Bilim kurgu filmlerini aratmayan görüntüler ABD’den geldi. San Francisco’da düzenlenen özel etkinlikte sosyal medya içerik üreticisi Frankie LaPenna, yaklaşık 1,8 metre boyundaki insansı robotla kafes içinde karşı karşıya geldi. Robot Entertainment Kombat (REK) tarafından “ilk İnsan-Terminatör robot dövüşü” olarak duyurulan gösteride, LaPenna’nın robotla yumruk ve tekmelerle mücadele ettiği anlar sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Görüntülerde robotun güçlü bir tekmesinin ardından LaPenna’nın kafesin diğer tarafına doğru savrularak yere düştüğü görüldü.
KARŞILAŞMANIN SONUCU KONUSUNDA FARKLI AKTARIMLAR VAR
Karşılaşmanın ilk bölümünde LaPenna’nın metal rakibine yumruklarla karşılık verdiği, robotun ise art arda yumruk ve tekmelerle karşılık verdiği görülüyor. Bazı yayınlar güçlü tekmenin ardından karşılaşmanın teknik nakavtla sona erdiğini aktarırken, organizatör REK daha sonra LaPenna’nın mücadeleye devam ettiğini ve robotu yendiğini savundu. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan kısa görüntüler üzerinden kesin bir resmi sonuç çıkarmak güçleşirken, organizasyonun paylaşacağı daha uzun kayıtların karşılaşmanın tamamına ilişkin tabloyu netleştirmesi bekleniyor.
ROBOT KARARLARI KENDİ BAŞINA VERMİYOR
Görüntülerdeki en önemli teknik ayrıntı ise robotun tamamen otonom bir yapay zekâ sistemi olarak dövüşmemesi. Karşılaşmada kullanılan EngineAI T800, insan operatörün uzaktan verdiği komutlarla hareket ediyor. REK’in kullandığı modelde sanal gerçeklik ekipmanları ve kontrol sistemleri aracılığıyla pilotun hareket komutları robota aktarılıyor. Robot üzerindeki kontrol yazılımları ise dengeyi koruma, hareketi uygulama ve gövdenin fiziksel olarak ayakta kalmasını sağlama gibi görevleri üstleniyor.
Bu nedenle görüntüleri “yapay zekâ bir insana saldırdı” şeklinde yorumlamak teknik olarak doğru değil. Yumruk atılması ya da tekme savrulması gibi mücadeleye ilişkin kararların arkasında insan operatör bulunurken, insansı robotun kendi kontrol sistemleri verilen komutun fiziksel olarak gerçekleştirilebilmesini sağlıyor. Teleoperasyon olarak adlandırılan bu yaklaşım, robotların tehlikeli veya insan erişiminin zor olduğu ortamlarda uzaktan kullanılmasında da temel yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
ROBOT DÖVÜŞLERİNDE YENİ AŞAMA
Robotların birbirleriyle mücadele ettiği organizasyonlar yeni bir fikir değil. Geçmişte uzaktan kumandalı tekerlekli veya özel olarak üretilmiş dövüş robotlarının karşı karşıya geldiği yarışmalar farklı ülkelerde eğlence formatına dönüştü. Son dönemdeki farklılık ise insan biçimine yakın yürüyebilen, dengesini yeniden kurabilen ve kol-bacak hareketlerini daha gelişmiş şekilde gerçekleştirebilen insansı robotların bu alana girmesi. REK de insan pilotların yönettiği insansı robotları kafes içinde karşılaştırarak bu modeli seyirlik bir etkinliğe dönüştürmeye çalışıyor.
İNSANIN KAFESTE OLMASI GÜVENLİK TARTIŞMASINI DEĞİŞTİRİYOR
Robot ile robot arasındaki bir gösteride hasarın büyük ölçüde makinelere yönelmesi mümkünken, insanın doğrudan karşılaşmaya dahil edilmesi güvenlik açısından farklı bir tablo ortaya çıkarıyor. Güçlü elektrik motorları ve mekanik eklemlerle çalışan insansı robotlarda hareketin yanlış uygulanması, kontrol bağlantısının kesilmesi veya denge sisteminin beklenmedik tepki vermesi fiziksel yaralanma riski oluşturabiliyor. Bu tür etkinliklerde koruyucu ekipman, güvenli mesafe, acil durdurma sistemi, hareket ve güç sınırları, bağlantı kesildiğinde robotu güvenli duruma geçiren mekanizmalar ve sağlık müdahalesinin hazır bulunması gibi önlemler önem taşıyor.
SORUMLULUK SADECE ROBOT ÜRETİCİSİNDE DEĞİL
İnsanlarla fiziksel temas kurabilecek robotların kullanıldığı gösteriler aynı zamanda organizatör, operatör, tesis işletmecisi ve robot sistemini sağlayan taraflar açısından sorumluluk konularını gündeme getiriyor. Etkinlik öncesinde risk değerlendirmesi yapılması, robotun çalışma sınırlarının belirlenmesi, acil durumda kimin müdahale edeceğinin açık hale getirilmesi ve katılımcı güvenliğinin sağlanması gerekiyor. Robot dövüşlerine özel düzenlemeler her yerde ayrı bir başlık altında tanımlanmadığından, bu tür gösteriler mevcut etkinlik güvenliği, iş sağlığı, ürün güvenliği ve hukuki sorumluluk kurallarıyla birlikte değerlendirilmek durumunda kalabiliyor.
SAN FRANCISCO ROBOTİK GÖSTERİLER İÇİN DOĞAL BİR VİTRİN
Etkinliğin San Francisco’da gerçekleştirilmesi de robotik sektörünün dönüşümü açısından öne çıkıyor. Teknoloji ve yapay zekâ girişimlerinin yoğunlaştığı bölgelerde insansı robotlar artık yalnızca laboratuvar veya fabrika ortamlarında değil, ziyaretçilerin doğrudan görebildiği gösterilerde de kullanılmaya başlanıyor. Robotların lojistik, üretim ve hizmet sektörlerindeki potansiyel kullanım alanlarının yanında eğlence sektörü de şirketler için yeni bir vitrin oluşturuyor. Canlı etkinlikler, şirketlere teknolojilerini geniş kitlelere gösterme fırsatı verirken robotların gerçek ortamda hareket, denge ve uzaktan kontrol kabiliyetlerinin sınırlarını da görünür hale getiriyor.
VİRAL GÖRÜNTÜLERDE “YAPAY ZEK” AYRINTISINA DİKKAT
LaPenna ile T800 arasındaki karşılaşmanın sosyal medyada hızla yayılması, gelişmiş robot görüntülerinin nasıl yorumlandığına ilişkin tartışmayı da yeniden gündeme taşıdı. İnsansı bir makinenin yürümesi, dengede kalması ve dövüş hareketleri yapması doğrudan otonom karar verdiği anlamına gelmiyor. Robotik sistemlerde uzaktan insan kontrolü, önceden programlanmış hareketler ve otomatik denge algoritmaları aynı anda kullanılabiliyor. Bu nedenle benzer görüntüler değerlendirilirken robotun hangi hareketleri kendi kontrol sistemiyle gerçekleştirdiği, hangi kararların insan operatörden geldiği ve sistemin ne ölçüde otonom olduğu birbirinden ayrılarak aktarılmalı.
