'En son ne zaman iktidar olmuştunuz?

SON günlerde başbakanın CHP'ye sorduğu bir soru dikkat çekiyor:

SON günlerde başbakanın CHP’ye sorduğu bir soru dikkat çekiyor: "En son ne zaman iktidar olmuştunuz?" Türk siyasi tarihine bir göz atarsak, I. Hükümetten önce kurulan 5 İcra Vekilleri Heyeti'nin görev yaptığını görürüz. I. İcra Vekilleri Heyeti'ne Mustafa Kemal Atatürk, II. ve III. İcra Vekilleri Heyeti'ne Fevzi Çakmak, IV. İcra Vekilleri Heyeti'ne Rauf Orbay ve V. İcra Vekilleri Heyeti'ne ise, Ali Fethi Okyar (14.08.1923/27.10.1923) başkanlık etmiştir. Bugüne kadar 61 hükümet tarafından yönetilen Türkiye'de, ilk 8 hükümette başbakan olarak, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü (01.11.1923 – 25.10.1937), kesintisiz 12 yıl (1925-1937) süre ile görev yaptı (3. Hükümet Ali Fethi Okyar / 22.11.1914–03.03.1925 hariç)
CHP iktidarları, farklı isimlerle 1950 yılına kadar devam etti ve Celal Bayar, Atatürk tarafından görevlendirilerek, 9. ve 10. hükümetleri kurdu (25.10.1937–25.01.1939). Bayar, 1946’da Demokrat Parti'yi (DP) kuracaktır. 11. ve 12. hükümetleri Refik Saydam (25.01.1939–08.07.1942), 13. ve 14. hükümetleri Şükrü Saraçoğlu (09.07.1942– 07.08.1946), 15. Hükümeti Recep Peker kurdu. (07.08.1946–10.09.1947) Hasan Saka, 16. ve 17. hükümetleri kurarak, 10.09.1947 ile 16.01.1949 arasında, başbakan olarak görev yaptı. Şemsettin Günaltay'ın başbakanlığını yaptığı 18. Hükümet ise, 16.01.1949 – 22.05.1950 yılları arasında görevdeydi.
Böylece CHP'nin, 1923-1950 yılları arasındaki iktidar dönemi, 27 yıl sonra sona erdi. Çok partili sisteme geçilerek yapılan seçimler sonucu DP tek başına iktidara geldi. 22.05.1950 tarihinde göreve başlayan Adnan Menderes, 23. Hükümet ile birlikte, 5 kez işbaşına geldi ve kesintisiz olarak yaklaşık 10 yıllık sürede, 27.05.1960 tarihine kadar iktidarda kaldı. 27 Mayıs 1960 askeri darbesi ile demokraside güç kaybeden Türkiye, bundan sonraki dönemlerde koalisyonlarla yönetilen bir ülke konumuna geldi. Darbenin mimarı Cemal Gürsel hem cumhurbaşkanı (1960-1966) hem de başbakan olarak (30.05.1960 – 27.10.1961), 24. ve 25. hükümetleri kurdu.
İsmet İnönü, aktif olarak siyaset sahnesine son kez başbakan olarak döndü. 20.11.1961 – 20.02.1965 arasında 26, 27 ve 28. hükümetleri, CHP-Adalet Partisi (AP) koalisyonunu kurarak başbakan oldu. 29. Hükümeti kurmak için görevlendirilen Cumhuriyet Senatosu Başkanı Suat Hayri Ürgüplü, Süleyman Demirel’in başbakan yardımcısı olarak görev aldığı koalisyon hükümetinde, 8 ay süreyle başbakan oldu. Demirel’in AP başkanı olarak, tek başına kurduğu ve 3 dönem (27.10.1965 – 26.03.1971) devam ettiği hükümet, 12 Mart Muhtırası ile istifa edince, 33. ve 34. hükümetleri kurma görevi, tarafsız başbakan olarak Nihat Erim'e verildi (26.03.1971 – 22.05.1972). Muhtıranın ardından, Ferit Melen tarafından kurulan 35. Hükümet (22.05.1972 – 15.04.1973) Türkiye’nin 3. partilerüstü-teknokrat hükümetidir. Partilerüstü durum, M. Naim Talu tarafından kurulan 36. Hükümette de devam etti (15.04.1973 – 26.01.1974). Bundan sonraki dönemlerde başbakanlık, 12 Eylül askeri darbes’ne kadar, Bülent Ecevit ile Demirel arasında el değiştirdi. 37. Hükümet (26.01.1974 – 17.11.1974) Ecevit başbakanlığında, CHP-MSP koalisyonu olarak kuruldu. 38. Hükümeti ise, yine partilerüstü olarak Sadi Irmak tarafından kuruldu (17.11.1974 – 31.03.1975). 39. Hükümet, Demirel’i 4. kez başbakanlığa getirdi. Koalisyon hükümeti olarak (I. MC Hükümeti) kabinede Alparslan Türkeş, Necmettin Erbakan ve Turhan Feyzioğlu, "Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı" olarak görev aldılar (31.03.1975 – 21.06.1977). CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, 40. Hükümeti 2. kez kurdu ve güvenoyu alamayınca, 1 ay sonra istifa etti (21.06.1977 – 21.07.1977). 2. MC Hükümeti 41. Hükümet olarak, Demirel tarafından 5. kez kuruldu ve yaklaşık 5 ay sürdü (21.07.1977 – 05.01.1978). Devamında, 3. Ecevit Hükümeti olarak 42. Hükümet 10 ay görev yaptı (05.01.1978 – 12.11.1979). 43. Hükümet, Demirel tarafından "Kerhen Milliyetçi Cephe" ve 6. Demirel Hükümeti olarak kuruldu. MSP ve MHP’nin dışarıdan desteklediği azınlık hükümetidir. Görevi, 12 Eylül askeri darbesi ile sona ermiştir. 44. Hükümet, darbe hükümeti olarak Bülent Ulusu tarafından kuruldu ve genel seçimlere kadar görev yaptı. Bu hükümette Turgut Özal, "Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı" olarak görev aldı.
