Merhaba, iyi haftalar. Bugün sizlere dünyada ve ülkemizde günden güne artan, hayatın bir gerçeği olan evlilik birliğinin çekilmez hale gelmesinden kaynaklanan boşanma müessesesinden bahsedeceğim.
Boşanma davaları etkileri bakımından oldukça yıpratıcıdır. Boşanma her ne kadar kötü bir olay olsa da, bir o kadar hayatın içerisinde bir durumdur. Boşanma her ne kadar iki eşin fiziksel, ekonomik ve duygusal birlikteliklerinin sona ermesi olsa da; boşanmaya bağlı sonuçlar sadece bununla sınırlı değildir. Boşanma davaları yapısı gereği bir çok farklı sonuç doğuran karışık davalardır.
Boşanma davası ile birlikte;
. Çocukların velayeti
. Çocuğun velayetini alamayan eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişki
. Çocuğun boşanma davası sürecinde ki bakım ve giderleri (Geçici/Tedbir Nafakası),
. Boşanma sonrasındaki bakım, eğitim ve diğer giderleri (İştirak Nafakası)
. Boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat,
. Eşe ödenecek nafaka (Yoksulluk Nafakası)
. Tarafların düğününde kadına takılan ziynet eşyaları iadesi
. Boşanma sonucunda çeyiz eşyaları ve ev eşyalarının paylaşımı
. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar da ortaya çıkacaktır.
Boşanmanın bu duygusal ve psikolojik zorlu süreci yanında; “Boşanma Davaları” sürecinin hukuki ve usulü yönü de bulunmaktadır.
BOŞANMA DAVASI NEDİR?
Hukuken geçerli olarak kurulan evliliğin mahkeme kararı ile yasal olarak sona erdirilmesi “boşanma” olarak ifade edilmektedir.
Mahkemenin bir uyuşmazlığı çözümleyebilmesi için bu uyuşmazlığın dava yoluyla mahkemede ileri sürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde mahkeme uyuşmazlığı kendiliğinden dikkate alıp bu uyuşmazlık hakkında karar veremez.
Mevcut ve hukuken geçerli evlilik birliğinin sona ermesi için eşlerden birisinin, boşanmaya sebebiyet veren olayları ve boşanma talebini boşanma dava dilekçesinde mahkemeye sunması “Boşanma Davası” olarak adlandırılmaktadır.
BOŞANMA SEBEPLERİ NELERDİR?
Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri sınırlı sayıda ve genel ve özel boşanma sebepleri olarak düzenlenmiştir.
. Özel boşanma sebepleri;
. Zina Nedeniyle Boşanma ( TMK m. 161)
. Hayata Kast Nedeniyle Boşanma (TMK m. 162)
. Pek Fena Muamele Nedeniyle Boşanma (TMK m. 162)
. Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK m. 162)
. Suç İşleme Nedeniyle Boşanma (TMK m. 163)
. Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma (TMK m. 163)
. Terk Nedeniyle Boşanma (TMK m.164)
. Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma (TMK m. 165) şeklindedir.
Genel boşanma sebebi ise TMK m. 166’da Evlilik Birliğinin Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik) olarak düzenlenmiştir. TMK m. 166/3’de Anlaşmalı Boşanma, m. 166/4’ de ise Fiili (Eylemli) Ayrılık Nedeniyle Boşanma (TMK. 166/4) düzenlenmiş bulunmaktadır.
HUKUKUMUZDA KAÇ TÜR BOŞANMA DAVASI VARDIR?
Hukukumuzda, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davası olmak üzere iki tür boşanma davası bulunmaktadır. Anlaşmalı boşanma davası kısa ve az yıpratıcı bir süreçtir. Çekişmeli boşanma davası ise uzun ve yıpratıcıdır. Çekişmeli boşanma davası İstinaf ve Yargıtay aşamaları ile birlikte 5-6 yıl sürebilmektedir.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI NE DEMEKTİR?
Boşanma ve/veya boşanmaya bağlı sonuçlar (nafaka, tazminat, velayet vs.) konusunda taraflar arasında anlaşmanın bulunmadığı hallerde açılan boşanma davaları, çekişmeli boşanma davalarıdır.
Başka bir ifadeyle; bir boşanma davası anlaşmalı değilse, çekişmeli boşanma davasıdır.
Örnek olması açısından bir boşanma davasında:
Eşlerden birisi boşanmak istemesine rağmen, diğeri boşanmak istemiyor ise;
Eşler boşanma konusunda anlaşmışlar. Ancak boşanmanın sonuçlarından en az bir tanesi konusunda (velayet, nafaka, tazminat vs.) anlaşamıyor ise,
Tarafların anlaşmalı boşanma imkanı bulunmuyor ise; (anlaşmalı boşanma için aranan 1 yıllık evlilik süresi dolmamış ise, eşlerin anlaşmalı boşanma davasının duruşmasında hazır bulunma imkanları yok ise vs.) çekişmeli boşanma davası söz konusu olacaktır.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASININ AŞAMALARI NELERDİR?
Çekişmeli Boşanma Davasının yargılama aşaması Hukuk Muhakemeleri Kanunu’da düzenlenmiştir. Buna göre yazılı yargılama usulünün uygulandığı boşanma davalarında aşamalar şu şekildedir:
Dilekçeler Aşaması
Dilekçeler aşamasında taraflar karşılıklı olarak dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap dilekçesi ile ikinci cevap dilekçelerini sunarlar.
