ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ve Bangladeş’in Boeing’den yapacağı yeni uçak alımlarını ABD imalat sanayisi ve ihracatı açısından önemli bir gelişme olarak duyurdu. Trump, iki ülkenin toplam 111 Boeing uçağı için kesin sipariş verdiğini, ayrıca 50 uçaklık opsiyon bulunduğunu açıkladı. Anlaşmaların ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Ticaret Bakanlığının desteğiyle gerçekleştiğini belirten Trump, satışların on milyarlarca dolarlık ihracat oluşturacağını ve ABD’deki istihdamı destekleyeceğini savundu.
111 UÇAĞIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI NETLEŞTİ
Trump’ın paylaşımında 111 uçaklık kesin siparişin Türkiye ile Bangladeş arasında nasıl dağıldığı ayrı ayrı belirtilmedi. Ancak aynı dönemde yayımlanan resmi şirket açıklamaları tabloyu netleştiriyor. Boeing ve Türk Hava Yolları, THY’nin 100 adet 737-8 uçağını kesin olarak sipariş ettiğini, 50 ilave 737 MAX için de opsiyon aldığını açıkladı. Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı da anlaşmanın 100 kesin sipariş ile 50 opsiyondan oluştuğunu duyurdu.
Bangladeş tarafında ise ülkenin bayrak taşıyıcı havayolu Biman Bangladesh Airlines, 23 Eylül’de Boeing’den 11 yeni uçak daha sipariş etti. Boeing’in açıklamasına göre bu paket beş adet 787-10 Dreamliner ile altı adet 737-8’den oluşuyor. Böylece Türkiye’nin 100 uçaklık kesin siparişi ile Bangladeş’in 11 uçaklık yeni siparişi toplandığında Trump’ın açıkladığı 111 rakamına ulaşılıyor. Trump’ın sözünü ettiği 50 uçaklık opsiyon da THY-Boeing anlaşmasındaki opsiyon miktarıyla örtüşüyor.
KESİN SİPARİŞ İLE OPSİYON ARASINDAKİ FARK
Havacılık sektöründeki büyük filo anlaşmalarında “kesin sipariş” ile “opsiyon” farklı anlamlar taşıyor. Kesin siparişler, sözleşmede belirlenen koşullar çerçevesinde üretim ve teslimat planına alınan uçakları ifade ederken, opsiyonlar havayoluna ilerleyen yıllarda ek uçakları kesin siparişe dönüştürme esnekliği sağlıyor. Böylece şirketler yolcu talebi, finansman koşulları, filo ihtiyacı ve uçuş ağındaki gelişmelere göre kapasitelerini artırabiliyor. THY anlaşmasında ayrıca 737 MAX ailesi içinde 737-10 modeline geçiş imkânı sağlayan bir düzenleme bulunuyor.
Bir uçak siparişinin açıklanması, uçakların kısa sürede filoya katılacağı anlamına gelmiyor. Büyük ticari uçaklarda üretim sıraları yıllara yayılabiliyor. Sipariş sonrasında uçak konfigürasyonunun kesinleştirilmesi, motor ve kabin tercihleri, finansman modeli, üretim planlaması ve teslimat takvimi gibi aşamalar yürütülüyor. Teslim edilen uçakların ticari operasyonlarda kullanılabilmesi için de ilgili sivil havacılık otoritelerinin gerektirdiği tescil, uygunluk ve operasyon süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
THY KISA VE ORTA MENZİLLİ FİLOSUNU BÜYÜTÜYOR
THY açısından anlaşmanın merkezinde tek koridorlu 737 MAX ailesi bulunuyor. İletişim Başkanlığı, görüşmelerin 2025 yılından bu yana sürdüğünü ve imzalanan paketin THY’nin Boeing ile gerçekleştirdiği en büyük tek koridorlu uçak siparişi olduğunu bildirdi. Şirket, yeni uçaklarla İstanbul merkezli geniş uçuş ağında özellikle kısa ve orta menzilli hatlarda kapasite ve operasyonel esnekliğini artırmayı hedefliyor. Boeing de THY ve AJet’in hâlihazırda farklı Boeing modellerinden oluşan geniş bir filo işlettiğini belirtiyor.
BANGLADEŞ'TE UÇAK ALIMI TİCARET ANLAŞMASININ DA PARÇASIYDI
Bangladeş’in Boeing alımları ise Washington ile Dakka arasında 2026 yılı içinde şekillenen daha geniş bir ticaret sürecinin parçası olarak öne çıkıyor. ABD ile Bangladeş arasında 9 Şubat 2026’da imzalanan karşılıklı ticaret anlaşmasında, Biman Bangladesh Airlines’ın Amerikan yapımı sivil uçak, parça ve hizmet alımlarının artırılması özel olarak yer aldı. Anlaşma metninde Biman’ın 14 Boeing uçağı satın alma niyetine ve ilave uçaklar için opsiyon seçeneğine değinildi.
Boeing, bunun ardından 30 Nisan’da Biman’ın 14 uçaklık siparişini duyurdu. Bu ilk paket sekiz 787-10, iki 787-9 ve dört 737-8’den oluşuyordu. Eylül ayında açıklanan 11 uçaklık yeni siparişle birlikte Biman’ın 2026 içinde verdiği 787 Dreamliner ve 737 MAX siparişlerinin toplamı 25’e yükseldi. Şirket, geniş gövdeli uçakları uzun menzilli hatlarda, 737-8’leri ise bölgesel ve orta menzilli bağlantılarda kullanarak filosunu yenilemeyi ve uluslararası ağını genişletmeyi amaçlıyor.
BOEING İÇİN İHRACAT VE ÜRETİM BOYUTU
Trump’ın açıklamasında anlaşmaların yalnızca havayollarının filo yatırımı olarak değil, ABD’nin sanayi ve ihracat politikası açısından da değerlendirildiği görülüyor. Ticari uçak satışları; uçak üretiminin yanı sıra motor, elektronik sistemler, kabin ekipmanları, bakım hizmetleri ve geniş bir tedarik zinciri üzerinden ekonomik faaliyet oluşturuyor. Trump da açıklamasında satışların Amerikan üretimini ve istihdamını desteklediğini vurgulayarak Boeing çalışanlarını tebrik etti. Bununla birlikte uçakların nihai ekonomik değeri; teslimat takvimi, model tercihleri, opsiyonların kullanılıp kullanılmaması ve taraflar arasındaki ticari koşullara göre şekillenecek.
