Antalya'nın Elmalı, Söğüt ve Gölhisar hattındaki yayla bölgelerinde tarımsal üretim, artan maliyetler nedeniyle sürdürülebilirlik sorunu yaşıyor. Önceki dönem Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Vural Şahin'in yaptığı açıklamalara göre, örtü altı üretim alanları genişlese de çiftçinin geliri aynı oranda artış göstermiyor. Tohum, gübre, zirai ilaç ve işçilik gibi temel girdi maliyetlerindeki yükseliş, üreticiyi sezon sonunda ürününü zararına satma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Yayla bölgelerinde özellikle meyvecilikle uğraşan çiftçiler, aşırı yağışlar ve ani hava değişimleri nedeniyle verim kaybı yaşıyor. Şahin, üreticinin bir yandan doğal afetlerle diğer yandan piyasa koşullarıyla mücadele ettiğini aktardı. Sahil kesimlerinde yeni dikimlerin başlamasıyla birlikte, yayla ürünlerinin hasat döneminin çakışması piyasada ciddi bir arz fazlası tehlikesi yaratıyor.
ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ ARASINDAKİ FİYAT FARKI NEDEN BÜYÜYOR?
Tarım sektöründeki en belirgin krizlerden biri, tarladan sofraya uzanan zincirdeki yüksek fiyat makası olarak öne çıkıyor. Vural Şahin, üreticiden 5-10 lira seviyelerinde çıkan silor hıyar ile 10-20 lira bandında satılan domatesin, tüketiciye ulaşana kadar birkaç kat pahalandığını bildirdi. Bu durumun hem çiftçiyi hem de son tüketiciyi mağdur ettiğini belirten Şahin, sadece daha fazla üretmenin mevcut sorunları çözmeyeceğini vurguladı.
TARIMSAL ÜRETİM PLANLAMASI NASIL BİR ÇÖZÜM SUNABİLİR?
Tarımsal üretim planlaması, hangi bölgede hangi ürünün ne miktarda ekileceğini önceden belirleyerek piyasadaki arz-talep dengesizliğini önlemeyi amaçlıyor. Özellikle sahil ve yayla seracılığının aynı anda pazara ürün sunması, fiyatların aniden çökmesine neden oluyor. Doğru bir pazar araştırması ve bölgesel ekim takvimi oluşturulması, çiftçinin ürününü maliyetinin altında satmasını engellerken, tüketicinin de yıl boyu dengeli fiyatlarla gıdaya ulaşmasını sağlıyor.
Yayla ziraatının Antalya ve Türkiye'nin genel gıda arz güvenliği için kritik bir konumda olduğu ifade ediliyor. Üreticinin para kazanamadığı bir sistemin ayakta kalamayacağını belirten Şahin, acil önlem alınmazsa gelecekte yaylalarda ekim yapacak çiftçi bulunamayacağı uyarısında bulundu.
