'Muz tıpkı insanlar gibi duyguları olan bir bitki'

Akademik başarısının yanı sıra muz üretiminde de aktif isimlerden olan Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Uyar, Pazartesi Sohbeti’nin bu haftaki konuğu oldu

+3
Haber albümü için resme tıklayın

PAZARTESİ SOHBETİ / Gülşah ANAK

SON 3 yıldır akademik çalışmaları ile ‘AD Scientific Index’ listesinde yer alan Süleyman Uyar, Alanya’yı gururlandırmaya devam ediyor. Aynı zamanda muz üretimi yapan ve bu kapsamda bir de kitabı bulunan Uyar, akademik başarılarının sırrını ve Alanya’daki muz üretimini Yeni Alanya’ya anlattı. Uyar, “Alanya’da toplam 9 bin 500 dekar alanda muz üretimi yapılmaktadır. Toplam üretim miktarı 125 bin ton civarındadır. Türkiye toplam muz üretimi 950 bin ton civarındadır. Bu bağlamda toplam muzun yüzde 14'ü Alanya’da üretilmektedir” dedi. Prof. Dr. Süleyman Uyar ile sohbetimizden öne çıkanlar şu şekilde:


‘ÜNİVERSİTE SINAVININ VARLIĞINI LİSE 2’DE ÖĞRENDİM’


-Merhaba, öncelikle sorularımızı yanıtlamayı kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Öncelikle sizi daha yakından tanımak isteriz. Bize kendinizden, akademik geçmişinizden bahseder misiniz?

Gülşah Hanım merhaba. Öncelikle Pazartesi Sohbeti’ne beni davet etme nezaketi gösterdiğiniz için teşekkür ediyorum. Ben 1978 yılında Alanya’nın Kestel Mahallesi’nde dünyaya geldim. Çiftçilikle uğraşan bir ailenin 7 çocuğundan altıncısıyım. İlkokulu Kestel’de, orta okulu Mahmutlar’da, liseyi de Alanya Lisesi’nde tamamladım. 90’lı yıllarda üniversite sınavı konusunda bilgi veren kişilerin, dershanelerin ve danışma merkezlerinin azlığı nedeniyle üniversite sınavının varlığını lise 2'de öğrendim. Şu anda coğrafya öğretmeni olarak görev yapan bir arkadaşımdan ödünç aldığım üniversite sınavlarına hazırlık dergi setine çalışarak üniversiteyi kazandım.


‘MESLEĞİMDE 23. YILIM’


Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünü 1994 yılında kazandım. Okumak üzere İstanbul’a gittim. Üniversiteyi bitirince Alanya’ya dönmek yerine İstanbul’da kalarak master ve doktora yapmaya karar verdim. 2000 yılında Marmara Üniversitesi'nde master, 2004 yılında da İstanbul Üniversitesi'nde doktora çalışmaları yaptım. Üniversitede okurken düşündüğüm akademisyen, bilim insanı olmak, başka bir ifade ile üniversitede hoca olma hayalimi 1999 yılında meslek hayatına atılarak başlatmış bulunuyorum. Sırasıyla İstanbul, Pamukkale, Akdeniz ve Alanya Alaaddin Keykubat üniversitelerinde mesleki çalışmalarıma devam etmekteyim. Meslekte 23’üncü yılıma girmenin mutluluğunu yaşıyorum.


‘KENDİ MEMLEKETİME HİZMET ETMEK İSTEDİM’


2005 yılında o zamanki adıyla Alanya İşletme Fakültesi yeni açılmıştı. Kendi memleketimde meslek hayatıma devam etmek ve doğduğum topraklara hizmet etmek amacıyla Alanya’ya transfer oldum. Göreve başladığımda üç hoca olarak fakültede hizmet veriyorduk. Öğrenci sayımız da 40 idi. Şimdi bine yakın akademik ve idari personeli, 15 bine yakın öğrencisi ile kocaman bir üniversite haline gelen kurumumuzu görmekten mutluluk duyuyoruz. Bu süreçte emeği geçen herkese ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Muhasebe, Denetim ve Finans alanlarında kitap, makale, bildiri olmak üzere yüzün üzerinde yayınım bulunmaktadır. İşletme ve Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Enstitü Müdürlüğü, Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü, Bölüm Başkanlığı, Yönetim Kurulu Üyelikleri, Fakülte Kurulu Üyelikleri, ÖSYM İlçe Sorumluluğu, Açıköğretim Fakültesi İlçe Koordinatörlüğü gibi bir çok idari görevler yürüttüm. Evli ve bir kız babasıyım.


