Azerbaycan'da devlet okullarında öğrenci ve öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin yeni düzenlemeler, başörtüsü nedeniyle eğitim kurumlarına girişlerin engellendiği iddialarıyla ülke genelinde protestolara dönüştü. Başkent Bakü başta olmak üzere farklı bölgelerde öğrenciler ve veliler uygulamalara tepki gösterirken, 12 Ekim 2026'da yaşanan olaylarda 37 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına ilişkin görüntülerin sosyal medyada yayılmasıyla başlayan tartışmalar, öğretmenlerin de benzer uygulamalarla karşılaştıklarını açıklaması üzerine büyüdü. Bazı okullarda öğrenciler derslere katılmayarak arkadaşlarına ve öğretmenlerine destek verdi.
BAŞÖRTÜLÜ ÖĞRENCİLER OKUL KAPISINDAN GERİ ÇEVRİLDİ
Azerbaycan'ın Celilabad bölgesindeki 9 No'lu Ortaokul'da başörtülü kız öğrencilerin okula alınmadığı öne sürüldü. Olayın ardından okul yönetimiyle görüşmek isteyen velilerin kapıların kapatılması nedeniyle içeri giremediği ve öğrencilerin evlerine gönderildiği aktarıldı.
Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde bazı okul girişlerinde geçişi engelleyen bariyerlerin bulunduğu görüldü. Ancak görüntülerin tamamının hangi tarihte ve hangi okullarda kaydedildiği bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.
21 EYLÜL'DEKİ KARAR TARTIŞMALARIN MERKEZİNDE
Yaşanan gelişmelerin temelinde Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026 tarihinde kabul ettiği 309 sayılı karar bulunuyor. Başbakan Ali Asadov'un imzaladığı düzenlemeyle, devlet okullarında öğrencilerin kıyafetlerine ilişkin 17 Mart 2022 tarihli ve 96 sayılı kararda değişiklik yapıldı.
Azerbaycan'ın resmî mevzuat sisteminde yayımlanan karara göre, belirlenen okul üniformasının bütünlüğünü bozan veya genel eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmayan ek kıyafet unsurlarının kullanılmasına izin verilmiyor.
Ancak düzenlemenin metninde başörtüsünü açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. Buna rağmen bazı okul yönetimlerinin laiklik ve üniforma bütünlüğüne ilişkin maddeleri başörtülü öğrencilerin derslere alınmaması yönünde yorumladığı bildiriliyor.
Kararın bir diğer önemli maddesi, öğrencilerin kıyafet kurallarına uymasını sağlama sorumluluğunu velilere veya yasal temsilcilere veriyor. Kurallara uyulmasıyla ilgili sorunların ise okulun Pedagoji Kurulu tarafından değerlendirilmesi öngörülüyor.
Ayrıca okul kıyafetlerine ilişkin kararların kabul edildikleri tarihten itibaren beş iş günü içerisinde okulun resmî internet sitesinde veya duyuru panosunda yayımlanması gerekiyor. Bu hüküm, velilerin uygulanan kurallar hakkında bilgilendirilmesi açısından önem taşıyor.
ÖĞRETMENLER İÇİN 6 EKİM'DE AYRI DÜZENLEME YAPILDI
Azerbaycan Bakanlar Kurulu, 6 Ekim 2026 tarihinde bu kez devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin 325 sayılı kararı kabul etti. Düzenleme, eğitim çalışanlarının görev sırasında temiz, sade, düzenli ve mesleki ortama uygun kıyafetler giymesini zorunlu hale getirdi.
Resmî kararda kadın öğretmenler için klasik kesimli ceket, pantolon, etek, elbise, gömlek ve bluz gibi kıyafetler tanımlandı. Etek ve elbiselerin diz hizasında veya diz altında olması gerektiği belirtildi.
Düzenlemenin 1.6'ncı maddesinde öğretmenlerin kıyafetlerinin ve kullandıkları kıyafet unsurlarının genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olması gerektiği ifade edildi. Öğretmenlerin bu kurallara uyup uymadığının okul yönetimlerince denetleneceği, uygulamaya ilişkin meselelerin ise Pedagoji Kurulunda çözüleceği kaydedildi.
Öğrencilere yönelik düzenlemede olduğu gibi öğretmenlerle ilgili kararda da başörtüsü açıkça yasaklanmıyor. Bununla birlikte kıyafetlerin laiklik ilkesine uygun olması şartının nasıl yorumlanacağı, tartışmaların temel noktalarından birini oluşturuyor.
BAKÜ'DE BAŞÖRTÜLÜ ÖĞRETMENLERE UYARI İDDİASI
Bakü ve Sumgayıt kentlerinde bazı başörtülü öğretmenlere, başörtülerini çıkarmadıkları takdirde görevlerine devam edemeyeceklerinin söylendiği öne sürüldü. Bazı eğitim çalışanlarının okullardan uzaklaştırıldığına ilişkin iddialar da kamuoyuna yansıdı.