Genel seçimler sonucu tek başına iktidara gelen Anavatan Partisi’nin kurucu genel başkanı Turgut Özal, başbakan olarak 45. ve 46. hükümetleri, 13.12.1983-09.11.1989 yılları arasında yönetti. Özal’ın Cumhurbaşkanı olarak seçilmesinden sonra 47. Hükümeti (09.11.1989 – 23.06.1991) kurma görevi Yıldırım Akbulut’a verildi. Genel Başkan seçilen Mesut Yılmaz ise, 48. Hükümeti kurarak, yaklaşık 5 ay görev yaptı (23.06.1991 – 20.11.1991).Demirel, 11 yıl sonra siyaset sahnesine yeniden atıldı ve 49. Hükümeti kurarak 7. kez başbakan oldu (20.11.1991–16.05.1993). Böylece, 1991 erken genel seçimlerinin ardından DYP, CHP çizgisinde olan SHP ile "koalisyon dönemi"ni yeniden başlatmış oldu.
İlk kadın başbakan olarak 50. Hükümet, Tansu Çiller tarafından DYP-SHP (1995’te, CHP) koalisyonu olarak kurulmuş, 51. ve 52. Hükümet olarak, 3 dönem devam etmiştir (25.06.1993 – 06.03.1996). 53. Hükümet, II. Mesut Yılmaz Hükümeti veya ANAP-DYP koalisyonu olarak "ANAYOL" adıyla da bilinir (06.03.1996 – 28.06.1996). Erbakan’ın ilk ve tek başbakanlığı olarak, DYP ile koalisyon yapılan ve "REFAHYOL" adıyla da anılan 54. Hükümettir (28.06.1996 – 30.06.1997).ANASOL-D olarak da anılan, Mesut Yılmaz başbakanlığında ANAP-DSP-DTP koalisyonu yanında, CHP’nin dışarıdan desteklediği dörtlü koalisyonunla kurulan hükümet, 55. Hükümet olarak 30.06.1997 – 11.01.1999 yılları arasında görev yapmıştır.
4. Ecevit Hükümeti olarak, 56. ve MHP-ANAP koalisyonu sonucu 57. kez kurulan hükümet, 11.01.1999–19.11.2002 yılları arasında görev yaptı. Genel seçimler sonucu, en fazla oyu alarak iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), hükümeti 58. kez kurma görevini üstlendi. Ak Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yasaklı olması nedeniyle, Abdullah Gül tarafından kurulan hükümet, 19.11.2002–12.03.2003 tarihleri arasında görev yaptı. Erdoğan’ın yasağının kalkması sonucu, hükümet istifa edince, 59. Hükümeti kurma görevi Recep Tayyip Erdoğan’a verildi ve 61. Hükümet'e kadar devam etti. 14 Mart 2003’te başlayan sürecin, yeni seçimlere kadar devam ettiği aşikardır.
Tekrar başa dönersek, tek partili CHP iktidarlarının sona ermesinden sonra, tek partili hükümetler istikrar sağlayarak görevlerini uzun yıllar sürdürmüşlerdir. Kesintisiz olarak CHP’nin 27 yıl (1923-1950), DP’nin 10 yıl (1950-1960), ANAP’ın 8 yıl (1983-1991), AK Parti’nin 10 yılı (2002’den itibaren) geçmesi ile her parti, bir dönem iktidara gelme şansını kullanmış oldu. Bugün DP ve ANAP’ın, iktidara gelecek siyasi gücü bulunmadığı görülür ve iktidar kimseye baki değil diye düşünülür, yıllar sonra başka bir parti çıkıp AK Parti'ye, "En son ne zaman iktidar olmuştunuz?" der ise, kim bilir kim, ne cevap verecektir?