‘SON 3 YILDIR LİSTEDE OLMAKTAN MUTLULUK DUYUYORUM’


- AD Scientific Index-2023 araştırmasına göre en başarılı bilim insanları listesine bu yıl da girme başarısını elde ettiniz. Başarınızı tekrar kutluyoruz. Bununla ilgili neler söylemek istersiniz?

Teşekkür ediyorum. Biz akademisyenlerin işi bilime ve yaşadığımız topluma katkı sunmak. Son 3 yıldır listede olmaktan mutluluk duyuyorum. Bilim insanlarının bilimsel değerli makaleler yayınlamadaki üretkenliğini ülke, üniversite ve alan olarak listeleyen The AD Scientific Index, çalışmalarını 256 branş, 19 bin 300 istihdam kurumu, 216 ülke ve 10 bölgede yürütüyor. AD Scientific Index bilim insanlarının H index, i10 index ve atıf sayısını baz alarak toplam ve son 5 yıldaki üretkenlik katsayısını ve aynı zamanda bilim insanlarının üniversite, ülke, bölge, dünya, temel alan ve branşlardaki sıralama ve değerlendirmesini yapan, gösteren çalışmadır. Bu listede kendi branşımda üniversitemizde, ülkemizde, Avrupa’da ve dünyada listelenmiş olmak kendi adıma mutluluk verici. Bu tür haberler yapmış olduğumuz işte ne kadar üretken olduğumu gösteriyor ve bizi ayrıca motive ediyor. Üniversitemizden ve akademi camiasından listeye giren meslektaşlarımı kutluyorum.


‘ÇALIŞMALARIMIZ YERELDEN ZİYADE GENEL OLUYOR’


- Alanya’da yakın dönemde yapmayı planladığınız akademik bir proje var mı? Yeni çalışmalarınız hakkında bilgi alabilir miyiz?

Yaptığımız ve yapacağımız akademik çalışmalar yerelden ziyade genel oluyor. Temel çalışma alanım olan muhasebe, denetim ve finans alanlarında devam eden akademik çalışmalarım bulunmaktadır. Buna ilave olarak son dönemlerde tarım ekonomisi alanına ilgili duymaktayım. Bu konuda dünyada yayınlanan eserleri takip ederek kendimi güncel tutmaya çalışıyorum.


‘KARDEŞLERİMİN ŞİRKETİNE ORTAK OLARAK KATILDIM’


- Akademisyen kimliğinizin yanında aynı zamanda muz üreticisisiniz. Son yatırımlarınız neler? Üretim aşamasında neler yapıyorsunuz?

Özgeçmişimde bahsettiğim gibi çiftçi bir ailenin çocuğuyum. İlkokuldan itibaren hayatımız okul haricinde tatil dönemlerinde bahçelerde geçti. Babam 1960’lardan beri muz işiyle ilgileniyor. Ağabeylerimin ve kardeşlerimin birlikte yürüttüğü tarımsal yatırımlar vardı. 2016’dan sonra akademide edindiğim tecrübeleri sektöre aktarmak ve sektörün uygulama bilgisinden istifade etmek üzere kardeşlerimin şirketine ortak olarak katıldım. Şirketimiz temelde serada muz üretimi yapıyor. Serası olan çiftçilere, bünyesinde bulunan ziraat mühendisleri vasıtasıyla danışmanlık hizmeti veriyor. Muz paketleme tesisinde yeşil satın alınan muzlar paketleniyor, sarartılarak toptan olarak tüm Türkiye’ye satılıyor. Muz sektöründe arz talep dengesi oluştuğu, yatırım maliyetleri fazlalaştığı için şu aşamada yeni bir yatırımdan ziyade mevcut üretim kalitesini arttırmak yönünde çalışmalarımız bulunmaktadır.


‘MUZ ALANINDA YAZILMIŞ ESERLER YOK DENECEK KADAR AZDI’


- Alanya’da muz üretimi başta olmak üzere yaptığınız çalışmalarla başarı yakalıyorsunuz. Son olarak ‘Muz Üretimi ve Muhasebeleştirilmesi’ kitabınız yayınlanmıştı. Bu kapsamdaki çalışmalarınız hakkında bilgi alabilir miyiz?

