Sayıştay'ın Tarım ve Orman Bakanlığı 2025 yılı denetim raporuna göre, Türkiye genelinde hayvan kayıtlarının tutulduğu TÜRKVET sisteminde ciddi veri tutarsızlıkları gün yüzüne çıktı. Raporda, aktif görünen yaklaşık 2,5 milyon büyükbaş ve 35 milyon küçükbaş hayvanın zorunlu aşı uygulamalarına dair herhangi bir kaydın bulunmadığı bildirildi.
Sayıştay denetçileri, sistemdeki hayvanların aktif görünmesine rağmen aşı kayıtlarının eksik olmasını; ölüm, kesim, satış veya işletme değişikliği gibi durumların TÜRKVET'e zamanında bildirilmemesine bağladı. İl ve ilçe müdürlüklerindeki veteriner hekimlerin aşılama programlarında, işletme üzerine kayıtlı fakat fiilen aşılanamayan hayvanlar için gerekli düşüm işlemlerini yapmadığı aktarıldı.
BİR HAYVANA 30 YAVRU KAYDI
Denetimlerde yalnızca aşı eksiklikleri değil, biyolojik gerçeklikle bağdaşmayan yaş ve üreme verileri de saptandı. TÜRKVET verilerinde olağan dışı ileri yaşta olan ve fiilen yaşamadığı halde sistemden düşürülmeyen hayvanlar olduğu belirtildi. Ayrıca bazı kayıtlarda tek bir anne hayvana doğal üreme periyotlarına aykırı biçimde 20 ila 30 yavru işlendiği vurgulanarak, sistemdeki doğrulama mekanizmalarının yetersizliğine dikkat çekildi.
HATALI KAYITLAR DESTEK ÖDEMELERİNİ NASIL ETKİLİYOR?
Sayıştay raporu, kayıtlarını güncel tutmayan işletmelerin mevzuattaki yaptırımlarla karşılaşmadığını ve hatalı verilere rağmen bazı üreticilerin buzağı desteklerinden faydalandığını ortaya koydu. Bu durum, Türkiye genelinde ve Antalya gibi tarım-hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde, üreticilerin destekleme ödemelerinde ilerleyen dönemde yaşanabilecek olası kesintilerin önüne geçmek için doğum, ölüm ve satış bildirimlerini zamanında yapmalarının pratik bir zorunluluk olduğunu gösteriyor.
MERA GELİRLERİ VE MALİ TABLODAKİ UYUMSUZLUK
Mali verilerin de incelendiği raporda, 2025 yılı sonu itibarıyla küpe, aşı ve uygulama ücretlerinden kaynaklı 3 milyar 560 milyon 914 bin 656 liralık alacak oluştuğu açıklandı. Bu tutarın yüzde 51'ine denk gelen 1 milyar 809 milyon 420 bin 918 liralık kısmının destek ödemelerinden mahsuplaşma yoluyla tahsil edildiği ifade edildi. Gelirlerin hizmetin sunulduğu dönemde değil, tahsil edildiği dönemde muhasebeleştirilmesinin dönemsellik ilkesine aykırı olduğu kaydedildi.
Öte yandan, 82 belediyenin özel hesaplarında 2023 yılında 18,2 milyon lira, 2024 yılında 20,8 milyon lira ve 2025 yılında biriken 19,69 milyon liralık mera gelirinin, Mera Yönetim Birliklerinin kurulamaması nedeniyle ıslah projelerinde kullanılamadığı kayıtlara geçti. Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 yılı bütçesi ise 487 milyar 940 milyon 42 bin lira ödenekle kapatılırken, bu tutarın yüzde 98,2'sine tekabül eden 479 milyar 204 milyon 405 bin lirası harcandı.
