Şikayetvar, akaryakıt fiyatlarında artış beklentisinin bulunduğu dönemlerde bazı istasyonların satış yapmadığı yönünde tüketici bildirimleri aldığını açıkladı. Samsun, Mersin, Sakarya, Gaziantep, Muğla ve Eskişehir gibi farklı illerden platforma ulaşan şikayetlerde; “zam gelecek”, “gün sonu alıyoruz”, “sistem arızalı”, “yakıt yok” ve pompaların kapalı olduğu gibi gerekçelerin tüketicilere iletildiği öne sürüldü. Şikayetlerde yer alan anlatımların tüketici iddiası niteliğinde olduğu, ilgili istasyonların stok, otomasyon ve satış kayıtları incelenmeden her bir olayın gerçek nedeninin kesin olarak belirlenemeyeceği belirtiliyor.
ZAM ÖNCESİ SATIŞ YAPILMADIĞI İDDİA EDİLDİ
Gaziantep'in Nurdağı ilçesinden platforma ulaşan bir tüketici, 14 Eylül'de motorin almak için aynı istasyona iki kez gittiğini, ilk ziyaretinde yakıt beklendiği gerekçesiyle satış yapılmadığını, daha sonraki ziyaretinde ise yaklaşan fiyat artışının gerekçe gösterildiğini ileri sürdü. Sakarya'dan başvuru yapan bir çiftçi de aynı gün traktörüne yakıt almak istediğini ancak görevlinin gece fiyat artışı olacağını söyleyerek satış gerçekleştirmediğini iddia etti. Samsun'dan yapılan bir başka başvuruda da benzer şekilde zam beklentisi gerekçesiyle yakıt verilmediği öne sürüldü.
Mersin'in Anamur ilçesinde ise bir tüketici, 14 Eylül saat 23.35 sıralarında aracının deposunu doldurmak istediğini ancak kendisine motorinin tükendiğinin söylendiğini bildirdi. Platforma yansıyan başka şikayetlerde de önce fiyat artışının, ardından sistem arızasının gerekçe gösterildiği iddia edildi. Şikayetvar'da yakın dönemde benzer içerikte başka bireysel başvuruların da yer alması, özellikle fiyat değişimi beklenen saatlerde satış uygulamalarına ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
AKARYAKIT FİYATLARI NASIL BELİRLENİYOR?
Türkiye'de akaryakıt bayi satış fiyatları serbest piyasa koşullarında oluşuyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) yayımladığı bilgilere göre dağıtım şirketleri, bayilik sözleşmeleri kapsamında istasyonlar için tavan fiyat belirleyebiliyor veya tavsiye fiyat açıklayabiliyor. EPDK ayrıca istasyonlardaki fiili pompa fiyatlarını Bayi Otomasyon Sistemi üzerinden takip ediyor ve illere göre bayi fiyatlarına ilişkin veriler yayımlıyor. Bu yapı nedeniyle aynı ürünün pompa fiyatında dağıtıcı, bayi ve bölge bazında farklılıklar görülebiliyor.
Fiyat artışı beklentilerinin kamuoyuna yansıdığı dönemlerde sürücülerin alımlarını öne çekmesi istasyonlarda kısa süreli yoğunluk oluşturabiliyor. Böyle dönemlerde gerçek bir stok tükenmesi, teknik arıza veya otomasyon sorunu yaşanması mümkün olmakla birlikte, tüketici şikayetlerinin odağında stok bulunduğu halde yalnızca daha yüksek fiyattan satış yapmak amacıyla pompaların kapatıldığı iddiası bulunuyor. Bu nedenle somut bir olayın değerlendirilmesinde istasyonun tank stokları, pompa hareketleri, otomasyon kayıtları ve satış belgeleri önem taşıyor.
