Sabah kız kardeşim köpeğimizi denize götürdü. Bayılırlar birlikte yüzmeye. Dönerken alt geçidin suyunu denize boşaltan borunun ızgarasında bir kıpırtı görmüş. Bakmış iki minik Caretta. Biri yalnızca yönünü şaşırmış. Ötekiyse...

Sabah kız kardeşim köpeğimizi denize götürdü. Bayılırlar birlikte yüzmeye. Dönerken alt geçidin suyunu denize boşaltan borunun ızgarasında bir kıpırtı görmüş. Bakmış iki minik Caretta. Biri yalnızca yönünü şaşırmış. Ötekiyse perişan durumda. İplikler, saçlar dolanmış sağ ön ve arka bacağına. O durumda yüzmesine olanak yok.
İkisini de getirdi eve. Hemen bir operasyon başlattık. İnce uçlu bir makasın yardımıyla, saçlardan, ipliklerden kurtardık zavallıcığı.
Kız kardeşim yeniden denize döndü, açıkta bir yerde salıverdi onları. Açıklara doğru deliler gibi yüzmeye başlamışlar.
Demek ki, ışıklardan yolunu şaşıran iki yavru, borunun içindeki suyu izleyerek, baştaki ızgaraya kadar ters yönde ilerlemişler.
Merak ettim:
Dalyan’da mükemmel bir koruma sağlanmış Caretta’ların yumurtlama alanlarına. Alanya kumsallarında bu hayvanların yumurtladıkları yerler belli. Niye Alanya’da koruma sağlanmaz?
Anamur, Türkiye’nin en büyük yumurtlama plajına sahip. Gazetede okumuştum, kıyıya yumurtlamaya gelen kaplumbağalara başıboş köpeklerin saldırdığını da dehşete düşmüştüm. Orada da yok bir koruma bildiğim kadarıyla. Oysa nesilleri tükenmekte olan doğanın bu güzel canlılarını koruma altına almak o kadar kolay ki… Dalyan bunun en güzel örneğini veriyor bize.
Bizim dünyaya, doğal yaşama karşı sorumluluğumuz bu. Peki bu korumayı kim başlatacak? Alanya’nın doğal güzelliklerinden nemalanan turizmciler elbette…
Gerek turizm amaçlı gerekse bu amaç dışı yapılanmalarda, özellikle deniz kaplumbağası üreme mevsimi olan Mayıs-Ekim aylarında aydınlatma ve gürültü ile ilgili önlemlere önem verilmelidir. (Karayolları aydınlatması, çadır ve karavan kampingleri, otel, ev vb. ) Yumurtadan çıkan yavrular, yakamozları izleyerek denize gideceklerine bu gibi yerlerden kaynaklanan ışıklara yönelerek telef olmaktadır.
Kumsallarda, özellikle yumurtlama alanı olarak belirlenen yerlerde, doğal yapıyı bozucu her türlü kum ve çakıl alımı önlenmelidir.
Üreme kumsallarına büfe, lokanta vb. sabit tesisler kurulmamalıdır. Kurulmasına izin veriliyorsa, üreme döneminde gece belli bir saatten sonra bunların ışıklarını söndürmeyi ya da epeyce azaltması sağlanmalıdır.
Geceleri araba, motor, bisiklet vb. araçların üreme kumsallarına girmesi engellenmelidir.
Plaj şemsiyeleri toprağa gömülmeyen türden olup yumurtlama bandının önünde ya da gerisinde kullanılmalıdır.
Kim yapacak bunu? Elbette belediyeler ve gönüllü dernekler. Örneğin uzun ve caretta’ların yumurtlamasına uygun bir kıyı şeridi olan İncekum’da, belediyenin herhangi bir önlem alıp almadığını bilemiyorum. Ama, alması gerekir diye düşünüyorum.
Caretta’ların 47-62 yıl boyunca yaşadıkları gözlemlenmiştir. Yaşadıkları sulara göre eşeysel erginliğe erişmeleri, 10-22 yıl olarak tahmin edilmektedir.
Yaklaşık 106 milyon bizim kıyılarımızla okyanustaki çeşitli kıyılar arasında gidip gelen bu güzel ve renkli canlıya yardımcı olmamız gerekmez mi?
Bir uyarı! Suda ya da su altında bir Caretta ile karşılaşırsanız, sakın elinizi ağzına doğru uzatmayın. Öyle sert çeneleri var ki, elinizi bileğinizden koparabilir…