Tarım sektöründe ve özellikle tropikal tarım ve spesifik olarak muz alanında yazılmış eserlerin sayısı yok denecek kadar azdır. Bu alanda kalıcı bir eser bırakmak, bu konuda çalışma yapan akademisyenlere yol göstermek, muz üreticilerine temel bir eser olması amacıyla muz üretimi ve muhasebeleştirilmesi konusunda bir kitap çalışması yapmaya karar verdim. İki yıllık bir çalışma ürünü olarak sera yapımından, muzun fide halinden paketlenip satılmasına kadar olan tüm evrelerini kitapta ele aldım. Bakımı, hastalıklarla mücadelesi, tarihsel gelişimi, Türkiye ve dünyadaki üretim miktarı ve ekonomik gelişmelerine değindim. Kitabın tüm paydaşlara faydalı olması amacıyla ücretsiz hediye edilmesine karar verdim. Bu bağlamda Uyarlar Grup basım maliyetlerine katlandı. Basılan kitabımızı çiftçilerimize, bilim insanlarına ve ilgi duyan herkese çeşitli platformlar vesilesiyle hediye etmekteyiz. Hala bu kitaba ulaşamamış ilgililerimiz bana ulaşırlarsa, kendilerine kargo yapmaktan mutluluk duyarız.


‘COĞRAFİ İŞARET ÖNEMLİ BİR UNSUR’


- Bildiğiniz üzere ALTSO Başkanı Mehmet Şahin’in girişimleriyle Alanya Muzu tescillenmişti. Yine pek çok ürün kapsamında da tescil çalışmaları devam ediyor. Alanya Muzunun tescillenme süreci hakkında neler söylemek istersiniz?

Coğrafi işaret bir ürünü değerli kılan en önemli unsur. Alanya’da yıllardır muz üretilmesine rağmen coğrafi işaret alanında bir çalışma yapılmamış olması handikaptı. Geçtiğimiz günlerde Alanya muzu, Türk Patent ve Marka Kurumu'nca coğrafi işaret belgesiyle tescillendi. Bu konuda büyük özveri ile çalışan ve sürecin tamamlanmasının baş mimarı olan Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) Başkanı Mehmet Şahin Bey'i kutluyorum. Muz sektöründe bir paydaş olarak kurumsal yapının oluşması, muzun ülke gündeminde daha fazla yer alması ve Alanya’nın marka değerinin artırılması için çaba gösteren herkese teşekkür ediyoruz.


‘TOPLAM 9 BİN 500 DEKARDA MUZ ÜRETİMİ YAPILIYOR’


- Alanya’da kuraklığın sinyal vermesinin ardından hızlı bir şekilde artan muz üretimi de pek çok tartışmada yer almıştı. Bu konuda neler söylemek istersiniz?

Alanya’da toplam 9 bin 500 dekar alanda muz üretimi yapılmaktadır. Toplam üretim miktarı 125 bin ton civarındadır. Türkiye toplam muz üretimi 950 bin ton civarındadır. Bu bağlamda toplam muzun yüzde 14’ü Alanya’da üretilmektedir. Tarım sektörünün önemsenmeye başlaması ve devlet teşvikleri ile birlikte özellikle 2010 yılından sonra bu alanda ciddi yatırımlar oldu. Üretim miktarı ve üretim yeri artışı bunu kanıtlar nitelikte. Son dönemde muzun satış fiyatındaki düşme, yatırım ve bakım maliyetlerinin artması nedeniyle yatırımlar durma noktasına geldi. Arz talep dengesini muhafaza etmek adına yaşanan bu sürecin sektör açısından iyi olduğunu bile söylemek mümkündür. Çünkü sektörde arz talep dengesinin bozulması fiyatlarda ani iniş ve çıkışlara neden olacak. Bu durum hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkileyecektir.

‘MUZ TIPKI BİR İNSAN GİBİDİR’


- Peki üreticileri muzu ortaya çıkarana kadar ne gibi bir süreç bekliyor?

