Antalya'nın Çıralı sahilinde, nesli tükenme tehlikesi altındaki deniz kaplumbağalarının kuluçka süreçlerini inceleyen beş yıllık bilimsel çalışma bu sezon sona eriyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) 6'ncı Bölge Müdürlüğü ile Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi'nin yürüttüğü proje kapsamında, iklim değişikliğinin yavruların cinsiyet dağılımına etkisi araştırılıyor.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nden Prof. Dr. Bektaş Sönmez'in yürüttüğü çalışmada, 2021 yılından bu yana her sezon 10 yuvaya sıcaklık ölçüm cihazları yerleştiriliyor. Toplam 50 yuvadan elde edilecek verilerle, popülasyona katılan dişi ve erkek birey oranları tahmin edilecek. Uzmanların aktardığına göre, elde edilen bulgular çalışmanın sonunda bilimsel bir makale ile kamuoyuna duyurulacak.
CİNSİYETİ KROMOZOM DEĞİL SICAKLIK BELİRLİYOR
Deniz kaplumbağalarında cinsiyet kromozomu bulunmadığı için yavruların cinsiyeti tamamen çevresel faktörlere bağlı şekilleniyor. Prof. Dr. Sönmez'in açıklamasına göre, kuluçka döneminin ortasındaki kritik süreçte yuva sıcaklığı 29 santigrat derecenin üzerine çıkarsa yavrular ağırlıklı olarak dişi oluyor. Sıcaklığın 26 santigrat derecelere düşmesi durumunda ise erkek ağırlıklı bir popülasyon ortaya çıkıyor. İklim değişikliği nedeniyle kumsalların ısınması, gelecekte tek tip cinsiyetten oluşan nesillerin doğmasına ve türün tamamen yok olma riskine yol açabileceği için bu veriler hayati önem taşıyor.
CİHAZLAR YUVALARDA NASIL ÇALIŞIYOR?
Sıcaklık ölçüm cihazları, anne kaplumbağanın yumurtlamasının hemen ardından yuvaya yerleştiriliyor. Saatlik ölçüm yapacak şekilde programlanan sensörler, günlük 24 kayıt alarak kuluçka süresi boyunca yuva içi ısı değişimini takip ediyor. Sezon sonunda yuvalardan çıkarılan cihazlardaki veriler bilgisayar ortamına aktarılarak standart formüllerle analiz ediliyor.
Sahadaki koruma faaliyetleri hakkında bilgi veren Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi Başkanı Habib Altınkaya, 8 gönüllü ve 4 çalışanla izleme çalışmalarını sürdürdüklerini bildirdi. Geçtiğimiz yıl 124 yuvanın tespit edildiği Çıralı sahilinde, bu sezon itibarıyla yuva sayısının 84'e ulaştığı açıklandı. Ekipler, sezon sonuna kadar geçen yılki rakamları aşmayı hedefliyor.
