İstanbul Kapalıçarşı’da döviz piyasası yeni güne sınırlı hareketle başladı. Serbest piyasada dolar 48,8360 liradan alınırken 48,8380 liradan satılıyor. Euroda ise alış fiyatı 55,8420 lira, satış fiyatı 55,8440 lira seviyesinde bulunuyor. Bir önceki kapanışta doların satış fiyatı 48,82 lira, euronun satış fiyatı ise 55,95 lira olarak kaydedilmişti.
Günün ilk işlemleri, doların önceki kapanış seviyesinin bir miktar üzerinde fiyatlandığını, euronun ise kapanış fiyatının altında işlem gördüğünü ortaya koydu. Döviz fiyatları gün içerisinde iç ve dış piyasalardaki gelişmelere bağlı olarak değişebildiği için Kapalıçarşı'daki alış ve satış rakamları da anlık olarak farklılaşabiliyor.
KAPALIÇARŞI KURU NASIL OLUŞUYOR?
Kapalıçarşı'da oluşan döviz fiyatları serbest piyasanın önemli göstergelerinden biri olarak takip ediliyor. Buradaki fiyatlar; döviz arz ve talebi, işlem yoğunluğu, piyasa likiditesi ve beklentiler gibi unsurlara bağlı olarak şekilleniyor. Türkiye'de 2001 ekonomik krizinin ardından dalgalı döviz kuru rejimi uygulanırken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da bu sistemde nominal veya reel bir kur hedefi belirlemediğini ifade ediyor.
Kapalıçarşı'daki fiyatlarla bankaların internet ve mobil şubelerinde görülen kurların aynı olması gerekmiyor. Bankalar ve yetkili döviz büroları kendi alış-satış fiyatlarını belirleyebildiğinden, özellikle piyasa hareketliliğinin arttığı dönemlerde kurumlar arasındaki makas farklılaşabiliyor. Bu nedenle döviz alacak veya bozduracak kişilerin yalnızca piyasa ekranındaki genel kuru değil, işlemi gerçekleştirecekleri kurumun güncel alış ve satış fiyatını kontrol etmeleri önem taşıyor.
MERKEZ BANKASI KURU İLE AYNI DEĞİL
Serbest piyasada oluşan fiyatlarla TCMB'nin açıkladığı gösterge niteliğindeki döviz kurları birbirinden farklı işliyor. Merkez Bankası, gösterge kurlarını iş günlerinde bankalararası döviz piyasasındaki kotasyonları esas alan bir yöntemle belirliyor. TCMB'nin açıklamasına göre saat 10.00 ile 15.00 arasında her saat başında alınan değerlerden oluşturulan ortalamalar kullanılıyor ve gösterge niteliğindeki döviz alış-satış kurları gün içinde ilan ediliyor.
TCMB tarafından yayımlanan kurların gösterge niteliğinde olması, vatandaşların veya şirketlerin piyasada mutlaka bu fiyatlardan işlem yapacağı anlamına gelmiyor. Merkez Bankası da kendi dışındaki gerçek ve tüzel kişiler arasındaki işlemlerde uygulanacak kurun taraflarca belirlendiğini bildiriyor. Bu nedenle aynı anda Kapalıçarşı, banka, döviz bürosu ve TCMB ekranlarında farklı rakamlarla karşılaşılabiliyor.
DÖVİZ KURLARINI NELER ETKİLİYOR?
Türkiye'de döviz kurlarının seyri yalnızca iç piyasadaki nakit talebine bağlı değil. Para ve maliye politikaları, enflasyon ve faiz beklentileri, uluslararası piyasalardaki gelişmeler, küresel risk iştahı ve dolar ile euro gibi para birimlerinin dünya piyasalarındaki hareketleri de TL karşısındaki fiyatlamalarda etkili olabiliyor. Altın fiyatlarının 23 Eylül’e yükselişle başladığını daha önce aktarmıştık. Euro/TL cephesinde ayrıca euro/dolar paritesindeki değişimler de fiyatlara yansıyabiliyor.
İŞLEM YAPARKEN MAKAS FARKINA DİKKAT
Döviz piyasasını takip edenler açısından alış ve satış fiyatı arasındaki fark da önem taşıyor. “Makas” olarak adlandırılan bu fark, işlem yapılan kuruma, piyasanın açık veya kapalı olduğu saate, likiditeye ve oynaklığa göre değişebiliyor. Bu nedenle yalnızca ekranda görülen satış fiyatına bakmak yerine alış fiyatının da karşılaştırılması, özellikle kısa vadeli döviz işlemlerinde ortaya çıkabilecek maliyetin daha doğru değerlendirilmesini sağlıyor.
