California Üniversitesi Davis (UC Davis) araştırmacıları tarafından AGU Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Alaska'nın kuzeyindeki Brooks Sıradağları bölgesinde yer alan nehirlerin hızla turuncuya dönüştüğünü ortaya koydu. Artan hava sıcaklıkları nedeniyle çözülen donmuş topraklar, yeraltındaki ağır metallerin suya karışmasına neden oluyor.
Bilim insanlarının ilk kez 2018 yılında fark ettiği bu sıra dışı renk değişimi, bölgedeki ısınma eğilimiyle birlikte giderek yaygınlaşıyor. Helikopterle ulaşılabilen uzak bölgelerde yapılan su analizleri, kirliliğin boyutlarını gözler önüne seriyor.
MADEN YOK, METAL ORANI 70 KAT ARTTI
Bölgede herhangi bir endüstriyel maden tesisi bulunmamasına rağmen sulardaki asitlik ve metal yoğunluğu endişe verici seviyelere ulaştı. Toprağın altındaki kaya ve minerallerle temas eden su; demir, alüminyum, manganez, çinko, nikel ve kadmiyum gibi elementleri yüzeye taşıyor. Sudaki pası andıran turuncu renk, doğrudan demirin oksitlenmesinden kaynaklanıyor.
Araştırmanın en çarpıcı verilerinden biri Salmon Nehri'nde kaydedildi. Turuncu renkli metalik suyun, nehre karıştıktan sonra etkisini yitirmeden yaklaşık 97 kilometre boyunca akıntı yönünde taşındığı tespit edildi. Belirli noktalarda sudaki metal yoğunluğunun, başlangıç seviyesine oranla yaklaşık 70 kat arttığı ölçüldü. Sürecin özellikle 2019 yılında yaşanan rekor sıcak yaz mevsiminin ardından hızlandığı belirtiliyor.
PERMAFROST ÇÖZÜLMESİ NEDEN TEHLİKELİ?
Kuzey Kutup dairesindeki donmuş toprak tabakası (permafrost), binlerce yıldır yeraltındaki kimyasalları ve mineralleri hapseden doğal bir kalkan işlevi görüyor. İklim değişikliğiyle birlikte bu kalkanın erimesi, doğada insan eliyle açılmış bir maden olmamasına rağmen asit maden drenajı benzeri doğal bir kirlilik reaksiyonu tetikliyor. Ağır metallerin serbest kalması, ekosistemin temel kimyasını geri döndürülemez biçimde değiştiriyor.
CANLI YAŞAMI RİSK ALTINDA
Artan asit ve metal seviyeleri, nehir ekosistemindeki balık ve bitki popülasyonlarını doğrudan tehdit ediyor. İncelemeler, turuncuya dönen akarsularda su kalitesinin bozulduğunu ve canlı çeşitliliğinin azalmaya başladığını gösteriyor.
Brooks Range bölgesinde henüz büyük çaplı balık ölümleri veya içme suyu kaynaklı bir halk sağlığı sorunu rapor edilmedi. Ancak uzmanlar, donmuş toprakların çözülmeye devam etmesi halinde Kuzey Kutbu çevresindeki su kaynaklarının çok daha ciddi ve yaygın bir ekolojik krizle karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarıyor.
