Sosyal medyada kullanıcıların fotoğraflarını 1980'lerin saç, kıyafet ve görsel tarzına dönüştüren akım kısa sürede geniş kitlelere ulaştı. Eğlence amacıyla kullanılan uygulamalara yüzlerin net biçimde görüldüğü fotoğrafların yüklenmesi ise kişisel verilerin nasıl işlendiği ve saklandığı sorularını yeniden gündeme taşıdı.
TRT Haber'e değerlendirmelerde bulunan Siber Güvenlik Uzmanı Burak Bozkurtlar, bu tür uygulamalara verilen fotoğrafların yalnızca bir görsel olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek yüz görüntülerinin biyometrik veri üretiminde kullanılabilecek nitelikte olduğuna işaret etti. Bozkurtlar, internette bırakılan farklı dijital izlerin bir araya getirilmesinin kişiler hakkında ayrıntılı profiller oluşturulmasına imkân sağlayabileceğini ifade etti.
ESKİ FOTOĞRAFLAR DA VERİ SETİNİN PARÇASI OLABİLİYOR
80'ler akımından önce de sosyal medyada çocukluk, okul yılları, üniformalı fotoğraflar ve aile albümlerinden karelerin paylaşılmasını teşvik eden çok sayıda akım ortaya çıktı. Farklı dönemlere ait görüntülerin bir araya gelmesi, aynı kişinin yüzündeki yaşa bağlı değişimlerin izlenebildiği daha kapsamlı bir görsel veri seti oluşturabiliyor.
Bu nedenle risk yalnızca güncel bir profil fotoğrafıyla sınırlı değil. Uzmanların değerlendirmesine göre çocukluktan yetişkinliğe uzanan yüksek kaliteli görüntüler, diğer dijital verilerle eşleştirildiğinde kullanıcı hakkında daha kapsamlı bir profil çıkarılmasına katkı sağlayabilir.
YÜZ GÖRÜNTÜLERİ NEDEN DAHA HASSAS?
Yüz tanıma sistemleri bir fotoğraftaki fiziksel özelliklerden kişiyi diğer görüntülerle eşleştirmeye yarayan matematiksel veriler üretebiliyor. ABD Federal Ticaret Komisyonu da biyometrik teknolojilerin yaygınlaşmasının mahremiyet ve veri güvenliği açısından riskler taşıdığına işaret ediyor. Kurum, büyük biyometrik veri tabanlarının kötü niyetli kişilerin hedefi haline gelebileceği konusunda daha önce uyarıda bulundu.
FTC'nin geçmişte fotoğraf uygulamalarına ilişkin yürüttüğü süreçler de riskin teorik olmadığını gösteriyor. Ever adlı fotoğraf uygulamasının geliştiricisi Everalbum hakkında açılan dosyada, kullanıcı fotoğraflarından yüz tanımaya yönelik veriler oluşturulması ve bu verilerin kullanımına ilişkin uygulamalar incelendi. 2021'de kesinleşen uzlaşma kapsamında şirketin yüz tanıma teknolojisini kullanmadan önce açık onay alması ve belirli fotoğraf, video, yüz verileri ile bunlardan geliştirilen modelleri silmesi şartları getirildi.
UYGULAMAYA FOTOĞRAF VERMEDEN ÖNCE BUNLARA BAKIN
Kişisel Verileri Koruma Kurumu da sosyal medya ve uygulamalar konusunda kullanıcıların, kişisel verilerinin işlenmesine rıza göstermeden önce olası sonuçları değerlendirmesini; gizlilik politikalarını, güvenlik ve erişilebilirlik ayarlarını ve aydınlatma metinlerini incelemesini öneriyor.
Bu nedenle yapay zekâ veya görüntü işleme uygulamalarında yalnızca ortaya çıkan sonuca değil, fotoğrafın hangi şirkete aktarıldığına, hangi amaçlarla işlendiğine, üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmadığına, ne kadar süre saklandığına ve silme imkânının bulunup bulunmadığına da bakılması önem taşıyor.
HER POPÜLER AKIM SİBER İSTİHBARAT FAALİYETİ Mİ?
Bir sosyal medya akımının popüler olması veya çok sayıda fotoğraf toplaması, tek başına bunun bir siber istihbarat operasyonu olduğunu göstermiyor. Mevcut bilgiler, 80'ler akımının doğrudan böyle bir faaliyet olduğunun doğrulandığını ortaya koymuyor. Tartışmanın merkezinde ise kullanıcıların gönüllü biçimde yüklediği yüksek kaliteli yüz görüntülerinin ileride hangi amaçlarla işlenebileceği bulunuyor.
Bozkurtlar, şirketlerin topladığı kapsamlı veri kümelerinin ticari amaçların ötesinde farklı biçimlerde değerlendirilebilme ihtimaline karşı temkinli olunması gerektiği görüşünde. Uzmanların ortak uyarısı ise basit: Bir fotoğrafı yüklemeden önce uygulamanın hangi veriyi aldığı ve bu veri üzerinde hangi hakları elde ettiği kontrol edilmeli.