Muz tıpkı bir insan gibi, duyguları olan bir bitki. Nasıl evde bir bebeği yetiştirmek için 7/24 yanında duruyorsunuz ve ilgileniyorsunuz, muz da öyle. İlgi görmeyen ve bakım yapılmayan bahçelerin sonu maalesef hüsran oluyor. Muz üretimi iyi bir fidan dikimi ile birlikte, nemlendirme, iklim havasının muhafaza edilmesi, iyi bir gübre bakım işlemi, hastalıkla mücadele, sonraki yıl için fide ayarının güzel yapılması gibi çok detaylı bir süreçten geçiyor. Sektörde bu işleri bilen eleman azlığı maalesef en büyük sorunumuz. Muz hassas bir bitkidir. Geleneksel yöntemler yerine daha bilinçli, profesyonel ve bilimsel veriler ışığında üretim yapılmalı, muzun seradan paketleme tesisine taşınmasında gereken hassasiyet gösterilmeli, uygun şekilde yeni poşetleme sistemleri kullanılmalı, uygun araçlarla pazara nakledilmelidir.

- Üreticiler bu aşamada devletten yeteri kadar destek alabiliyor mu?

Eylül 2022'de yapılan yönetmelik değişikliği ile artık destekler sınırlandırıldı. Daha önceki yıllarda özellikle sera yatırımları konusunda ciddi destek vardı. Üretim miktarı belirli bir rakama ulaştığı için bu destekler kaldırıldı. Bu bakımdan iyi oldu. Ancak üretim sürecinde ciddi maliyet artışı nedeniyle tüm tarım sektöründe olduğu gibi muz üretiminde de çiftçiler zorlanmaktalar. Maliyetler katlanarak artarken satış fiyatı bu denli artmıyor. Bu nedenle üreticilerin enerji, gübre ve yakıt konusunda desteklenmesi gerekiyor.

- Türkiye’de örtü altı ve açık alanda olmak üzere ne kadar alanda muz üretimi yapılıyor?

Açık alanda muz, sadece Akdeniz’in kıyı bölgelerinde, kuzeyi yüksek rakımlı Toros Dağları tarafından korunmuş olan sınırlı bir alanda yetiştirilmektedir. Açık alanda muz üretiminin yapıldığı başlıca alanlar Alanya, Gazipaşa, Anamur ve Bozyazı’dır. Son yıllarda örtü altı muz üretimi hızla çoğalmakta ve farklı coğrafi alanlara yayılmaktadır. Muz üretiminin cazip bir alan olduğunu gören girişimciler bu alana sağlanan devlet teşvikleri ile birlikte ciddi yatırımlar yapmaya başlamışlardır. Özellikle Alanya, Manavgat, Serik, Gazipaşa, Finike, Anamur ve Bozyazı başta olmak üzere Mersin, Adana, Osmaniye, Muğla ve diğer bazı bölgelerde örtü altı muz yetiştiriciliği çoğalmaya başlamıştır. Muz üretim alanları giderek artıyor. Verim ve üretim alanındaki artışla beraber 2022'de üretimin yüzde 8,9 artarak 950 bin ton olması tahmin ediliyor. Muz üretimi 2021’de 883 bin ton olarak gerçekleşmişti.

‘BU ALANA CİDDİ BİR İLGİ VAR’


- Son olarak eklemek istediğiniz bir şey, bizler aracılığıyla vermek istediğiniz bir mesaj var mı?

Bir zamanlar sadece ithal edilen tropikal meyveler artık Türkiye'de üretiliyor. Türkiye’nin tropikal meyve üretim yolculuğu muz ve avokadoyla başlamış olsa da yıllar içinde bu meyvelere yenileri eklendi. Alanya’da 30'a yakın tropikal meyve türünün yetiştirildiği bilinmekte. Bunlardan ekonomik değer kazanan meyveler muz, avokado, mango, ejder meyvesi, kivi, ananas, çarkıfelek, vb. oldu. Türkiye, tropikal meyve ihracatını 2021 yılında yüzde 85 arttırarak 13 milyon dolara çıkardı. Bu alana ciddi bir ilgi var. Gelecek yıllarda tropikal meyve üretiminin daha fazla ilgi göreceğini düşünüyorum. Bu tür meyvelerin ihracat imkanının olması pazara daha fazla değer katıyor. Özellikle son yıllarda tropikal meyve ihracatındaki yükselen grafiğimiz bunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Tarım sektörüne yatırım yapmayı düşünen çiftçilerimize bu alana ilgi duymasını tavsiye ediyorum.

16 Eki 2022 - 22:01 -


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeni Alanya Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeni Alanya Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeni Alanya Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeni Alanya Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.