2019 yerel seçimlerinde HDP’den Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı seçilen Selçuk Mızraklı, yaklaşık yedi yıl süren cezaevi sürecinin ardından tahliye edildi. Edirne Cezaevi çıkışında Mızraklı’yı eşi Zeynep Mızraklı ile DEM Parti yöneticileri ve milletvekillerinden oluşan heyet karşıladı. Mızraklı’nın tahliyesi, uzun süredir devam eden yargılama ve infaz sürecinde yeni bir aşama oldu.
2019’DA GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI
Mızraklı, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinin ardından Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi yönetimine seçildi. İçişleri Bakanlığı, 19 Ağustos 2019’da hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmaları gerekçe göstererek Mızraklı’yı geçici tedbir kapsamında görevden uzaklaştırdı ve belediyeye vali belediye başkan vekili olarak görevlendirildi. Aynı tarihte Mardin ve Van büyükşehir belediye başkanları hakkında da benzer idari işlem uygulandı. Mızraklı ise daha sonra yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alındı ve 22 Ekim 2019’da tutuklandı.
YARGILAMA SÜRECİ YILLARCA DEVAM ETTİ
Diyarbakır 9. Ağır Ceza Mahkemesi, Mızraklı hakkında “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan 9 yıl 4 ay 15 gün hapis cezasına hükmetti. Dosya daha sonraki aşamalarda istinaf ve Yargıtay incelemesinden geçti. Yargıtay’ın ilk bozma kararının ardından yeniden görülen davada aynı ceza verilirken, sonraki temyiz incelemesiyle hüküm kesinleşti. Böylece Mızraklı’nın cezaevindeki statüsü tutukluluktan kesinleşmiş hapis cezasının infazına dönüştü.
TAHLİYE SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
Hapis cezalarının infazında tahliye tarihi yalnızca mahkemenin verdiği toplam ceza üzerinden belirlenmiyor. Tutuklulukta geçirilen süre, uygulanacak infaz oranı, hükümlünün iyi hâl değerlendirmesi ve koşullu salıverilme hükümleri gibi unsurlar infaz hesabında dikkate alınıyor. Ceza infaz kurumu tarafından hazırlanan değerlendirmeler ve müddetname doğrultusunda gerekli şartlar oluştuğunda dosya infaz makamlarınca işleme alınıyor. Koşullu salıverilme halinde ise hükümlü, cezanın kalan bölümünde kanunda öngörülen denetim ve yükümlülüklere tabi tutulabiliyor.
Mızraklı’nın avukatları tarafından tahliye öncesinde yapılan açıklamalarda, ceza süresine ilişkin infaz hesabında 8 Eylül 2026 tarihinin yer aldığı belirtilmişti. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Mızraklı daha önce denetimli serbestlik kapsamında tahliye edilmemiş, ceza infaz süreci devam etmişti. Bu nedenle tahliyenin güncel siyasi gelişmelerden bağımsız olarak infaz takvimi çerçevesinde gerçekleştiği ifade edildi.
KAYYUM UYGULAMASININ HUKUKİ ÇERÇEVESİ
Türkiye’de seçilmiş belediye organlarının görevden uzaklaştırılması Anayasa ve Belediye Kanunu’nda düzenlenen idari vesayet hükümlerine dayanıyor. Anayasa, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan yerel yönetim organlarının İçişleri Bakanı tarafından kesin hükme kadar geçici tedbir olarak görevden uzaklaştırılabilmesine imkân tanıyor. Belediye başkanının belirli suçlar kapsamında görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya görevini sürdürememesi durumunda belediye yönetiminin devamlılığı için mevzuatta başkan vekili görevlendirilmesine ilişkin hükümler bulunuyor.
Bu uygulama yıllardır siyasi ve hukuki tartışmaların da merkezinde yer alıyor. Hükümet ve İçişleri Bakanlığı, görevlendirmeleri kamu hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi, belediye kaynaklarının korunması ve yürütülen soruşturmaların güvenliği açısından değerlendirirken; muhalefet partileri ve bazı hukuk kuruluşları seçmen iradesi ile yerel yönetimlerin özerkliği açısından uygulamaya itiraz ediyor. Tartışmanın temelinde, merkezi idarenin denetim yetkisi ile seçimle oluşan yerel yönetim organlarının demokratik meşruiyeti arasındaki dengenin nasıl kurulması gerektiği bulunuyor.
İLK PROGRAMINDA İSTANBUL VE DİYARBAKIR VAR
Cezaevinden ayrılan Mızraklı’nın İstanbul’a geçerek yazar İsmail Beşikçi ile bir araya gelmesi ve Sırrı Süreyya Önder’in mezarını ziyaret etmesi planlandı. İstanbul’daki temaslarının ardından Diyarbakır’a geçmesi beklenen Mızraklı’nın burada anne ve babasının kabirleriyle birlikte Mehdi Zana, Tahir Demirtaş, Tahir Elçi, Mehmed Uzun ve İlhan Diken’in mezarlarını ziyaret etmesi öngörülüyor.
DEMİRTAŞ TAHLİYEYİ ÖNCEDEN DUYURMUŞTU
Mızraklı’nın tahliyesi, Edirne Cezaevi’nde uzun süre aynı koğuşu paylaştığı eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın tahliye tarihinden önce yayımladığı mesajla da gündeme gelmişti. Demirtaş, Mızraklı’nın cezaevinden ayrılacağını duyururken yaklaşık beş yıllık koğuş arkadaşlıklarına dikkat çekmiş ve tahliye sonrasında Diyarbakır’a gideceğini belirtmişti. Mızraklı’nın serbest bırakılmasıyla birlikte 2019’da başlayan görevden uzaklaştırma, yargılama ve ceza infaz sürecinin cezaevi aşaması sona ermiş oldu.
