruması ve hastaların bilinçli bir şekilde yaşaması için tedavi amaçlı olmayan ancak tamamen eğitim üzerine kurulmuş kurslar vardır. Bu kurslara bel okulu (back-school) ve boyun okulu (neck school) denmektedir. Bel-Boyun okulu olarak adlandırılan bel-boyun koruma eğitimi, etkin ve ekonomik bir yöntem olarak kabul edilmektedir. Bel-boyun okullarının yöntemi, endikasyon ve içeriklerinde farklılıklar olmasına rağmen temel prensipleri eğitimdir. Eğitimle hastaya bel veya boynundaki sorunuyla baş edebilme yolları, ağrının tekrarını önlemek için korunma yöntemleri ve sıklıkla bir dizi egzersizin öğretilmesi amaçlanır. İlk modern bel okulu programı İsveç'te Zachrisson-Forsell tarafından 1969'da kurulmuştur. Bel okulları daha sonra hızla ABD (1976), Kanada (1974), İngiltere (1979), Avustralya, Yeni Zelanda ve Batı Avrupa ülkelerine yayılmıştır.
Aslında bizim ülkemizde çok sık kullanılan bir tabir vardır. “Ağaç yaşken eğilir.” Ergonomi ve bel-boyun koruma prensipleri okullardaki derslere eklense, ya da sağlık bakanlığının oluşturacağı uzman bir ekiple bu eğitimlerin okullarda verilmesi ile çocuklar üzerinde olumlu bir etki yapılarak gelecek nesillerin daha sağlıklı olmasına katkıda bulunulabilir. Bilinçli olarak yapılan spor, oturma, yürüme, yük taşıma gibi aktiviteler bizi çoğu ters hareket ve sakatlanmadan korur. Hatta okullarda eğitimin yanında tarama testleri de yapılarak, omurga eğriliği ve duruş bozukluğu olan çocuklar tespit edilerek kemikleşme yaşı gelmeden maksimum düzelme hedeflenmelidir. Belki bazı belediyeler bile buna öncülük ederse yurt çapında yayılabilecek bir faaliyete de önderlik etmiş olurlar.

BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ?
- İnsan vücudunda neredeyse 96.500 kilometre kan damarı bulunur
- Alyuvarlar saniyede 2 milyon adet hızında oluşurlar
- Kaslarınıza kendilerini yenilemeleri için süre verin. Çünkü kaslarınız çalışırken değil dinlenirken büyür. Aynı kas grubunu kesinlikle 48 saatten az aralıklarla çalıştırmayın.