İngiltere merkezli The Economist dergisi, yapay zekanın küresel iş gücü piyasaları üzerindeki muhtemel etkilerini inceleyen kapsamlı bir analiz yayımladı. ChatGPT'nin 2022'de piyasaya sürülmesiyle hızlanan teknoloji yarışının, özellikle beyaz yakalı çalışanlar üzerinde baskı yarattığı aktarıldı. Analizde, henüz büyük çaplı bir iş yıkımına dair kesin kanıt bulunmasa da, sürecin siyasi ve toplumsal dengeleri sarsabileceği vurgulandı.
Derginin aktardığı Amerika Birleşik Devletleri merkezli anket verilerine göre, her 10 kişiden yaklaşık 7'si yapay zekanın iş bulmayı zorlaştıracağına inanıyor. Amerikalıların yaklaşık üçte birinin ise doğrudan işini kaybetme korkusu yaşadığı belirtildi. Özellikle bilgisayar programcılığı gibi alanlarda üniversite mezunlarına yönelik iş ilanlarında belirgin bir gerileme yaşandığına dikkat çekildi. Öte yandan, Anthropic gibi şirketlerin yıllık gelirinin haziran ayı sonunda 50 milyar dolara ulaşmasının beklendiği ifade edildi.
ENERJİ TALEBİ VE MALİYET BASKISI
Yapay zeka modellerinin giderek daha karmaşık görevleri yerine getirebilmesi, devasa veri merkezlerine olan ihtiyacı da artırıyor. Goldman Sachs şirketinin tahminlerine göre, veri merkezlerinin ABD elektrik talebindeki payının 2025 yılındaki yüzde 4,1 seviyesinden 2027'de yüzde 8,5'e çıkması bekleniyor. The Economist, artan enerji ve arazi fiyatlarının, çalışanların satın alma gücü üzerinde dolaylı bir baskı oluşturabileceğini bildirdi.
BEYAZ YAKALI İŞSİZLİĞİ SİYASETİ NASIL ETKİLEYECEK?
Haberde, yapay zeka kaynaklı sınırlı iş kayıplarının bile büyük siyasi sonuçlar doğurabileceği savunuldu. Dergi bu durumu, 1999-2011 yılları arasında Çin'in küresel ticarete entegrasyonuyla yaklaşık 2 milyon Amerikalının işini kaybettiği ve Donald Trump'ın siyasi yükselişine zemin hazırlayan döneme benzetti. Fabrika işçilerine kıyasla, yapay zeka tehdidi altındaki eğitimli beyaz yakalı kesimin toplumsal etki gücünün daha yüksek olduğu ve olası işten çıkarmaların teknoloji karşıtı güçlü bir muhalefet yaratabileceği değerlendirildi.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ VE KAMUSAL POLİTİKALAR
Ekonomistler ve aktivistler, yaklaşan dönüşüm için sermaye vergilerinin artırılması ve emek üzerindeki vergi yükünün azaltılması gibi önerileri tartışıyor. Danimarka'nın aktif iş gücü politikaları ve kamu destekli ücret sigortası sistemleri, çalışanların yeni düzene uyum sağlamasında örnek model olarak gösteriliyor. Güney Kore'de bir başkanlık danışmanının yapay zeka şirketlerinden vatandaşlara temettü dağıtılması fikrini ortaya atmasının ardından ülke borsasında yüzde 5'lik bir düşüş yaşandığı da raporda yer aldı. ABD'de ise benzer şekilde vatandaşlara şirket hissesi verilmesi veya kısmi kamulaştırma seçenekleri gündeme geliyor.
The Economist değerlendirmesini, hükümetlerin harekete geçmek için kesin kanıt beklememesi gerektiği uyarısıyla tamamladı. Teknolojiyi tamamen engellemenin, 19. yüzyıldaki tekstil otomasyonuna karşı çıkan Luddit hareketi gibi ilerlemeyi durduracağı belirtilirken, yapay zekanın iklim değişikliği ve hastalıklarla mücadeledeki potansiyel faydalarından vazgeçilmeden sosyal güvenlik ağlarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
