Yutma güçlüğü pek çoğumuzun hayatının bir döneminde karşılaştığı bir sorundur. Genellikle üst solunum yolları enfeksiyonları gibi basit sorunlardan kaynaklansa da, ciddi hastalıkların habercisi olabilir Yutma, hayatımız boyunca pek...
Yutma güçlüğü pek çoğumuzun hayatının bir döneminde karşılaştığı bir sorundur. Genellikle üst solunum yolları enfeksiyonları gibi basit sorunlardan kaynaklansa da, ciddi hastalıkların habercisi olabilir
Yutma, hayatımız boyunca pek çoğumuzun farkında bile olmadığı, çok önemli fiziksel bir reflekstir. Ancak bazen çeşitli nedenlerden dolayı yediğimiz besinleri ya da içtiğimiz sıvıları yutmakta güçlük çekeriz. Tıp dilinde disfaji olarak adlandırılan yutma güçlüğü besinler ile sıvıların ağızdan yemek borusuna ve mideye ulaşmasında güçlük çekilmesi olarak tanımlanır. Bu soruna, özellikle ileri yaşta olmak üzere her yaş grubunda rastlanır.
Grip, nezle, soğuk algınlığı ya da boğaz enfeksiyonlarının dışında yutma güçlüğü yaşayan hastaların hekime başvurmasının en sık nedeni “Kanser korkusudur”. Oysa yutma güçlüğüne yol açabilen başka pek çok durum vardır. Burada rahatsızlığın süresi, beraberindeki diğer belirtiler, hastanın yaşı, sigara kullanımı, alınan sıvı miktarı, sistemik hastalıkların varlığı, kullanılan ilaçlar ve daha pek çok bilgi önem taşır.
BU BELİRTİLERİ ÖNEMSEYİN
* Salya artışı,
* Gıda veya sıvının boğazda takılma hissi
* Boğaz veya göğüste rahatsızlık hissi (Özellikle reflü hastalarında)
* Gıcık öksürüğü, boğazda yabancı cisim varmış gibi hissetmek,
* Uzun süreli veya ciddi yutma problemleri nedeniyle görülen kilo kaybı ve beslenme bozukluğu
* Gıda veya sıvıların soluk borusuna kaçması
* Seste değişme gibi belirtiler yutma problemlerine işaret etmektedir.
YUTMA GÜÇLÜĞÜNE NELER NEDEN OLABİLİR?
* Sinüzit ve tükürük bezi taşları bile yutma güçlüğüne neden olabilir
* Yutma güçlüğü, nezle-grip gibi rahatsızlıkların başlangıcında boğazda kuruluk ve yanma ile beraber olabilir
* Bademciklerin enfeksiyonlarında şiddetli ağrı ile beraber olabilir.
* Az su içilmesine ya da burun tıkanıklığı nedeniyle ağız solunumu yapılmasına bağlı olabilir.
* Tükürük salgılanmasındaki azalma
* Uygun olmayan takma dişler veya eksik diş
* Kasları tutan hastalıklar
*Kronik iltihap, Alzheimer, MS (Multiple Skleroz), inme, Parkinson, göğüs boşluğunda oluşan lenf numaralı ya da kitle ve beyin tümörü de yemek borusunda gelişen yutma bozukluğunun sorumlusu olabilir”
* Bazı ilaçların kullanımı bile yutma güçlüğüne sebep olabilir.
TEŞHİS NASIL KONUR?
Teşhis çoğu kez doğrudan görüş sağlayan rutin endoskopik KBB muayenesi ile konulabilir. Hastanın öyküsünden yola çıkılarak tanı için hangi tetkiklere başvurulması gerektiği tespit edilir. Optik sistemle görüntüleme sağlayan endoskop yöntemi nörolojik sorunlardan kaynaklanan yutma güçlüklerinin ayırt edilmesinde yardımcı olur. Hekimler gerekli gördüğü durumlarda MR, tomografi ve baryumlu grafilerden yararlanır.
YUTMA GÜÇLÜĞÜ TÜMÖRÜN HABERCİSİ DE OLABİLİR
Yutma güçlüğü ağız, dil kökü, boğaz, gırtlak bölgesinin iyi veya kötü huylu tümörlerine bağlı da olabilir. Büyüyen bir kitlenin gıda ve sıvıların ilerlemesini engellemesi veya yutma hareketini bozması, yutma güçlüğüne yol açabilir. Bunların teşhisi de çoğu kez Kulak Burun Boğaz (KBB) alanında kullanılan değişik çaplardaki düz ve açılı endoskoplarla doğrudan görülerek yapılır. Bu muayeneler sırasında yutkunma hareketinin düzgün olup olmadığı da gözlenebilir. Görüntüleme yöntemleri ve patolojik incelemelere göre tedavi planı belirlenir.
REFLÜ DE YUTMA GÜÇLÜĞÜNÜN ÖNEMLİ BİR NEDENİDİR
Yutma güçlüğünün çok daha basit nedenleri de olabilir.
*Hızlı yeme alışkanlığı veya yaşlı hastalarda dişlerde eksilmelere ya da iyi yapılmamış protezlere bağlı gıdaların iyi çiğnenememesi nedeniyle gıdaların yutulmaya hazır hale getirilmemiş olması da bir etkendir.
* Aşağı seviyelerdeki örneğin yemek borusu ile ilgili kasılma bozuklukları, darlıklar, kitleler veya mide asidinin mideden geri gelmesi şeklinde bilinen reflü hastalığı yutma güçlüğü nedenlerindendir. Bu hastalıklardan bazıları, örneğin reflü hastalığının gırtlak bulguları KBB Uzmanları tarafından da teşhis edilebilir. Ancak ileri reflü hastalığına yol açan durumlar ve diğer hastalıklar Gastroenteroloji veya Genel Cerrahi tarafından teşhis ve tedavi edilir.
TEDAVİSİ NASILDIR?
Erken tanı konulduğu takdirde, yutma bozukluklarının tedavisinde oldukça başarılı sonuçlar alınır. Tedavi, altta yatan nedene göre düzenlenir. Örneğin mideden yemek borusuna kaçış, yani reflü genellikle beslenme ve yaşam alışkanlıklarının değiştirilmesiyle ortadan kaldırılabiliyor. Bunun için hazım kolay yiyeceklerden oluşan bir diyet ile sık aralıklarla ve az miktarlarda beslenmek, alkol ve kafeinden uzak durmak, geceleri yatağın başını yükseltmek, uykudan önceki üç saat boyunca yemek yememek gibi noktalara dikkat etmek gerekiyor. Ayrıca yemek borusunda darlık ve yapışıklık söz konusu olduğunda bu alanın endoskopla genişletilmesi gerekebiliyor Altta yatan neden tedavi edilebilir bir hastalıksa, bu sorunun ortadan kalkmasına yönelik işlemler uygulanır. Tümör gibi bazı sorunların tedavisinde ise cerrahi yönteme başvuruluyor.
ÖZETLE
Pek çok nedene bağlı olabilen yutma güçlüğü mutlaka önemsenmelidir. Birkaç gün süren yutma problemi belki çok önemsenmeyebilir ama bir hafta geçmesine rağmen sorun hala devam ediyorsa mutlaka bir hekime başvurulmalıdır.
