Akaryakıt fiyatlarında yeni bir değişim beklentisi gündemde. Petrol fiyatları, döviz kuru ve vergi düzenlemelerinin etkisiyle sık sık değişen benzin ve motorin fiyatlarında, 1 Ekim itibarıyla uygulanacak yeni ÖTV dönemi kritik önem taşıyor. Mevcut düzenleme kapsamında motorinde ÖTV tutarının ekim ayında litre başına 6 TL'ye yükselmesi öngörülürken, benzin ve LPG tarafında ise eşel mobil sisteminin sona ermesiyle fiyatların piyasa koşullarına daha doğrudan bağlı hale gelmesi bekleniyor.
MOTORİNDE KADEMELİ ÖTV DÖNEMİ DEVAM EDİYOR
13 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle motorin türü ürünlerde ÖTV yeniden belirlenmişti. Buna göre motorinde ÖTV, ağustos ayının kalan bölümünde sıfırlanırken eylül ayında litre başına 3 TL olarak uygulanmaya başladı. Düzenlemede ekim için 6 TL, kasım için 9 TL ve aralık için 12 TL'lik ÖTV tutarı öngörülüyor. 1 Ocak 2027 itibarıyla ise motorindeki ÖTV'nin litre başına 13,9006 TL seviyesine çıkması planlanıyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıtın rafineri çıkış fiyatında meydana gelen yükselişlerin belirli bölümünün ÖTV'den karşılanmasını sağlayarak artışın pompa fiyatına doğrudan ve aynı ölçüde yansımasını sınırlayan bir mekanizma olarak uygulanıyor. Rafineri fiyatlarında düşüş yaşandığında ise vergi tarafında yapılan ayarlamalarla sistem yeniden dengeleniyor. Bu nedenle eşel mobil sistemi, özellikle petrol ve döviz kaynaklı maliyet artışlarının tüketiciye yansımasını geçici olarak sınırlayan bir vergi politikası aracı niteliği taşıyor.
BENZİNDE 1 EKİM KRİTİK TARİH
Daha önce alınan karar kapsamında benzin ve LPG'de eşel mobil sisteminin 30 Eylül'e kadar devam etmesi, 1 Ekim itibarıyla ise tamamen sona ermesi öngörülmüştü. Yeni bir karar alınmaması halinde, sistemin devreden çıkmasıyla birlikte rafineri fiyatlarında oluşabilecek değişikliklerin pompa fiyatlarına daha doğrudan yansımasının önü açılacak. Bu nedenle özellikle benzin tarafında yeni fiyat artışı beklentisi öne çıkıyor. Ancak nihai pompa fiyatı; uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru, vergiler ve dağıtım zincirindeki maliyetlerle birlikte şekillenecek.
AKARYAKIT FİYATLARI NASIL BELİRLENİYOR?
Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının oluşumunda yalnızca ham petrol fiyatı belirleyici değil. Rafineri çıkış fiyatları, döviz kuru, ÖTV ve KDV gibi vergiler ile dağıtıcı ve bayi payları nihai fiyatı etkileyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor. EPDK'nın yayımladığı verilerde de pompa fiyatlarının serbest piyasa koşullarında oluştuğu, dağıtıcı şirketlerin bayileri için tavan veya tavsiye fiyat bildirebildiği belirtiliyor. Bu nedenle aynı gün içinde şehirler, dağıtım şirketleri ve istasyonlar arasında sınırlı fiyat farklılıkları görülebiliyor.
PETROL VE DÖVİZ HAREKETLERİ POMPAYA YANSIYABİLİYOR
Türkiye'nin enerji ürünlerinde dışa bağımlı yapısı nedeniyle uluslararası petrol ve akaryakıt ürün fiyatlarıyla döviz kurundaki hareketler iç piyasadaki maliyetleri yakından etkiliyor. Petrol fiyatlarında yükseliş ya da TL'nin döviz karşısında değer kaybetmesi rafineri maliyetlerini artırabilirken, ters yöndeki hareketler fiyatlarda indirim alanı oluşturabiliyor. Vergi mekanizmalarının kapsamı ve dönemsel düzenlemeler ise bu değişimin pompaya ne ölçüde yansıyacağını belirleyen önemli faktörlerden biri oluyor.
FİYATLAR İL VE İSTASYONA GÖRE DEĞİŞEBİLİYOR
Akaryakıt fiyatlarında açıklanan genel değişimlerin ardından tüketicinin karşılaştığı nihai rakam her noktada aynı olmayabiliyor. Nakliye maliyetleri, dağıtım şirketlerinin fiyat politikaları ve bayi koşulları nedeniyle iller ve istasyonlar arasında farklılıklar oluşabiliyor. EPDK, bayi otomasyon sisteminden gelen fiili pompa fiyatlarını ve illere göre akaryakıt fiyat raporlarını yayımlayarak tüketicilerin güncel fiyatları karşılaştırabilmesine imkan sağlıyor.
YENİ BİR KARAR GELİP GELMEYECEĞİ İZLENECEK
Akaryakıt piyasasında gözler şimdi ekonomi yönetiminin 1 Ekim öncesinde yeni bir düzenleme yapıp yapmayacağına çevrildi. Mevcut kararın değiştirilmemesi halinde motorinde belirlenen kademeli ÖTV takvimi uygulanmaya devam edecek, benzin ve LPG tarafında ise eşel mobil sisteminin sona ermesi fiyat oluşumunda yeni bir dönemi başlatacak. Araç sahiplerinin ve ticari işletmelerin, pompa fiyatlarında oluşabilecek değişiklikleri takip ederken resmi düzenlemeler ile EPDK tarafından yayımlanan güncel fiyat verilerini esas almaları önem taşıyor.