Ön İnceleme Duruşması Aşaması
Ön İnceleme duruşması uyuşmazlığın tespit edildiği, tarafların sulha davet edildiği aşamadır.
Tahkikat Aşaması
Tahkikat aşaması tanıkların dinlendiği, delillerin toplandığı, bilirkişi incelemesi ile pedagog incelemesinin yapıldığı başka bir anlatımla tarafların iddia ve savunmalarının ispatlamaya çalıştığı aşamadır.
Sözlü Yargılama Aşaması
Sözlü yargılama aşaması dosyanın tümü hakkında tarafların beyanda bulundukları aşamadır.
Hüküm Aşaması
Mahkemece, boşanma davasına ilişkin verilen kararın açıklandığı aşamadır. Mahkeme son duruşmada davaya ilişkin kararını açıklayacaktır. Açıklanan bu karar kısa karar olacaktır. Mahkeme kısa kararı açıkladıktan sonra gerekçeli kararını yazacaktır.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI İÇİN GEREKLİ EVRAKLAR
Çekişmeli boşanma davası açabilmek için boşanma dilekçesinin hazırlanmış olması ve boşanma dilekçesinin ekine kimlik fotokopisinin eklenmesi yeterlidir.
Delil ve tanık listesi yargılamanın ilerleyen aşamalarında ayrıca sunulacağından delillerin ve tanık listesinin dava açılırken sunulması zorunlu değildir.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI NEDİR?
Anlaşmalı boşanma davası, en az 1 yıl süren evliliklerde, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi halinde söz konusu olan ve eşlerin, aralarında anlaşarak hazırladıkları Anlaşmalı Boşanma Protokolü ile müracaat ettikleri, genel itibariyle de her iki eşin dinlenilmesiyle tek celsede sonuçlanan boşanma davalarıdır.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASININ ŞARTLARI NELERDİR?
Anlaşmalı boşanma davası Türk Medeni Kanunu m. 166/3’te düzenlenmiştir. Madde metni, “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” şeklindedir. Buna göre;
. Eşler arasındaki evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
. Eşlerin, boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda tam bir anlaşmaya varmış olması,
. Eşlerin, bu anlaşmayı birlikte duruşmada hazır bulunarak tekrar etmesi ve
eşler arasındaki bu anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması gerekmektedir.
ANLAŞMALI BOŞANMA İÇİN 1 YILLIK EVLİLİK SÜRESİ ZORUNLU MUDUR?
Bu durum Kanunda özel olarak düzenlenmiş olup, bir yıllık evlilik süresi dolmadan anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Aksi takdirde, yani 1 yıllık evlilik süresi dolmadan anlaşmalı boşanma davasının açılması halinde dava mahkemece reddedilecektir.
1 yıl içinde boşanmanın tek yolu çekişmeli boşanma davası açıp diğer eşin davayı kabul etmesidir. Bu da ortalama 3-4 ay sürmektedir.
BOŞANMA PROTOKOLÜ NEDİR?
Anlaşmalı boşanma davasında tarafların, boşanma ve boşanmanın sonuçlarına (velayet, kişisel ilişki tesisi, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi manevi tazminat, mal paylaşımı) ilişkin olarak düzenleyip mahkemeye sundukları anlaşma metnidir.
Aile Mahkemesi hakimi, taraflarca hazırlanan protokolü uygun bulursa boşanma protokoldeki taraf iradelerine göre gerçekleşecektir.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI NE KADAR SÜRER?
Anlaşmalı boşanma davası açıldıktan sonra mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak bir hafta ile bir ay arası bir zaman dilimi içinde duruşma günü belirlenir.
Duruşma günü tüm koşulların varlığı halinde boşanmaya karar verilir. Gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmesi üzerine istinaf süresinin de dolmasıyla gerekçeli karar kesinleşir.
O halde anlaşmalı boşanma davasının, 1 ay ile 3 ay arasında sonuçlanmış olacağını söylemek yanlış olmayacaktır.
BOŞANMA DAVASI HANGİ MAHKEMEDE AÇILIR?
Boşanma davalarında görevli mahkeme “Aile Mahkemeleri” dir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise; Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakacaktır.
Boşanma davalarında yetkili mahkeme ise TMK m.168 gereği, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
BOŞANMA DAVASI NASIL AÇILIR?
Boşanma davası, HMK’da öngörülen “taraflarca hazırlama” ilkesinin uygulanması nedeniyle bir boşanma dilekçesi ile açılabilir.
Davacı, boşanma dilekçesi ekine kimlik fotokopisini eklemek suretiyle Aile Mahkemesine ya da Hukuk Tevzi Bürosuna müracaat edecektir.
Burada gerekli harç ve masrafları ödedikten sonra, davacıya davanın hangi mahkemede görüleceğine ve dava esas numarasını gösteren bir evrak verilecektir.
Anlaşmalı boşanma davası açan davacı, dava dilekçesi ekine boşanma protokolünü de eklemelidir.
Boşanma davasını avukat tarafından açılıyor ise, boşanma vekaletnamesinin de dilekçe ekinde yer alması gerekir.
Herkese iyi haftalar, diğer yazılarımızda görüşmek üzere…
