Emeklilik planlaması yapan milyonlarca vatandaş genellikle yaş, prim gün sayısı ve EYT şartlarına odaklanırken, sigortalılık statüsünü belirleyen son 2520 gün kuralı gözden kaçabiliyor. Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigorta girişi bulunan çalışanlar, kariyerlerinin son yıllarında yaptıkları statü değişiklikleri nedeniyle farkında olmadan daha düşük maaşla emekli olma riski taşıyor. Uygulamadaki bu detay, hak sahiplerinin emeklilik maaşlarını ömür boyu doğrudan etkiliyor.
Dünya Gazetesi'nde konuyu değerlendiren sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun'un aktardığına göre, çalışma hayatında birden fazla sigortalılık statüsü bulunan kişilerin emeklilik işlemlerinde son 2520 günlük fiili hizmet süresi dikkate alınıyor. Bu süre zarfında SSK (4/A), Bağ-Kur (4/B) veya Emekli Sandığı (4/C) statülerinden hangisinde daha fazla prim ödenmişse, SGK emeklilik işlemini kural olarak o statü üzerinden gerçekleştiriyor. EYT düzenlemesinden yararlanan sigortalılar için de aynı hizmet birleştirme kuralları geçerliliğini koruyor.
STATÜ DEĞİŞİKLİĞİ EMEKLİ MAAŞINI NASIL DÜŞÜRÜYOR?
Prim şartlarını tamamladıktan sonra kendi işini kuran veya özel sektöre geçen çalışanlar büyük bir riskle karşı karşıya kalabiliyor. Özgür Erdursun, Emekli Sandığı kapsamında 9000 günü tamamlayan bir memurun istifa edip kendi işini kurması halinde, 1260 günden fazla Bağ-Kur primi ödemesi durumunda SGK tarafından Bağ-Kur statüsünden emekli edilebileceğini bildirdi. Benzer şekilde SSK şartlarını doldurduktan sonra şirket ortağı olan bir sigortalı da uzun süre Bağ-Kur primi ödediğinde, son 2520 gün hesabına göre daha düşük aylık bağlanan Bağ-Kur statüsüne geçiş yapmış oluyor.
MAĞDURİYETİ ÖNLEMEK İÇİN NE YAPILMALI?
Emeklilik başvurusundan önce e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünün detaylı bir şekilde incelenmesi büyük önem taşıyor. Vatandaşların son 7 yıllık (2520 gün) prim dökümlerini kontrol ederek, hangi statüde 1260 gün ve üzeri prim ödediklerini hesaplamaları gerekiyor. Şirket ortaklığı, isteğe bağlı sigorta veya memuriyetten ayrılma gibi durumlarda, önceden kazanılmış SSK veya Emekli Sandığı haklarının kaybedilmemesi için prim planlamasının aylar öncesinden yapılması tavsiye ediliyor.
Yargı kararları incelendiğinde, belirli bir statüde emeklilik şartlarını eksiksiz tamamlayan ancak sonradan farklı kurumlara prim ödeyen kişilerin hukuki yollara başvurduğu görülüyor. Bazı durumlarda SGK'nın son 2520 gün kuralına göre verdiği kararlara karşı dava açılarak, hak kazanılan ilk statüden emeklilik talep edilebiliyor. Uzmanlar, yıllarca planlanan emeklilik hayalinin birkaç yıllık yanlış prim ödemesiyle bozulmaması için sürecin başından itibaren doğru yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.
