Antalya'nın Muratpaşa ilçesinde Belediye Başkanı Ümit Uysal, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş belgesi olarak kabul edilen Lozan Barış Antlaşması'nın 103. yıl dönümü dolayısıyla bir mesaj yayımladı. Uysal'ın açıklamalarına göre, antlaşma etrafında üretilen spekülasyonlar tarihsel gerçeklerle uyuşmuyor.
Tarihi belgeye yönelik en yaygın eleştirilerin başında gelen toprak kayıpları iddialarına yanıt veren Uysal, bu bölgelerin antlaşmadan çok daha önce elden çıktığını bildirdi. Mısır ve Sudan'ın 1881'de, Kıbrıs'ın 1878'de, Ege Adaları ve Trablusgarp'ın ise 1912 yılındaki Uşi Antlaşması ile kaybedildiğini aktardı. Başkan Uysal, 1914
Birinci Dünya Savaşı başladığında bu alanların hukuken de ilhak edilmiş durumda olduğuna dikkat çekti.
TOPRAK DEĞİL EKONOMİ MÜZAKERESİ
Lozan görüşmelerinin sınır meselelerinden ziyade ekonomik bağımsızlık üzerine yoğunlaştığını ifade eden Uysal, verilen aralar haricinde 168 gün süren sürecin yarısında kapitülasyonların tartışıldığını duyurdu. Açıklamaya göre, 1923 yılı Temmuz ayında uzlaşma sağlanmasına rağmen emperyalist devletlerin direnci nedeniyle kapitülasyonların tamamen kaldırılması ancak 1929 yılında mümkün olabildi.
KAPİTÜLASYONLAR NEDEN HAYATİ ÖNEM TAŞIYORDU?
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde 1881
Muharrem Kararnamesi ile vergi toplama egemenliğini kaybettiğini, Düyun-u Umumiye idaresiyle ekonominin yabancı kontrolüne girdiğini hatırlatan Uysal, Lozan'ın bu boyunduruğu kırdığını anlattı. Yabancıların kendi konsolosluk mahkemelerinde yargılandığı, tütün gibi ihraç ürünlerinin Reji İdaresi eliyle yönetildiği bir sistemden, gümrük vergisini kendi belirleyen tam bağımsız bir ekonomiye geçiş yapıldığı aktarıldı.
SAVAŞ VE YOKSULLUKTAN BAĞIMSIZLIĞA
İmparatorluğun son yıllarında yaşanan 93 Harbi ve Balkan Savaşları neticesinde büyük yıkımlar yaşandığını anımsatan Uysal, cephedeki kayıplardan çok açlık, tifüs ve kolera gibi salgın hastalıkların can aldığını bildirdi. Cumhuriyetin ilanı ve Lozan'ın getirdiği bağımsızlık sayesinde sömürge düzeninden kurtulunduğu ve bu karanlık tablonun dağıldığı ifade edildi.
Sürecin sonunda Sanayi ve Maadin Bankası, İş Bankası, Ziraat Bankası ve Merkez Bankası gibi ulusal kurumların temellerinin atıldığını belirten Muratpaşa Belediye Başkanı, bu kazanımların Orta Doğu coğrafyasında eşit vatandaşlığa dayalı bir ulus devlet inşası adına dünya tarihi açısından müthiş bir başarı hikayesi olduğunu vurguladı.
