Tarım ve Orman Bakanlığı, meyve suyu ve benzeri ürünlere ilişkin kuralları Avrupa Birliği mevzuatındaki değişikliklerle uyumlu hale getirmek amacıyla yeni bir tebliğ taslağı hazırladı. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından görüşe açılan düzenleme; meyve suyu, konsantre meyve suyu ve meyve nektarı gibi ürünlerin üretim şartlarından kullanılabilecek bileşenlere ve tüketiciye sunulma biçimine kadar sektörü yakından ilgilendiren değişiklikler içeriyor.
MEYVE SULARINDA TATLANDIRICIYA İZİN VERİLMEYECEK
Taslağın öne çıkan düzenlemelerinden biri tatlandırıcı kullanımına ilişkin. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde konsantre, püre veya toz formundaki ürünler dahil olmak üzere meyve sularında tatlandırıcı kullanılamayacak. Böylece “meyve suyu” adıyla satılan ürünlerle, içeriği ve üretim yöntemi farklı olan diğer meyveli içecek kategorileri arasındaki ayrımın tüketici açısından daha belirgin hale gelmesi amaçlanıyor.
Meyve nektarlarında ise farklı kurallar uygulanacak. Taslak, nektarlara şeker, bal veya izin verilen tatlandırıcıların belirlenen koşullar çerçevesinde eklenebilmesine imkan tanıyor. Meyvenin türüne göre ürüne ilave edilebilecek şeker ve bal miktarı için farklı üst sınırlar öngörülürken, ilave şeker içermeyen veya düşük enerjili ürünlerde tatlandırıcı kullanımına yönelik seçenekler de korunuyor.
DOĞAL ŞEKERİ AZALTILMIŞ MEYVE SUYU GELİYOR
Düzenlemeyle birlikte raflarda yeni bir meyve suyu kategorisinin ortaya çıkmasının da önü açılıyor. Özel üretim yöntemleriyle bünyesinde doğal olarak bulunan şeker miktarı en az yüzde 30 azaltılan meyve suları için ayrı ürün tanımları getiriliyor. Bu kapsamda doğasından gelen şekeri azaltılmış meyve suyu, bu tür konsantreden üretilen meyve suyu ve şekeri azaltılmış meyve suyu konsantresi gibi ürünlerin özellikleri mevzuatta tanımlanacak.
Şeker azaltma işleminin ürünü tamamen farklı bir içeceğe dönüştürmemesi de düzenlemenin önemli noktaları arasında bulunuyor. Kullanılacak işlemlerde meyve suyunun temel fiziksel, kimyasal, duyusal ve besinsel özelliklerinin korunması esas alınacak. Taslak kapsamında yeni ürünlerin üretiminde özel membran filtrasyonu ve maya fermantasyonu gibi yöntemlerin kullanılabilmesine yönelik hükümler de bulunuyor.
ETİKETLERDE YENİ İFADE KULLANILABİLECEK
Tüketicinin ambalaj üzerindeki bilgileri daha kolay değerlendirebilmesi için etiketleme tarafında da değişiklik öngörülüyor. Taslağa göre uygun ürünlerin etiketlerinde meyve sularının yalnızca doğal olarak oluşan şekerleri içerdiğini belirten bir ifade kullanılabilecek. Böylece meyvenin kendi yapısında bulunan şeker ile üretim sırasında dışarıdan eklenen şeker arasındaki farkın tüketiciye daha açık şekilde anlatılması hedefleniyor.
MEYVE SUYU İLE NEKTAR AYNI ÜRÜN DEĞİL
Düzenleme, market raflarında zaman zaman birbirine yakın ürünler olarak algılanabilen meyve suyu ve meyve nektarı arasındaki farkı da yeniden gündeme getiriyor. Bu ürün grupları aynı üretim ve içerik kurallarına tabi değil. Nektarlarda meyvenin özelliklerine bağlı olarak su, şeker, bal veya mevzuatın izin verdiği diğer bileşenler kullanılabilirken, meyve suyunda daha farklı ve sıkı bileşim kriterleri uygulanıyor. Bu nedenle tüketicilerin alışveriş sırasında yalnızca ambalajın ön yüzündeki meyve görsellerine değil, ürünün resmi adına ve içindekiler bölümüne de bakması önem taşıyor.
AB MEVZUATINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER TÜRKİYE'YE AKTARILIYOR
Bakanlık, çalışmanın Avrupa Birliği'nin meyve suları ve benzeri ürünlere ilişkin mevzuatındaki değişikliklerin Türk Gıda Kodeksi'ne yansıtılması amacıyla hazırlandığını belirtiyor. Türkiye'de halen meyve suyu ve benzeri ürünler için Türk Gıda Kodeksi kapsamında belirlenen ürün tanımları, bileşim kriterleri ve üretim kuralları uygulanıyor. Yeni tebliğin yürürlüğe girmesiyle mevzuatın güncel AB düzenlemeleriyle daha uyumlu hale getirilmesi amaçlanıyor.
HİNDİSTAN CEVİZİ SUYU DA DÜZENLEMEYE EKLENDİ
Taslak yalnızca şeker ve tatlandırıcı düzenlemeleriyle sınırlı değil. Bakanlığın yayımladığı bilgilere göre mevzuatın ilgili eklerine Hindistan cevizi suyu da dahil edilirken bazı meyvelere ilişkin teknik ve bilimsel adlandırmalarda düzenlemeler yapılıyor. Üretimde kullanılabilecek işlem yardımcıları ve yöntemler konusunda da güncellemeye gidiliyor. Bu değişiklikler, gıda sanayisindeki yeni üretim teknolojilerinin mevzuat kapsamına alınması açısından önem taşıyor.
DÜZENLEME HENÜZ YÜRÜRLÜĞE GİRMEDİ
Yeni kuralların şu aşamada bir taslaktan ibaret olması nedeniyle marketlerde satılan mevcut ürünler açısından hemen başlayan bir yasak veya zorunluluk bulunmuyor. Taslak, Türk Gıda Kodeksi hazırlama süreci kapsamında sektör kuruluşları ve ilgili tarafların değerlendirmesine açılmış durumda. Görüşlerin alınmasının ardından metinde değişiklik yapılabilecek ve nihai düzenleme tamamlandıktan sonra yürürlük süreci başlayacak.
Düzenlemenin kesinleşmesi halinde üreticilerin reçetelerini, üretim proseslerini ve etiketlerini yeni hükümlere göre değerlendirmesi gerekecek. Tüketici açısından ise en görünür değişiklikların özellikle ürün isimleri, şeker ve tatlandırıcı kullanımı ile yeni “doğal şekeri azaltılmış” meyve suyu kategorisinde ortaya çıkması bekleniyor. Böylece market raflarında birbirine benzeyen meyve suyu, nektar ve diğer meyveli içeceklerin hangi standartlarla üretildiğinin daha açık biçimde ayrıştırılması hedefleniyor.
