Emeklilik döneminde SGK aylığının yanında ek gelir oluşturmak isteyenler için Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) yeniden gündemde. Ancak kamuoyunda kullanılan “ikinci emeklilik maaşı” ifadesi, SGK'dan ikinci bir aylık bağlandığı anlamına gelmiyor. BES, sosyal güvenlik sisteminden ayrı çalışan, katılımcının ödediği katkı paylarının fonlarda değerlendirildiği gönüllü bir tasarruf ve yatırım sistemi.
BES'TE EMEKLİLİĞİN İKİ TEMEL ŞARTI VAR
BES'te emeklilik hakkı SGK'daki prim günü hesabından farklı kurallara bağlı. Katılımcının sisteme ilk giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde bulunması ve 56 yaşını tamamlaması gerekiyor. Dolayısıyla 10 yıllık sürenin yaklaşık 3 bin 600 güne karşılık gelmesi, BES mevzuatında SGK'daki gibi “3 bin 600 gün prim şartı” bulunduğu anlamına gelmiyor; belirleyici olan sistemde kalış süresi ile yaş koşulu.
Bu şartları sağlayan katılımcılar birikimlerini toplu olarak alabilecekleri gibi belirli seçeneklerle düzenli gelire de dönüştürebiliyor. Emeklilik Gözetim Merkezi'nin hesaplama araçlarında programlı geri ödeme ve yıllık gelir sigortası gibi yöntemlerle emeklilik döneminde düzenli gelir oluşturulmasına yönelik seçenekler bulunuyor.
SGK'DAN EMEKLİ OLANLAR DA BES'E KATILABİLİYOR
BES'in önemli özelliklerinden biri, sisteme katılım için kişinin aktif çalışan olmasının gerekmemesi. SGK kapsamında çalışmaya devam edenler zorunlu sigorta primlerinin yanı sıra gönüllü BES'te birikim yapabilirken, halihazırda emekli olanlar da bireysel emeklilik sözleşmesiyle tasarruflarını değerlendirebiliyor. Ancak BES'teki emeklilik hakkı, mevcut SGK aylığını artırmıyor veya kişiye SGK tarafından ikinci bir emekli aylığı bağlanmasını sağlamıyor.
2026'DA DEVLET KATKISI YÜZDE 20
BES'te 2026 yılıyla birlikte devlet katkısında önemli bir değişiklik yapıldı. 7 Ocak 2026 tarihli düzenlemeyle Türk lirası cinsinden yapılan katkı paylarında daha önce yüzde 30 olan devlet katkısı, 1 Ocak 2026'dan geçerli olmak üzere yüzde 20'ye indirildi. Buna göre şartları karşılayan 1.000 TL'lik katkı payı ödemesi için devlet katkısı hesabına 200 TL aktarılıyor.
Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre 2026'da devlet katkısı hesabında dikkate alınabilecek yıllık katkı payı üst sınırı 396 bin 360 TL. Bu tutar üzerinden bir katılımcının yıl içinde elde edebileceği azami devlet katkısı 79 bin 272 TL olarak hesaplanıyor. Üst sınırı aşan ödemeler ise mevzuattaki esaslar doğrultusunda sonraki yılların devlet katkısı hesabında değerlendirilebiliyor.
DEVLET KATKISININ TAMAMI HEMEN ALINAMIYOR
Devlet katkısının hesaba yatırılması, bu tutarın tamamının katılımcıya hemen ait olduğu anlamına gelmiyor. Mevcut kurallara göre sistemde en az 3 yıl kalanlar devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde 15'ine, 6 yılı tamamlayanlar yüzde 35'ine, 10 yılı tamamlayan ancak henüz emeklilik hakkı kazanmayanlar yüzde 60'ına hak kazanıyor. BES'ten emeklilik hakkı elde edenler ile vefat veya maluliyet nedeniyle sistemden ayrılanlarda hak ediş oranı yüzde 100'e ulaşıyor.
AYLIK TUTARI HERKES İÇİN AYNI DEĞİL
BES'ten elde edilecek gelir için SGK emekli aylığında olduğu gibi herkese uygulanacak sabit bir maaş bulunmuyor. Sonuç; katılımcının ne kadar katkı payı ödediğine, ödeme süresine, seçilen emeklilik fonlarının performansına, kesintilere ve birikimin emeklilikte hangi yöntemle alınacağına göre değişiyor. Bu nedenle “10 yıl ödeme yapan herkes aynı ikinci maaşı alır” şeklinde bir hesaplama yapmak mümkün değil.
Sistemden emeklilik hakkı kazanarak ayrılanlarda getiriler üzerinden uygulanan stopaj oranı yüzde 5. Emeklilik hakkı elde edilmeden daha erken çıkılması halinde ise hem devlet katkısındaki hak ediş oranı hem de getiriler üzerinden uygulanacak vergi farklılaşıyor. Bu nedenle BES'i ikinci gelir kaynağı olarak değerlendirenlerin yaş ve süre koşullarının yanı sıra fon tercihlerini, maliyetleri ve erken ayrılmanın sonuçlarını da hesaba katması gerekiyor.
