Taşınmaz alım satımında para transferini tapu devriyle eş zamanlı hale getirmeyi amaçlayan Güvenli Ödeme Sistemi için geri sayım sürüyor. Ticaret Bakanlığının Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te yaptığı düzenleme doğrultusunda sistemin 1 Ekim 2026 itibarıyla zorunlu olarak uygulanması öngörülüyor. Düzenlemeyle özellikle yüksek tutarlı konut, arsa ve diğer taşınmaz satışlarında tarafların nakit taşıma, ödemenin yapılmaması, sahtecilik ve dolandırıcılık gibi risklerle karşı karşıya kalmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
PARA TAPU DEVRİ TAMAMLANMADAN SATICIYA GEÇMEYECEK
Yeni sistemin temel mantığı, satış bedeli ile taşınmaz mülkiyetinin mümkün olduğunca aynı anda el değiştirmesine dayanıyor. Alıcı tarafından sisteme aktarılan satış bedeli, tapudaki devir işlemi tamamlanıncaya kadar doğrudan satıcının kullanımına geçmeyecek. Tapu tescilinin tamamlanmasının ardından ödeme satıcının hesabına aktarılacak. Böylece alıcının parasını gönderdikten sonra tapuyu alamaması veya satıcının tapuyu devrettikten sonra satış bedelini tahsil edememesi gibi uyuşmazlıkların azaltılması amaçlanıyor.
DÜZENLEMENİN KAPSAMI GENİŞ
Yönetmelikteki düzenleme yalnızca emlak işletmeleri aracılığıyla yapılan işlemlerle sınırlı tutulmuyor. Gerçek ve tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi ya da Bakanlık tarafından belirlenecek diğer yöntemlerle gerçekleştirilmesi halinde ödeme sisteminin kullanılması öngörülüyor. Satışın banka veya ilgili finansman kuruluşlarından kullanılan krediyle finanse edildiği işlemlerde ise kredi tutarı dışındaki ödemenin sistem üzerinden gerçekleştirilmesi esas alınıyor.
1 TEMMUZ'DAN 1 EKİM'E ERTELENMİŞTİ
Düzenleme ilk olarak sistemin 1 Temmuz 2026'dan itibaren zorunlu hale gelmesini öngörüyordu. Ancak yönetmelikle Ticaret Bakanlığına verilen süre uzatma yetkisi kullanılarak uygulamanın başlangıcı üç ay ertelendi ve 1 Ekim 2026 olarak belirlendi. Bakanlık, ertelemenin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile diğer paydaşlar arasında yürütülen teknik süreçlerin ve entegrasyonların eksiksiz tamamlanması amacıyla yapıldığını açıklamıştı.
ALICI VE SATICI NE YAPACAK?
Uygulamada alıcı ve satıcının öncelikle taşınmaz satışına ilişkin bilgilerin doğru olduğundan ve ödeme için kullanılacak hesapların taraflara ait bulunduğundan emin olması önem taşıyacak. Satış bedeli güvenli ödeme mekanizmasına aktarıldıktan sonra tapu işleminin tamamlanması beklenecek. Tescilin gerçekleşmesiyle birlikte sistemde bekleyen tutar satıcıya aktarılacak. İşlemin tamamlanamaması veya iptal edilmesi gibi durumlarda paranın taraflar arasında kontrolsüz biçimde el değiştirmesinin önlenmesi, sistemin temel güvenlik unsurlarından biri olacak.
İŞLEM İÇİN KULLANIM BEDELİ ALINACAK
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik, güvenli ödeme sistemi üzerinden gerçekleştirilen işlemler için kullanım bedeli alınmasına da imkan tanıyor. Bu bedelin satıcıya aktarılacak satış tutarından mahsup edilmesi öngörülüyor. Sisteme dahil edilmeyecek satış türleri, ödeme altyapısının işletilmesine ilişkin ayrıntılar ve uygulamadaki diğer teknik kurallar ise Bakanlık tarafından belirlenecek usul ve esaslarla netleşecek.
YETKİ BELGESİ KONUSUNDA UYARI
Ankara Tüm Emlakçılar Meslek Esnaf Odası Başkanı Burak Arpacı da vatandaşlara taşınmaz ticareti yetki belgesine sahip gayrimenkul danışmanlarıyla çalışmalarını önerdi. Yetki belgesi, bir emlak işletmesinin ilgili mevzuat kapsamında faaliyet gösterdiğini gösteren temel belgeler arasında bulunuyor. Ancak güvenli ödeme sisteminin zorunlu hale gelmesi ile gayrimenkul danışmanıyla çalışma konusu birbirinden ayrı düzenlemeler olarak değerlendiriliyor; sistem doğrudan alıcı ve satıcının ödeme güvenliğine odaklanırken danışmanlar işlemlerin hazırlanması ve tarafların süreç hakkında bilgilendirilmesinde destek sağlayabilecek.
ARAÇ SATIŞLARINDAKİ MODELE BENZER YAKLAŞIM
Türkiye'de benzer bir güvenli ödeme yaklaşımı ikinci el motorlu taşıt satışlarında da kullanılıyor. Bu modelde satış bedeli devir tamamlanıncaya kadar güvenli ödeme altyapısında tutuluyor ve tescille birlikte satıcıya aktarılıyor. Taşınmaz satışlarında getirilen düzenleme de yüksek bedelli işlemlerde mülkiyet devri ile para transferi arasındaki zaman farkını azaltma yaklaşımını esas alıyor.
KAYIT DIŞILIKLA MÜCADELEYE DE KATKI SAĞLAMASI BEKLENİYOR
Uygulamanın yalnızca dolandırıcılık risklerini azaltması değil, taşınmaz satışlarında para hareketlerinin daha izlenebilir ve kayıtlı hale gelmesine katkı sağlaması da bekleniyor. Özellikle yüksek tutarlı ödemelerin elden taşınması yerine finansal sistem üzerinden kontrollü biçimde gerçekleştirilmesi, hem alıcı hem satıcı açısından işlem güvenliğini artırabilecek. Tarafların 1 Ekim'den sonraki satış işlemleri öncesinde bankalarının ve resmi kurumların güncel yönlendirmelerini kontrol etmeleri, satış bedeli ve hesap bilgilerini dikkatle doğrulamaları önem taşıyor.
