Türkiye’de eski araç parkının yenilenmesine yönelik hurda teşviki tartışmaları 2026 yılında da sürüyor. TBMM kayıtlarında 25 yaş ve üzerindeki taşıtların geri dönüşüme verilmesi karşılığında yeni alınacak yerli taşıtlarda Özel Tüketim Vergisi istisnası öngören teklifin yanı sıra, farklı yaş sınırlarını esas alan başka hurda teşviki teklifleri de bulunuyor. Ancak bu teklifler henüz kanunlaşmadığı için bugün itibarıyla eski aracını hurdaya veren herkese yeni otomobil alımında otomatik ÖTV muafiyeti sağlayan yeni bir uygulama yürürlükte değil.
25 YAŞ ÜZERİ ARAÇLAR İÇİN TEKLİF KOMİSYONDA
TBMM kayıtlarına göre 25 yaş ve üzerindeki taşıtları geri dönüşüme verenlerin yeni alacakları yerli taşıtlarda ÖTV'den muaf tutulmasını amaçlayan teklif Plan ve Bütçe Komisyonu aşamasında bulunuyor. Meclis'e daha sonra sunulan bazı tekliflerde ise yaş sınırı 20 ve üzeri olarak düzenlendi. Dolayısıyla kamuoyunda tek bir “hurda teşviki yasası” gibi tartışılsa da Meclis gündeminde kapsamı ve şartları birbirinden farklı teklifler bulunuyor. Bunların herhangi birinin uygulanabilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
YERLİ ARAÇ ŞARTI ÖNE ÇIKIYOR
25 yaş ve üzerindeki araçları kapsayan teklifin önemli unsurlarından biri, teşvikin yeni alınacak yerli taşıtlarla ilişkilendirilmesi. Bu nedenle düzenlemenin yasalaşması halinde hangi otomobillerin kapsama gireceği, kabul edilecek nihai metne ve uygulama esaslarına göre netleşecek. Mevcut aşamada belirli marka veya modellerin kesin olarak ÖTV'siz alınabileceğini söylemek mümkün değil. Araç sahiplerinin sosyal medyada yayılan model listeleri yerine TBMM'deki yasama sürecini ve düzenleme çıkması halinde yayımlanacak resmi mevzuatı takip etmesi gerekiyor.
HURDA İŞLEMİ NASIL YAPILIYOR?
Mevcut mevzuatta bir aracın hurdaya çıkarılması, yalnızca aracın kullanılmamasından farklı hukuki sonuçlar doğuruyor. Ekonomik ömrünü dolduran veya kullanılamaz duruma gelen araçlar için ilgili prosedürün tamamlanması ve aracın tescil kaydının hurda olarak kapatılması gerekiyor. Hurdaya çıkarılan aracın plakası iptal ediliyor ve bu statüdeki araç yeniden tescil edilemiyor. Olası bir ÖTV teşvikinde de hangi belgelerin isteneceği, aracın ne kadar süredir başvuru sahibinin üzerinde bulunması gerekeceği ve hurdaya teslim sürecinin nasıl yürütüleceği gibi ayrıntıların nihai düzenlemeyle açıklığa kavuşması bekleniyor.
EMEKLİLERE ÖTV'SİZ ARAÇ TEKLİFİNDE SON DURUM
Meclis gündemindeki bir başka düzenleme ise yaşlılık aylığı bağlanan esnaf ve sanatkârlara yönelik. TBMM kayıtlarındaki teklifte, kapsama giren kişilere emeklilik tarihlerinden itibaren belirli süre içerisinde bir defaya mahsus ÖTV istisnası sağlanması ve bu şekilde alınan taşıtların belirli bir süre devredilememesi öngörülüyor. Esnaf ve sanatkârların yanı sıra Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olup tarımsal faaliyet nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanan çiftçileri kapsayan ayrı bir teklif de komisyonda bulunuyor.
Bu teklifler de henüz yasalaşmadığı için bütün emeklilerin ÖTV ödemeden sıfır otomobil satın alabileceği yönünde yürürlükte genel bir hak bulunmuyor. Özellikle “emekliye ÖTV'siz araç” şeklindeki ifadeler, tekliflerin kapsamından daha geniş bir uygulama varmış izlenimi oluşturabiliyor. Mevcut tekliflerde belirli emekli grupları esas alındığından SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki bütün emeklileri kapsayan ortak bir düzenlemeden söz edilemiyor.
TEKLİF VERİLMESİ YASANIN ÇIKTIĞI ANLAMINA GELMİYOR
Bir kanun teklifinin TBMM Başkanlığına sunulması veya ilgili komisyona sevk edilmesi, düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Teklifin ilgili komisyonlarda görüşülmesi, kabul edilmesi halinde Genel Kurul sürecinden geçmesi ve yasalaşmasının ardından yürürlüğe ilişkin işlemlerin tamamlanması gerekiyor. Bu süreçte teklifin maddeleri değiştirilebildiği gibi kapsamı daraltılabilir, genişletilebilir veya teklif mevcut haliyle yasalaşmayabilir. Bu nedenle vatandaşların araçlarını yalnızca olası teşvik beklentisiyle hurdaya ayırmadan önce kesinleşmiş mevzuatı beklemesi önem taşıyor.
GEÇMİŞTE DE HURDA TEŞVİKLERİ UYGULANDI
Türkiye'de eski taşıtların ekonomiden çekilmesini sağlamak amacıyla geçmiş yıllarda da hurda araçlara yönelik destek ve vergi avantajları uygulandı. Bu tür düzenlemeler yalnızca vatandaşların daha yeni araçlara geçişini kolaylaştırmak amacı taşımıyor; eski araçların trafikten çekilmesi, geri dönüşüm sektörüne hammadde sağlanması, araç parkının yenilenmesi ve otomotiv pazarının hareketlendirilmesi gibi ekonomik sonuçlar da doğurabiliyor. Yeni bir teşvikin kapsamı ise geçmiş uygulamalardan farklı olabileceği için önceki düzenlemelerin şartlarının doğrudan 2026'daki tekliflere uygulanması mümkün değil.
PALANDÖKEN'DEN HURDA TEŞVİKİ ÇAĞRISI
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken de uzun süredir hurda araç teşvikinin yeniden uygulanmasını isteyen isimler arasında yer alıyor. TESK'in geçmiş açıklamalarında özellikle ticari araçların yenilenmesi, eski araçların ekonomiye geri kazandırılması ve yurt içindeki hurda arzının artırılması üzerinde duruldu. Konfederasyon, hurda teşvikinin otomotiv sektörünü hareketlendirebileceğini ve eski araçların trafikten çekilmesini hızlandırabileceğini savunuyor.
ARAÇ SAHİPLERİ NE YAPMALI?
Hurda teşviki veya emeklilere yönelik ÖTV istisnasından yararlanmak isteyenlerin mevcut aşamada başvuru yapabileceği yürürlüğe girmiş yeni bir program bulunmuyor. Bu nedenle araç sahiplerinin “başvurular başladı”, “ÖTV'siz alınabilecek araçlar kesinleşti” veya “şu modeller kapsama girdi” şeklindeki resmi kaynağa dayanmayan duyurulara karşı dikkatli olması gerekiyor. Düzenlemelerden biri yasalaşırsa yaş sınırı, araç sahipliği şartı, yerlilik kriteri, ÖTV avantajının kapsamı, başvuru yöntemi ve devir kısıtlamaları gibi ayrıntılar kesinleşen mevzuat üzerinden belli olacak.
