Din alimi ve evliya Hasan-ı Basri
Din alimi ve evliya Hasan-ı Basri "Dünyada nefsten çok sıkı bir şekilde gem vurulmaya layık hiçbir binek yoktur" der. Nefs öyle bir şeydir ki, hemen her saniye insanın yanında gezer ve bir anlık dahi olsa insandan ayrılmaz. Günlük hayatımız içerisinde önemli bir yer tutan ve insanın ayrılmaz bir parçası olan nefs, kurtuluşun da bedbahtlığın da sebebi olabilir. Fakat yapısı itibariyle içinde bulunduğu bedenin çıkarları için hareket etmeye çok meyillidir. Bundandır ki şeytanın dostu olmaya çok daha yakındır. Onunla birlikte hareket eder ve onun sözünden şaşmaz. Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk "Kur'an'ın Temel Kavramları" adlı eserinde bazı din alimlerinin nefs ile şeytanın aynı şey olduğunu söylediklerini yazar ki, sebebi bu olsa gerektir. Fakat insan nefsi yenmeyi başarırsa, onun ya da şeytanın çabaları beyhude olacaktır.
Bu konuda Peygamber efendimizin şu hadisi aklımıza yer etmelidir. İbnu Abbas anlatıyor: "Ey Allah'ın Resulü dendi, herbirimiz için de, (Bazen, öylesine çirkin) bir şeyn ârız olduğunu görür ki, bunu söylemektense o şeyin bir kor parçası olup (kendisini yakması) ona daha sevimli gelmektedir!"
Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm bu söze şöyle mukabelede bulundu:
"Allahuekber, Allahuekber, Allahuekber! Şeytan'ın hilesini vesveseye çeviren Allah'a hamd olsun!" Ebu Dâvud, Edeb 118. (5112).
Peygamber efendimizin (SAV) hadisinden anlaşılan odur ki, Allah (CC) kılavuz olarak kabul edildiğinde nefs ve şeytan çaresiz kalmakta ve insanı gazap yoluna sürüklemekte aciz duruma düşmektedir.
Allah (CC) kendisini kılavuz olarak kabul edenler için Kur'an-ı Kerim'in Yasin suresi 61. ayetinde sıratı müstakimin (dosdoğru yolun) ne olduğunun cevabını tek cümle ile vermektedir. "Bana kulluk edin, doğru yol budur."
Ayrıca; yine Yasin suresi 60. ayette gazap olunanların yolunu da açıklamıştır. "Ey Ademoğulları! Şeytana kulluk etmeyin."
Buradaki şeytana kulluğun manası açık ve kapalı olarak şeytanı dost ve kılavuz edinmektir. Açıkça şeytanı dost edinenler için bizim söyleyecek sözümüz yoktur. Çünkü Allah (CC) onlar için son sözü söylemiştir. "Allah kalplerini ve kulaklarını mühürlemiş ve gözlerine bir perde indirmiştir ve bunların hakkı büyük bir azaptır." (Bakara Suresi/7. ayet) Bize düşen görev onlar için Allah'a (CC) dua edip, onları affedip hidayete erdirmesi için yalvarmaktır.