SATIŞTAN KAÇINMA KONUSUNDA MEVZUAT NE DİYOR?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un “Satıştan kaçınma” başlıklı 6'ncı maddesine göre, açıkça satışa sunulan bir malın satılık olmadığı belirtilmedikçe satışından kaçınılamıyor; hizmet sağlamaktan da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamıyor. Dolayısıyla gerçek bir stok yokluğu, güvenlik gerekçesi veya teknik arıza ile yalnızca yaklaşan fiyat artışını bekleme amacı taşıdığı ileri sürülen bir satış reddi hukuken aynı şekilde değerlendirilmiyor. Somut olayda “haklı sebep” bulunup bulunmadığının ise denetim ve kayıtların incelenmesiyle ortaya konulması gerekiyor. Kanun, bu hükümlerin uygulanması ve izlenmesinde Ticaret Bakanlığı ile belediyelere görev veriyor.
Ticaret Bakanlığı'nın 2026 yılı için yayımladığı idari para cezalarına ilişkin bilgilendirmede, teşhir edilen bir mal veya hizmetin haklı bir sebep olmaksızın satışından kaçınıldığının tespit edilmesi halinde idari yaptırım uygulanabileceği belirtiliyor. Buna göre 2026 yılında bu kapsamdaki cezanın, aykırılığı tespit edilen her işlem veya sözleşme için 3 bin 973 TL'den az olmamak üzere satışından kaçınılan mal veya hizmetin vergiler dahil toplam satış fiyatının yüzde 10'u esas alınarak uygulanması öngörülüyor. Yaptırımın uygulanabilmesi için ise ihlalin yetkili makamlar tarafından tespit edilmesi gerekiyor.
TÜKETİCİ NE YAPABİLİR?
Yakıt satışının gerekçesiz biçimde reddedildiğini düşünen tüketicilerin istasyonun adı ve konumu, olayın tarih ve saati, kendilerine bildirilen gerekçe ve varsa fotoğraf, fiş, ödeme girişimi ya da diğer belgeleri saklaması olası bir başvurunun incelenmesini kolaylaştırıyor. Petrol piyasasına ilişkin şikayetler EPDK'nın tüketici şikayet sistemi üzerinden iletilebiliyor; Kurumun portalında petrol ve LPG dahil enerji piyasalarına yönelik başvuruların sektörel olarak kayıt altına alınabildiği belirtiliyor. EPDK ayrıca portal üzerinden yapılan başvurular ile CİMER aracılığıyla Kuruma ulaşan başvuruların durumunun takip edilebildiğini bildiriyor.
Satışın reddedilmesi nedeniyle parasal bir tüketici uyuşmazlığı ortaya çıkması halinde Tüketici Hakem Heyetleri de devreye girebiliyor. Ticaret Bakanlığı'nın 2026 yılı bilgilendirmesine göre değeri 186 bin TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabiliyor. Başvurular şahsen, posta yoluyla veya e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Bunun yanında satıştan kaçınma uygulamalarının denetimi bakımından Ticaret Bakanlığı ve belediyelere bildirimde bulunulması da mümkün.
İDDİALARIN AYDINLATILMASINDA KAYITLAR BELİRLEYİCİ
Akaryakıt piyasasında bayiler lisanslı faaliyet yürütürken istasyonlardaki satışlar ve pompa fiyatları elektronik sistemlerle takip ediliyor. EPDK'nın altyapısında Bayi Otomasyon Sistemi ve Petrol Piyasası Stok İzleme Sistemi gibi mekanizmalar bulunuyor. Bu nedenle zam öncesinde kasıtlı olarak satışın durdurulduğu yönündeki bir iddianın değerlendirilmesinde yalnızca tüketici beyanı değil, istasyonun ilgili saatlerdeki stok miktarı, pompa satış hareketleri ve teknik sistem kayıtları da önem taşıyor. Şikayetvar'a ulaşan son başvuruların resmi bir ihlal tespiti anlamına gelmediği; her istasyon ve her olay için incelemenin ayrı yapılması gerektiği vurgulanıyor.
