Türkiye genelinde konut sahibi olmak, artan fiyatlar ve yüksek finansman maliyetleri nedeniyle sabit gelirliler için giderek zorlaşıyor. Oksijen'in Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerinden aktardığı analize göre, 2013 ile 2026 yılları arasında konut fiyatları ile maaşlar arasındaki makas sınırlı kalsa da, kredi taksitlerinin gelire oranı dramatik şekilde yükseldi.
Hesaplamalar, 100 metrekarelik bir konutun yüzde 25 peşinat ve 120 ay vadeli kredi ile alındığı varsayımı üzerinden, 1/4 derecesindeki en yüksek öğretmen maaşı baz alınarak yapıldı.
FİYAT DEĞİL FİNANSMAN YÜKÜ ARTTI
Verilere göre 2013 yılında Türkiye genelinde ortalama bir konut 141 bin 130 TL iken, 2 bin 469 TL olan öğretmen maaşının 57.2 katına denk geliyordu. 2026 yılına gelindiğinde konut fiyatı 5 milyon 189 bin TL'ye, öğretmen maaşı ise 83 bin 254 TL'ye çıktı. Konutun fiyatı 62 maaşa yükselerek nispeten yatay bir seyir izledi.
Ancak asıl kırılma kredi ödemelerinde yaşandı. 2013'te aylık bin 357 TL olan kredi taksiti maaşın yüzde 55'ini oluştururken, 2026 yılında aylık taksit 109 bin 543 TL'ye ulaştı. Bu rakam, en üst derecedeki bir öğretmenin aylık gelirinin yüzde 131.6'sına karşılık geliyor. Başka bir deyişle, maaşın tamamı taksite ayrılsa bile ödeme yapılamıyor. Oran 2018'de yüzde 92, 2020'de yüzde 66, 2022'de yüzde 128, 2023 ve 2024'te ise yüzde 159 olarak kaydedilmişti.
ANTALYA GİBİ BÜYÜKŞEHİRLERDE DURUM NE?
Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Dr. Ahmet Büyükduman'ın değerlendirmesine göre, finansmana erişim problemi özellikle büyükşehirlerdeki sabit gelirlileri piyasanın dışına itiyor. Büyükduman, aylık 150 bin lira geliri olan bir memur çiftin Anadolu'da 3-4 milyon liralık bir ev alabilme ihtimali bulunurken, İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya gibi büyükşehirlerde bunun pek mümkün olmadığını bildirdi. Antalya'nın da içinde bulunduğu bu tabloda, memurların büyükşehirlerdeki konut piyasasından büyük ölçüde koptuğu dikkat çekiyor.
İstanbul özelinde ise durum daha da ağırlaşıyor. 2013'te maaşın yüzde 93.8'ine denk gelen kredi taksiti, 2023'te yüzde 258'e kadar ulaştı. Müşterilerin konuta erişememesinin bir diğer sonucu olarak evlerin metrekareleri de daraldı. Büyükduman'ın aktardığına göre, 13 yıl öncesine kıyasla ortalama konut büyüklükleri yüzde 20 küçülerek 75 metrekare seviyelerine geriledi.
