Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar'ın bildirdiğine göre, temmuz ayında tarımsal ürünlerin üretici ve perakende satış fiyatları arasındaki makas dikkat çekici seviyelere ulaştı. Yapılan değerlendirmeler, tarladan rafa giden süreçte maliyetlerin tüketiciye nasıl yansıdığını ortaya koydu.
FİYAT FARKI EN ÇOK HANGİ ÜRÜNLERDE GÖRÜLDÜ
Geçtiğimiz ay üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün yüzde 461,2 oranıyla havuç olarak kayıtlara geçti. Bayraktar'ın aktardığı verilere göre, havucu sırasıyla yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanoz takip etti.
Bu oranlar raflardaki etiketlere de doğrudan yansıdı. Üreticide 11 lira olan havuç markette 61 lira 73 kuruşa satılarak üretici fiyatının 5,6 katına ulaştı. Benzer şekilde üretici fiyatına kıyasla elmanın 5,4 katına, yeşil mercimeğin 3,4 katına ve kabağın 3,3 katına satıldığı belirlendi. Aynı dönemde 18 lira 75 kuruş olan elma 102 lira 7 kuruşa, 24 lira 21 kuruş olan yeşil mercimek 81 lira 50 kuruşa, 17 lira 64 kuruş olan kabak 58 lira 49 kuruşa ve 6 lira 82 kuruş olan maydanoz 21 lira 79 kuruşa alıcı buldu.
MARKET VE ÜRETİCİDE ZAM ŞAMPİYONLARI
Temmuz ayında market raflarında izlenen 39 ürünün 19'unda fiyat artışı yaşanırken, 20'sinde düşüş gözlemlendi. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber oldu. Bu ürünü yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates izledi. Fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 49 ile karpuz olurken, onu yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti takip etti.
Üretici cephesinde ise 31 ürünün 8'inde fiyat artışı, 16'sında düşüş tespit edilirken, 7 üründe fiyat değişimi olmadı. Üreticide en çok değer kaybeden ürün yüzde 51,1 ile havuç olurken, en yüksek fiyat artışı yüzde 52,9 ile kuru soğanda yaşandı.
FİYAT DALGALANMALARININ TEMEL NEDENLERİ NELER
Tarımsal ürünlerdeki bu sert fiyat geçişleri, bölgesel hasat döngülerinden ve mevsimsel arz-talep dengesizliklerinden kaynaklanıyor. Çukurova Bölgesi'nde yazlık kuru soğan hasadının bitmesi ve İç Anadolu Bölgesi'nde erkenci çeşitlerin yeni başlaması, piyasada geçici bir arz daralmasına yol açarak fiyatları yukarı çekti.
Kıyı kesimlerindeki seralarda sivri biber ve domates üretiminin sona ermesi ile çilekte sezonun kapanması arzı düşüren diğer etkenler oldu. Buna karşılık yayla bölgelerinde kabak, salatalık ve patlıcan hasadının devreye girmesiyle pazardaki ürün miktarı arttı. Talebin bu bolluğu karşılayamaması üretici fiyatlarının gerilemesine neden oldu. Yazlık patateste ilkbahar aylarındaki yağışların ürünlerde bozulmaya yol açması arzı daraltırken, karpuzun uzun süre depolanamaması ve talebin beklentilerin altında kalması fiyatlarda düşüşü beraberinde getirdi.
