İran Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı Kayıp Arama Komitesi Komutanı Tuğgeneral Muhammed Bakırzade, İranlı 3 savaş pilotunun yaklaşık 6 aydır Katar'da tutulduğunu öne sürdü.
Bakırzade, Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Mirjana Spoljaric Egger'e gönderdiği mektupta, Cevad Salihi, Abdulmecid Deştiyan ve İmran Behruşiyan adlı pilotların 2 Mart'ta iki Su-24 savaş uçağının düşürülmesinin ardından Katar güçlerinin eline geçtiğini belirtti.
KATAR, 2 SU-24'Ü DÜŞÜRDÜĞÜNÜ DUYURMUŞTU
Katar Savunma Bakanlığı, 2 Mart'ta İran'dan gelen iki Su-24 savaş uçağının Katar Hava Kuvvetleri tarafından düşürüldüğünü kamuoyuna açıklamıştı. Katar makamları aynı gün İran'dan fırlatılan balistik füzeler ile insansız hava araçlarının da engellendiğini bildirmişti.
Bakırzade ise uçakların bir muharebe görevinin ardından İran'a dönerken hava savunma sistemleri tarafından vurulduğunu savundu. İranlı komutana göre uçaklardaki mürettebat fırlatma koltuklarını kullanarak uçaklardan ayrıldı; pilotlardan Mecid Kazımi hayatını kaybederken diğer 3 pilot sağ olarak Katar güçlerinin eline geçti.
İran'ın 3 pilotun Katar'da tutulduğu yönündeki son iddiasına ilişkin Katar makamlarından kamuoyuna yansıyan bağımsız bir doğrulama bulunmuyor.
KIZILHAÇ'A ÇAĞRI
Bakırzade, Katar yönetimini savaş esirlerinin haklarına ilişkin uluslararası yükümlülükleri ihlal etmekle suçladı. Aradan yaklaşık 6 ay geçmesine rağmen pilotların aileleriyle ve İranlı yetkililerle iletişim kurmalarına izin verilmediğini ileri sürdü.
İranlı yetkili, Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nden pilotlarla en kısa sürede görüşmesini, sağlık durumlarını tespit ederek İran'a bilgi vermesini ve serbest bırakılmaları için gerekli girişimlerde bulunmasını istedi.
İran daha önce hayatını kaybeden pilot Mecid Kazımi'nin naaşının ülkeye getirildiğini ve defnedildiğini açıklamış, diğer 3 pilotun akıbetine ilişkin ellerindeki bilgilerin yetersiz olduğunu bildirmişti.
TRUMP'TAN HÜRMÜZ BOĞAZI ÇIKIŞI
Bölgede gerilimi artıran bir diğer gelişme ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin açıklaması oldu.
Trump, ABD'nin boğaz üzerinde askeri kontrol sağladığını savunarak İran'ın yenilgiye uğratılmasının ardından Hürmüz Boğazı'nı "ABD toprağı" ilan edebileceğini söyledi. Trump'ın söz konusu çıkışının nasıl uygulanabileceğine veya uluslararası hukuk açısından hangi temele dayanacağına ilişkin bir ayrıntı paylaşılmadı.
Hürmüz Boğazı'nın hukuki statüsü ise tek taraflı bir kararla ABD toprağı ilan edilmesine imkan veren bir yapı taşımıyor. Boğazın kıyıları İran ve Umman'a aitken, uluslararası deniz hukukunda uluslararası seyrüsefer amacıyla kullanılan boğazlara ilişkin özel geçiş kuralları bulunuyor.
İRAN'DAN TRUMP'A YANIT
Trump'ın açıklamasına İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi sert tepki gösterdi.
Garibabadi, Hürmüz Boğazı'nın bir sosyal medya paylaşımı, uçak gemisi, başkanlık emri ya da seçim konuşmasıyla ele geçirilemeyeceğini belirterek İran'ın askeri güç gösterileriyle geri adım atmayacağını söyledi.
ABD İLE MÜZAKERELER YENİDEN BAŞLAYACAK MI?
ABD ile İran arasındaki diplomatik sürecin geleceğine ilişkin konuşan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise henüz Washington yönetimiyle müzakerelerin yeniden başlatılması yönünde karar alınmadığını açıkladı.
Erakçi, taraflar arasında arabulucular üzerinden mesaj alışverişinin devam etmesinin doğrudan müzakerelerin yeniden başladığı anlamına gelmediğini vurguladı.
İran Dışişleri Bakanı ayrıca gündemdeki "ateşkesin uzatılması" tartışmasına farklı bir yorum getirdi. Erakçi'ye göre İslamabad Mutabakatı'nda yer alan 60 günlük dönem, uzatılması gereken bir ateşkes süresi değil, diplomatik görüşmeler için öngörülen bir zaman aralığı.
Bu nedenle Tahran yönetimi, mevcut tartışmanın "ateşkes uzatılacak mı?" şeklinde değerlendirilmesine karşı çıkıyor. İran'ın açıklamasına göre asıl mesele, ABD ile müzakerelerin yeniden başlayıp başlamayacağı ve tarafların yeni bir siyasi anlaşmaya ulaşıp ulaşamayacağı.
Katar ve Pakistan üzerinden taraflar arasında mesaj trafiğinin sürdüğü belirtilirken, İran yönetimi Washington'la yeni bir müzakere sürecine dönme konusunda henüz nihai karar verilmediğini bildiriyor.
