İsrail hava sahasında sabah saatlerinde öne çıkan bir gelişme yaşandı. Dubai’den Tel Aviv’e ilerlediği belirtilen Flydubai uçağının uçuş sırasında acil durum sinyali vermesi ve ardından rotasını tersine çevirmesi, bölgedeki hava trafik ve güvenlik birimlerini alarma geçirdi. İlk bilgilere göre 174 yolcunun bulunduğu uçak önce genel acil durumlarda kullanılan 7700 transponder kodunu gönderdi, ardından İsrail basınına yansıyan bilgilere göre 7500 koduna geçti.
7500 KODU NEDEN KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR?
Havacılıkta uçakların hava trafik kontrolü tarafından tanınmasını sağlayan transponder sistemi, bazı olağanüstü durumlarda özel kodlarla kullanılıyor. Uluslararası havacılık uygulamalarında 7700 genel acil durum, 7600 haberleşme kaybı, 7500 ise uçak kaçırma veya “yasa dışı müdahale” durumunu bildiren kod olarak kabul ediliyor. Bu nedenle 7500 kodunun görülmesi, tek başına bir kaçırma olayının kesinleştiği anlamına gelmese de hava trafik kontrolü ve güvenlik makamlarının olayı en yüksek hassasiyetle değerlendirmesine neden oluyor.
SAVAŞ UÇAKLARI HAVALANDIRILDI
Kaynakta yer alan bilgilere göre 7500 sinyalinin ardından İsrail Hava Kuvvetleri alarma geçti ve savaş uçakları havalandırıldı. Böyle durumlarda temel amaç, sivil uçağın hareketlerini yakından takip etmek, hava sahasının güvenliğini sağlamak ve gerektiğinde uçağın güvenli bir meydana yönlendirilmesine yardımcı olmak. Askeri önleme prosedürleri ülkeden ülkeye değişebilmekle birlikte, şüpheli bir hava aracının kimliğinin ve niyetinin belirlenmesi öncelikli adımlar arasında yer alıyor.
UÇAK ROTASINI TERSİNE ÇEVİRDİ
Uçuş takip verilerine ilişkin ilk aktarımlarda, uçağın Tel Aviv yönündeki seyrini bırakarak Suudi Arabistan hava sahası istikametine döndüğü ve irtifa kaybettiği belirtildi. Uçağın bir aşamada yaklaşık 15 bin feet seviyesinde ilerlediği, daha sonra ise canlı uçuş takip ekranlarında görünürlüğünün kesildiği öne sürüldü. Ancak sivil uçuş takip platformlarında bir uçağın geçici olarak görünmemesi tek başına uçağın kaybolduğu veya bağlantısının tamamen kesildiği anlamına gelmiyor; kapsama alanı, veri aktarımı ve transponder bilgileri gibi teknik nedenler de takip görüntüsünü etkileyebiliyor.
ACİL DURUM KODU NASIL İŞLİYOR?
Bir pilotun 7500 kodunu seçmesi halinde hava trafik kontrol birimleri normal şartlarda kodun bilinçli olarak girilip girilmediğini mümkün olduğunca dikkatli biçimde teyit etmeye çalışıyor. Uluslararası uygulamalarda pilotun kodu doğrulaması veya teyit talebine yanıt vermemesi, olayın yasa dışı müdahale ihtimali kapsamında değerlendirilmesine yol açabiliyor. Bu aşamadan sonra ilgili hava trafik merkezleri, güvenlik birimleri ve gerekli görülmesi halinde askeri makamlar koordineli biçimde hareket ediyor. Geçmişte yanlışlıkla veya teknik nedenlerle 7500 kodunun seçildiği olaylar da yaşandığından, resmi doğrulama gelmeden “uçak kaçırıldı” sonucuna varılması doğru kabul edilmiyor.
DUBAİ-TEL AVİV HATTI YOĞUN BİR HAVA KORİDORU
Dubai ile Tel Aviv arasındaki doğrudan uçuşlar, Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail arasındaki hava ulaşımının önemli bağlantılarından biri konumunda bulunuyor. Flydubai'nin iki kent arasında düzenli tarifeli seferleri bulunurken, uçuşlar bölgedeki farklı ülkelerin hava sahaları ve hava trafik kontrol bölgeleriyle koordinasyon gerektiriyor. Bu nedenle rotada meydana gelen olağanüstü bir değişiklik yalnızca varış ülkesini değil, uçağın geçtiği veya yöneldiği hava sahalarının kontrol merkezlerini de doğrudan ilgilendiriyor.
İSRAİL YÖNETİMİNDE ACİL GÜVENLİK TOPLANTISI
Kaynakta aktarılan bilgilere göre olayın ardından İsrail'de alarm seviyesi yükseltilirken Başbakan Binyamin Netanyahu ile Savunma Bakanı İsrael Katz acil güvenlik toplantısı gerçekleştirdi. Havacılıkta bu tür olaylarda uçağın konumu, mürettebatla iletişim kurulup kurulamadığı, gönderilen transponder kodunun doğruluğu ve güvenli iniş seçenekleri birlikte değerlendiriliyor. Uçakta gerçekten yasa dışı müdahale yaşanıp yaşanmadığına ilişkin kesin sonucun ise hava yolu şirketi, ilgili sivil havacılık makamları ve güvenlik birimlerinin resmi açıklamalarıyla netleşmesi bekleniyor.
RESMİ AÇIKLAMALAR BELİRLEYİCİ OLACAK
İlk aşamada uçuş takip servislerinden veya yerel basından gelen bilgiler hızlı biçimde yayılabilse de havacılık olaylarında kesin tablo çoğu zaman resmi makamların incelemelerinin ardından ortaya çıkıyor. Mürettebatın hava trafik kontrolüyle yaptığı görüşmeler, transponder kayıtları, uçuş rotası ve kokpitten gönderilen diğer veriler değerlendirilerek olayın teknik bir arıza, yanlış alarm veya gerçek bir güvenlik tehdidinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı belirleniyor. Bu nedenle mevcut bilgiler, resmi makamlar ve Flydubai tarafından yapılacak açıklamalarla birlikte değerlendirilmesi gereken ilk bulgular niteliği taşıyor.
