İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen kişisel veri soruşturmasında, yasa dışı sorgulama sistemleri üzerinden vatandaşların bilgilerine erişildiği iddiasıyla 31 avukat hakkında gözaltı kararı verilirken, çok sayıda hukuk bürosunda arama ve el koyma işlemleri başlatıldı. Soruşturma kapsamında adı geçen bürolar arasında “Akıncı Hukuk Bürosu” da bulunuyor. Antalya'nın Muratpaşa ilçesinde aynı isimle faaliyet gösteren bir hukuk bürosunun bulunması ise soruşturmanın Antalya ayağı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi.
YASA DIŞI VERİ PANELLERİ MERCEK ALTINDA
Soruşturmanın merkezinde “HukukBİS” ve “AsistBİS” adı verilen yasa dışı dijital sorgulama sistemleri bulunuyor. Soruşturma kapsamında elde edilen dijital materyaller üzerinde yapılan teknik incelemelerde bu sistemler aracılığıyla vatandaşların kimlik ve yerleşim yeri bilgilerinden SGK kayıtlarına, telefon bilgilerinden tapu ve ada-parsel kayıtlarına kadar geniş bir veri grubunun sorgulanabildiği öne sürüldü. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in kamuoyuna açıkladığı bilgilere göre soruşturma, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu ile İstanbul Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülüyor.
AKINCI HUKUK BÜROSU DA AÇIKLANAN LİSTEDE
Arama ve el koyma tedbiri uygulandığı belirtilen hukuk bürolarının kamuoyuna yansıyan listesinde Akıncı Hukuk Bürosu ilk sırada yer aldı. Aynı listede Akpolat & Koç Avukatlık Bürosu, Alaçal Hukuk Bürosu, Altınova Hukuk Bürosu, Anka Hukuk & Danışmanlık, Ateş Hukuk Bürosu, Aysel Eroğlu Hukuk Bürosu ve çok sayıda başka hukuk bürosunun adı da bulunuyor. İnternet araştırmasında Antalya'nın Muratpaşa ilçesinde “Akıncı Hukuk Bürosu” adıyla bir işletme kaydı da bulunuyor.
ARAMALAR ÖZEL USULE GÖRE YAPILIYOR
Avukatlık bürolarında yapılacak aramalar, sıradan iş yeri aramalarından farklı bir hukuki usule tabi. Soruşturmaya ilişkin yayımlanan bilgilere göre arama ve el koyma işlemleri Avukatlık Kanunu'nun 58'inci maddesi kapsamında yetkilendirilmiş Cumhuriyet savcısı ve baro temsilcisinin katılımıyla gerçekleştirildi. Bilgisayar, cep telefonu, hard disk ve benzeri dijital materyallerin soruşturma açısından delil niteliği taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla dijital inceleme süreci yürütülüyor. Arama veya el koyma tedbiri uygulanması ise tek başına ilgili kişi ya da büroların suçlu olduğu anlamına gelmiyor; cezai sorumluluk ancak yargılama sonucunda kesinleşebiliyor.
KİŞİSEL VERİLERİN KULLANIMINDA SINIR NEREDE?
Avukatların mesleki faaliyetlerini yürütürken bazı bilgi ve belgelere erişebilmesi kanundan kaynaklanan yetkilere dayanabiliyor. Ancak bu yetki, vatandaşların kişisel bilgilerinin kaynağı belirsiz veya yasa dışı sistemlerden sınırsız biçimde sorgulanabileceği anlamına gelmiyor. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun daha önce verdiği kararlarda da kişisel verilerin işlenmesinin hukuka uygun bir sebebe dayanması, belirli ve meşru amaçlarla gerçekleştirilmesi, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması gerektiği vurgulanıyor. Özellikle adli sicil gibi özel nitelikli veriler bakımından daha sıkı şartlar uygulanıyor.
TCK KAPSAMINDA CEZA SORUMLULUĞU DOĞABİLİYOR
Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya başkasına verilmesi yalnızca Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından idari bir mesele değil. Eylemin niteliğine göre Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai soruşturma da gündeme gelebiliyor. Kişisel Verileri Koruma Kurulu da geçmiş kararlarında, hukuka aykırı kişisel veri işleme faaliyetlerinin suç oluşturabileceğinin değerlendirilmesi halinde konunun Cumhuriyet savcılıklarına bildirilebileceğine, mesleki boyut taşıyan durumların ise ilgili baro başkanlıkları ve kamu kurumlarına iletilebileceğine işaret ediyor.
VATANDAŞLAR NE YAPMALI?
Vatandaşların özellikle “borcunuz yasal takibe düştü”, “hakkınızda haciz işlemi başlatıldı” veya benzeri ifadeler içeren beklenmedik SMS ve telefon aramalarına karşı temkinli davranması gerekiyor. Mesajda bir hukuk bürosunun adının bulunması, mesajın gerçekten o bürodan gönderildiğini tek başına kanıtlamıyor. Böyle bir durumda mesajdaki bağlantıya tıklamak veya verilen numarayı aramak yerine hukuk bürosunun bağımsız kaynaklardan doğrulanan iletişim bilgilerine ulaşılması, varsa icra veya dava dosyasının resmi kanallardan kontrol edilmesi ve kişisel ya da finansal bilgilerin paylaşılmaması önem taşıyor.
SORUŞTURMADA DİJİTAL İNCELEME BELİRLEYİCİ OLACAK
Soruşturmanın bundan sonraki aşamasında el konulan dijital materyallerin incelenmesi, yasa dışı olduğu ileri sürülen sistemlere hangi hesaplardan erişildiğinin ve elde edilen bilgilerin hangi amaçlarla kullanıldığının belirlenmesi önem taşıyor. Kamuoyuna açıklanan isimler açısından da soruşturma tedbirleri ile kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının birbirinden ayrılması gerekiyor. Antalya'da faaliyet gösteren aynı adlı Akıncı Hukuk Bürosu bakımından ise resmi makamlarca bir adres, sorumlu avukat veya başka bir ayırt edici bilgi açıklanmadıkça, soruşturmadaki büroyla bağlantısı bulunduğu yönünde kesin bir değerlendirme yapılamaz.
