Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kırmızı listesinde yer alan caretta caretta deniz kaplumbağalarının Akdeniz havzasındaki en büyük yuvalama alanı olan Antalya sahillerinde, insan kaynaklı tahribat artarak devam ediyor. Lara, Kundu, Kadriye, Belek, Boğazkent ve Denizkent'i kapsayan yaklaşık 30 kilometrelik sahil şeridinde, gece giriş yasaklarına rağmen araçlarla kumsala girilmesi ve bırakılan atıklar yuvalara ciddi zarar veriyor.
Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat'ın açıklamalarına göre, aşırı yağışların taşıdığı nehir atıklarına ek olarak günübirlikçi ziyaretçilerin bıraktığı çöpler sahillerde büyük bir kirlilik yaratıyor. Özellikle sahipsiz kumsal alanlarında kum düzeltme bahanesiyle kullanılan traktörler ve dört çekerli araçlar kumun sıkışmasına yol açarak yavruların çıkışını engelliyor. Kızılot bölgesinde ATV kullanımı, Boğazkent ve Denizkent sınırlarında ise traktör girişleri en büyük fiziksel tehditler arasında yer alıyor.
KUM ALIMI VE IŞIK KİRLİLİĞİ TEHDİDİ
Sahillerdeki fiziki müdahalelerin araç girişleriyle sınırlı kalmadığını belirten Dr. Canbolat, Kıyı Kanunu ve ilgili genelgelere aykırı olmasına rağmen bazı bölgelerden kaçak kum alımı yapıldığını bildirdi. Yuvalama alanlarındaki bir diğer kritik sorun ise turizm tesislerinden kaynaklanan yapay ışıklandırmalar.
Belek ve Boğazkent kumsallarında yaklaşık 75, Kızılot'ta ise 16 adet beş yıldızlı otel bulunuyor. Bu tesislerin sahile 35 metre mesafede şezlong ve şemsiye kuralına uyması, aynı zamanda ışıklandırmalarını kaplumbağaları yönünden şaşırtmayacak şekilde revize etmesi gerekiyor. Deniz Kalkınması Dostu Turizm Sertifikasyon Programı kapsamında şu ana kadar 40 farklı kriteri yerine getiren dört tesisin ışık düzenlemelerini tamamlayarak sertifika almaya hak kazandığı aktarıldı.
KORUMA BÖLGELERİNDE YASAKLAR VE CEZAİ YAPTIRIMLAR
Akdeniz genelinde deniz kaplumbağalarının yuvalama alanı olarak tescillenen 21 özel kumsalda gece saatlerinde giriş yapmak, ateş yakmak, çadır kurmak ve motorlu araçla girmek kesinlikle yasak. Bu alanlarda koruma altındaki türlerin yaşam alanlarına zarar vermenin idari para cezası, bireyler için 699 bin 245 TL olarak uygulanıyor. Söz konusu ihlallerin tüzel kişiler veya kurumlar tarafından gerçekleştirilmesi halinde ise bu ceza miktarı üç katına çıkarılarak tahsil ediliyor.
YUVALARDA MANGAL VE VANDALİZM VAKALARI
Bölgedeki ihlallerin kasıtlı zarar verme boyutuna ulaştığına dikkat çeken uzmanlar, Kumluca ilçesinde yaşanan vakaları örnek gösterdi. Uyarı tabelalarına ve koruma kafeslerine rağmen yuvaların üzerinde mangal ateşi yakıldığı tespit edildi.
Aynı bölgede bir carettanın bacağına kaldırım taşı bağlanarak denize bırakılması gibi ağır ihlallerin yaşandığını bildiren Dr. Canbolat, doğal yaşam alanlarına yönelik bu tahribatın önüne geçilebilmesi için 699 bin TL'lik cezaların tavizsiz şekilde uygulanması gerektiğini vurguladı. Caydırıcılığın ancak denetim ve ağır yaptırımların birleşmesiyle sağlanabileceği ifade ediliyor.