Başörtüsü nedeniyle çalışmasına izin verilmediğini anlatan öğretmen Zahra Hasanova, başörtüsü kullanmanın kişisel tercihi olduğunu belirterek yaşadığı duruma tepki gösterdi.
Bakü'deki 97 No'lu okulda görev yaptığını belirten öğretmen Nermine İsmayıl da okul yönetiminin kendisini başörtüsüyle okula alınmayacağı konusunda uyardığını söyledi. İsmayıl, uygulamanın hukuki dayanağını gösteren resmî bir belge talep ettiğini açıkladı.
Öğretmenlerin yaşadığı sorunlar sosyal medyada da gündem oldu. Paylaşılan bazı görüntülerde öğrencilerin öğretmenlerine sarılarak ağladığı ve görevlerine devam etmelerini istediği görüldü.
ÖĞRENCİLER ARKADAŞLARI İÇİN DERSLERE GİRMEDİ
Başörtüsü nedeniyle okula girişlerin engellendiği iddiaları, bazı eğitim kurumlarında ders boykotlarına dönüştü. Bakü'nün Balahani yerleşimindeki 69 No'lu okulda öğrencilerin başörtülü arkadaşlarına destek vermek amacıyla sınıflara girmediği bildirildi.
Öğrencilerin okul önünde başörtüsünün eğitime engel olmadığını savunan pankartlarla protesto düzenlediği aktarıldı. Masallı bölgesindeki bazı okullarda da benzer dayanışma eylemlerinin gerçekleştirildiği öne sürüldü.
12 Ekim'de yayımlanan haberlerde, Bakü ve çevresindeki okulların önünde protestolar düzenlendiği, bazı öğrencilerin derslere katılmak yerine okul binalarının dışında beklediği belirtildi.
PROTESTOLARIN ARDINDAN 37 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI
Okullardaki uygulamalara karşı düzenlenen protestoların ardından güvenlik güçlerinin müdahalesi gündeme geldi. Azerbaycan İçişleri Bakanlığının 12 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, okul kıyafetleriyle bağlantılı olaylar kapsamında 37 kişi gözaltına alındı. Azerbaycan'daki başörtüsü protestoları ve 37 kişinin gözaltına alınmasına ilişkin gelişmeler daha önce de haberimizde yer aldı.
Gözaltıların ardından protestolara katılanların hukuki durumları ve haklarında uygulanabilecek işlemler tartışma konusu oldu. Gözaltına alınan kişilerin tamamının serbest bırakılıp bırakılmadığına veya haklarında dava açılıp açılmadığına ilişkin kesinleşmiş bilgiler henüz netleşmedi.
DÜZENLEMENİN TEMELİ TEMMUZ AYINDA ATILDI
Azerbaycan'da okul kıyafetlerine ilişkin değişikliklerin hukuki temeli, 7 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen Genel Eğitim Kanunu değişikliğine dayanıyor. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 22 Temmuz'da yayımlanan düzenlemesiyle eğitim sisteminin millilik ve laiklik ilkeleri yeniden tanımlandı.
Kanuna eklenen 12.13-1'inci madde, devlet okullarında hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kıyafet kurallarına uymasını zorunlu kılıyor. Aynı düzenleme, öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin kuralların yetkili kurum tarafından belirlenmesinin de önünü açtı.
Böylece 21 Eylül'de öğrenciler, 6 Ekim'de ise öğretmenler için kabul edilen kararlar, temmuz ayında oluşturulan yasal çerçevenin devamı niteliğini taşıyor.
BAŞÖRTÜSÜ YASAĞI RESMÎ METİNLERDE YER ALMIYOR
Azerbaycan'ın resmî mevzuatında yayımlanan 309 ve 325 sayılı kararlar incelendiğinde, her iki metinde de başörtüsünün doğrudan yasaklandığını belirten bir ifadeye rastlanmıyor. Düzenlemelerde okul üniformasının bütünlüğü, mesleki kıyafet standartları ve eğitimin laiklik ilkesi esas alınıyor.
Bu nedenle tartışmalar yalnızca kıyafet kurallarının içeriğine değil, kuralların okullarda nasıl uygulandığına da odaklanıyor. Özellikle başörtülü öğrencilerin derslerden uzaklaştırılması ve öğretmenlerin görevlerine devam edememesi yönündeki iddialar, düzenlemelerin eğitim ve çalışma hakları üzerindeki etkilerini gündeme taşıyor.
Öğrencilerin kıyafet kurallarına uymamaları halinde derslere alınmamasını açıkça düzenleyen bir hüküm bulunmaması da uygulamalara ilişkin hukuki belirsizliği artırıyor.
Azerbaycan'da 13 Ekim itibarıyla tartışmalar devam ederken gözler, eğitim yetkililerinin başörtüsüne ilişkin kuralların kapsamını açıklığa kavuşturup kavuşturmayacağına ve gözaltına alınan kişiler hakkında yürütülecek işlemlere çevrildi.
