Uluslararası pazarda ham ayçiçek yağı fiyatları son bir ayda yüzde 20'den fazla artarak ton başına bin 30 dolara yükseldi. Bu artışta aşırı sıcaklar ve Ukrayna'daki çekirdek stoklarının azalması etkili oldu. Uluslararası piyasada yaşanan bu yükselişin, yerel raflara da yansıması bekleniyor.
Dünya gazetesinden Mehmet Hanifi Gülel'in haberine göre; sektör temsilcileri, iç pazara da yansıyacak olan artışı bayram sonrası ve temmuz ayında ayçiçek yağı fiyatlarında yüzde 10'luk bir artış olarak öngörüyorlar. Şu anda, zincir marketlerde kendi markalı 5 litrelik ayçiçek yağı 195 lira civarında satılırken, markalı ürünlerin fiyatı 250 ile 279,95 Türk lirası arasında değişiyor.
AYÇİÇEĞİ YAĞI NASIL YAPILIR?
Ayçiçek yağı, ayçiçeği tohumlarından elde edilen bitkisel bir yağdır. İşte ayçiçek yağı üretim sürecinin kısaca adımları:
Tohumların Temizlenmesi: Ayçiçeği tohumları, toprak, taş ve diğer yabancı maddelerden arındırılır.
Tohumların Kırılması: Temizlenen tohumlar, yağı daha kolay çıkarmak için kırılır.
Kavrulma: Kırılan tohumlar, yağın daha kolay çıkması için hafifçe kavrulur.
Presleme: Kavrulmuş tohumlar mekanik preslerle sıkılarak ham ayçiçek yağı elde edilir.
Ekstraksiyon: Geri kalan tohum küspesindeki yağı çıkarmak için solvent kullanılır.
Rafinasyon: Ham ayçiçek yağı, içerisinde bulunan istenmeyen maddelerin (reng, koku, tat ve diğer yabancı maddeler) uzaklaştırılması için rafine edilir.
Depolama ve Ambalajlama: Rafine edilmiş ayçiçek yağı, uygun koşullarda depolanır ve sonrasında tüketiciye sunulmak üzere ambalajlanır.
AYÇİÇEĞİ YAĞI NEDEN ZAMLANDI?
Ayçiçek yağı fiyatlarını etkileyen çeşitli faktörler vardır. İşte bu faktörlerin bazıları:
Tarım Koşulları: Ayçiçeği tarımının yapıldığı bölgelerdeki iklim koşulları, hastalık ve zararlılar gibi tarımsal faktörler üretimi doğrudan etkiler. Kötü hava koşulları veya hastalıklar verimi düşürebilir ve bu da fiyatları artırabilir.
Girdi Maliyetleri: Gübre, tohum, ilaç, yakıt gibi tarımsal üretimde kullanılan girdilerin maliyetlerindeki artışlar, üretim maliyetini yükseltir ve bu da ayçiçek yağı fiyatlarını etkiler.
Döviz Kurları: Türkiye gibi ülkelerde ayçiçek yağı üretimi ve ithalatı döviz kurlarından etkilenir. Döviz kurlarındaki dalgalanmalar, ithalat maliyetlerini etkileyerek fiyatları değiştirebilir.
Petrol Fiyatları: Tarımda ve taşımacılıkta kullanılan yakıtların fiyatları, genel üretim ve lojistik maliyetlerini etkiler. Petrol fiyatlarındaki artış, ayçiçek yağı fiyatlarını da artırabilir.
Talep ve Arz: İç ve dış piyasalardaki talep değişiklikleri, fiyatlar üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Örneğin, pandemi döneminde gıda ürünlerine olan talep artışı, ayçiçek yağı fiyatlarını yükseltmiştir.
Siyasi ve Ekonomik Faktörler: Ülkeler arasındaki ticaret politikaları, gümrük vergileri ve tarife değişiklikleri gibi faktörler de ayçiçek yağı fiyatlarını etkiler. Örneğin, ihracat kısıtlamaları veya vergiler, fiyatları artırabilir.
Üretim ve Stok Durumu: Dünya genelindeki ayçiçek yağı üretim miktarları ve stok seviyeleri de fiyatları etkileyen önemli faktörlerdir. Üretim düşüşleri veya düşük stok seviyeleri, fiyatları yükseltebilir.
Güncel Gelişmeler: Örneğin, Rusya-Ukrayna savaşı gibi büyük tarım ülkelerinde yaşanan çatışmalar, ayçiçeği üretimini ve dolayısıyla yağ fiyatlarını doğrudan etkileyebilir. Aynı şekilde, pandemi sonrası ekonomik toparlanma süreci, küresel talep ve tedarik zinciri sorunları da fiyatları etkileyebilir.
