Dubai'den Tel Aviv'e giden Flydubai uçağında sabah saatlerinde yaşanan acil durum, bölgedeki hava trafik ve güvenlik birimlerini alarma geçirdi. İlk haberlerde 174 yolcunun bulunduğu belirtilen uçağın uçuş sırasında rotasını değiştirdiği ve acil durum sinyali gönderdiği bildirildi. Uluslararası basına yansıyan son bilgiler de Dubai-Tel Aviv seferinin Suudi Arabistan üzerinde yön değiştirdiğini doğrularken, olayın nedeni konusunda resmi ve ayrıntılı açıklama henüz yapılmadı.
ÖNCE 7700 ARDINDAN 7500 KODU GÜNDEME GELDİ
Uçuş takip verilerine dayandırılan ilk haberlerde uçağın önce "7700" transponder kodunu kullandığı, daha sonra ise "7500" kodunun görüldüğü aktarıldı. Havacılıkta 7700, pilotların genel bir acil durumu hava trafik kontrol birimlerine bildirmesinde kullanılan uluslararası kod olarak biliniyor. 7500 ise çok daha özel bir anlam taşıyor ve uçağa yönelik yasa dışı müdahale durumlarında kullanılabiliyor. İsrail'in yayımlanmış havacılık prosedürlerinde de pilotların yasa dışı müdahale durumunda 7500 kodunu seçmeye çalışması gerektiği belirtiliyor.
7500 KODU NEDEN KRİTİK?
Bir uçağın 7500 kodunu göndermesi, hava trafik kontrolü ve güvenlik birimleri açısından yüksek öncelikli bir durum oluşturuyor. Ancak kodun uçuş takip sistemlerinde görülmesi tek başına uçağın kesin olarak kaçırıldığı anlamına gelmiyor. Olayın niteliğinin belirlenmesi için pilotlarla yapılan haberleşme, hava trafik kontrol kayıtları, uçağın hareketleri ve ilgili güvenlik birimlerinin değerlendirmeleri birlikte inceleniyor. Bu nedenle ilk dakikalarda gündeme gelen uçak kaçırılma şüphesini aktardığımız haberimizde belirttiğimiz gibi, "kaçırılma" iddiasının yetkili makamların nihai açıklamasından ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.
UÇAK SUUDİ ARABİSTAN'A YÖNLENDİRİLDİ
Uluslararası basına konuşan İsrailli güvenlik kaynakları, Flydubai uçağının planlanan Tel Aviv rotasından ayrıldığını ve Suudi Arabistan'a yöneldiğini bildirdi. Uçuş takip platformlarında da uçağın Suudi Arabistan hava sahasında rota değiştirdiğine ilişkin veriler görüldü. İlk haberlerde uçağın irtifa kaybettiği ve bir süre sonra canlı takip ekranlarında görünmediği aktarılırken, daha sonraki haberlerde uçağın Suudi Arabistan'a iniş yapmasının beklendiği belirtildi. Uçağın yön değiştirmesine yol açan acil durumun teknik bir sorunla mı yoksa güvenlik tehdidiyle mi bağlantılı olduğu konusunda ise ilk aşamada kesin bilgi paylaşılmadı.
İSRAİL'DE GÜVENLİK HAREKETLİLİĞİ
Olayın ardından İsrail tarafında güvenlik değerlendirmelerinin başlatıldığı bildirildi. Uluslararası basına yansıyan ve İsrailli güvenlik yetkililerine dayandırılan haberlerde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun güvenlik yetkilileriyle istişarelerde bulunduğu aktarıldı. İlk haberlerde İsrail savaş uçaklarının da gelişme üzerine havalandığı öne sürüldü. Bu tür durumlarda askeri ve sivil hava trafik birimleri arasında koordinasyon sağlanırken, uçağın rotası ve yaklaşabileceği hava sahaları yakından takip ediliyor.
ACİL DURUM KODLARI NASIL ÇALIŞIYOR?
Yolcu uçaklarında bulunan transponder sistemi, uçağın kimliği ve uçuşuna ilişkin bilgilerin hava trafik kontrol radarlarında görüntülenmesini sağlıyor. Pilotlar normal uçuş sırasında kendilerine tahsis edilen kodları kullanırken olağanüstü durumlarda uluslararası olarak tanımlanmış özel kodlara geçebiliyor. 7700 genel acil durum, 7600 telsiz haberleşmesinin kaybedilmesi, 7500 ise yasa dışı müdahale şüphesiyle ilişkilendiriliyor. İsrail'in resmi havacılık dokümanlarında Tel Aviv uçuş bilgi bölgesinde bu üç özel kodun sürekli takip edildiği belirtiliyor.
İLK VERİLER NİHAİ SONUÇ ANLAMINA GELMİYOR
Uçuş takip platformları havacılık olaylarının ilk dakikalarında önemli bilgiler sağlasa da ekrandaki rota, irtifa veya transponder değişiklikleri tek başına olayın nedenini kesinleştirmiyor. Uçakların takip ekranlarından geçici olarak kaybolması da her zaman fiziksel olarak bağlantının tamamen kesildiği anlamına gelmeyebiliyor. Kapsama alanı, veri aktarımı ve kullanılan takip altyapısı gibi unsurlar kamuya açık platformlarda görülen bilgileri etkileyebiliyor. Bu nedenle olayın kesin nedeni için havayolu şirketi, ilgili sivil havacılık makamları ve güvenlik birimlerinden gelecek açıklamalar önem taşıyor.
DUBAİ-TEL AVİV HATTI BÖLGESEL HAVACILIK İÇİN ÖNEMLİ
Flydubai, Dubai ile Tel Aviv arasında düzenli sefer gerçekleştiren havayolları arasında bulunuyor. İsrail Havalimanları İdaresinin kayıtlarında şirketin Ben Gurion Havalimanı'ndaki uçuşlarının Terminal 3 üzerinden yürütüldüğü görülüyor. Körfez ile İsrail arasındaki doğrudan hava bağlantılarının bir parçası olan bu hat, hem yolcu taşımacılığı hem de Dubai üzerinden gerçekleştirilen bağlantılı seyahatler açısından bölgesel hava ulaşım ağında önemli bir yere sahip.
RESMİ İNCELEMEDE HANGİ KAYITLAR ÖNEM TAŞIYOR?
Benzer havacılık olaylarında uçağın hava trafik kontrolüyle yaptığı telsiz görüşmeleri, transponder kayıtları, uçuş rotası ve kokpitten gönderilen bildirimler olayın nedeninin belirlenmesinde temel veriler arasında yer alıyor. Güvenlik şüphesi bulunması halinde süreç yalnızca teknik havacılık incelemesiyle sınırlı kalmayabiliyor; ilgili ülkelerin güvenlik makamları da devreye girebiliyor. Flydubai seferinde yaşanan olayın kesin niteliğinin de yetkili makamların incelemeleri ve havayolu tarafından yapılacak resmi açıklamaların ardından netleşmesi bekleniyor.
