GİZLİ TANIK NEDİR?
Avukat Murat Can'ın Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarından (2020/25) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 58. maddesinden yaptığı alıntılara göre, gizli tanık, kimliği gizli tutularak ifade veren kişidir. Tanık, bir suçla ilgili olarak beş duyu organıyla edindiği bilgileri mahkemeye aktarır. Ancak, tanığın kimliğinin bilinmesi, ifadelerinin güvenilirliğinin değerlendirilmesi açısından önemlidir.
GİZLİ TANIKLA YARGILAMANIN SAKINCALARI
Avukat Murat Can, gizli tanıkla yargılamanın sakıncalarını şu şekilde sıraladı:
ADİL YARGILANMA HAKKININ İHLALİ
Sanığın, aleyhindeki tanıklarla yüzleşme ve onlara soru sorma hakkı kısıtlanmaktadır. Bu durum, adil yargılanma ilkesine aykırıdır.
İFADE GÜVENİLİRLİĞİNİN DENETLENEMEMESİ Tanığın kimliği gizli olduğu için, ifadelerinin doğruluğu ve güvenilirliği tam olarak denetlenememektedir. Bu durum, yanlış mahkumiyetlere yol açabilir.
ÇAPRAZ SORGU İMKANININ KISITLANMASI Sanık veya avukatları, gizli tanığa kimliğini ortaya çıkaracak sorular soramazlar. Bu durum, savunma hakkını kısıtlar.
İTİBAR KAYBI VE MAHCUBİYET RİSKİ Tanıkların, sanıkla yüzleşmeleri durumunda yaşayacakları itibar kaybı veya mahcubiyet gibi endişeler, "Ağır tehlike" kavramı kapsamında değerlendirilemez. Bu nedenle, gizli tanık uygulamasına başvurulması için somut ve ciddi tehlike unsurlarının varlığı gerekmektedir.
TEK BAŞINA DELİL OLARAK KABUL EDİLEMEMESİ
Tanık Koruma Kanunu'nun 9/8. maddesine göre, gizli tanık beyanı tek başına hükme esas alınamaz. Mahkumiyet kararı için ek delillerin de bulunması gerekmektedir.
AVUKAT MURAT CAN'IN ÖNERİLERİ
Avukat Murat Can, gizli tanık uygulamasına başvurulurken şu hususlara dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı: “Tanığın kimliğinin gizli tutulması için somut ve ciddi bir tehlike bulunmalıdır.
Gizli tanık beyanı, mahkumiyet için tek veya esaslı unsur olmamalıdır.
Tanığın beyanının güvenilirliği, adil ve uygun şekilde değerlendirilmelidir. Sanığın soru sorma hakkı kısıtlanmamalıdır.
Gizli tanıkların dinlenmesi esnasında CMK nın 58/3 maddesinin son cümlesine göre ‘soru sorma hakkı bulunanların soru sorma hakkı’ saklıdır.
Avukat Murat Can, gizli tanık uygulamasının, suç örgütleriyle mücadelede önemli bir araç olabileceğini, ancak adil yargılanma hakkının da gözetilmesi gerektiğini belirtti. (Sudi ÇANDIR)
