Gençler arasında görülen merkezi sinir sisteminin yaygın bir hastalığıdır.MS'lilerin aileleri ve yakınlarından oluşan çok daha fazla sayıda kişi ise duygusal, maddi ve fiziksel zorluklarla karşı karşıyadır.Genç erişkinler MS'e...

Gençler arasında görülen merkezi sinir sisteminin yaygın bir hastalığıdır.MS’lilerin aileleri ve yakınlarından oluşan çok daha fazla sayıda kişi ise duygusal, maddi ve fiziksel zorluklarla karşı karşıyadır.Genç erişkinler MS’e yakalanma olasılığı en yüksek olanlardır. Hem de hayatlarının en verimli yıllarında bu başlarına gelebilir.Her yıl araştırma için dünyada milyonlarca dolar harcanmakla birlikte en az bir o kadarı da yardım ve destek için harcanmaktadır. Hastalık nedeniyle kaybolan işgücü değeri ise faturayı ayrıca kabartmaktadır. MS’i daha yakından tanımakla MS’lilerin hayattan daha çok tat almalarını ve MS’ten daha az etkilenmelerini sağlayabilirsiniz.
MS MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİ NASIL ETKİLER?
Merkezi sinir sistemi sinirler boyunca vücudun çeşitli bölgelerine elektriksel mesajlar gönderen bir telefon santraline benzer.Bu mesajlar bilinçli ve bilinçsiz tüm hareketlerimizi kontrol eder.Multiple Skleroz mesajların düzgün bir şekilde iletilmesini bozar.Sağlıklı sinir liflerinin çoğu mesajların iletilmesini kolaylaştıran miyelin denen yağlı bir madde ile çevrelenmiştir.MS’de miyelin parçalanır ve miyelinin yerini sertleşmiş doku alır. Bu da mesajın geçişini saptırır ya da tümden bloke eder.Vücut fonksiyonları kontrol edilemez hale gelir, çünkü mesajlar gerektiği gibi iletilemezve mesajlar yanlış bölgeye gider.
MULTİPLE SKLEROZ’A YOL AÇAN NEDİR?
Sebebi tıbbın en büyük sırlarından biridir.Nedeni bilinmemektedir ve herhangi bir somut tedavisi bulunamamıştır.Kimlerin MS’ye yakalanacağını önceden bilmek mümkün değildir.
Bu konuda üç yaygın teori vardır:
I- VİRÜS SALDIRISI
MS bazı yavaş etkili virüsler tarafından meydana getirilebilir ya da bilinen bir virüse karşı gösterilen gecikmiş bir reaksiyon olabilir.
II- BAĞIŞIKLIK REAKSİYONU
MS, vücudun yanlışlıkla kendi dokusuna saldırdığı bir oto-ümmin reaksiyon sonucunda ortaya çıkmış olabilir.
III- KOMBİNASYON
Hem virüsler hem de bağışıklık sistemi reaksiyonu MS’e yol açabilir.Virüsler vücuda girdiğinde hücreler içinde gelişmeye başlarlar.Vücudun savunma mekanizması hem virüslere karşı hem de vücudun kendi hücrelerine karşı tahrip edici olabilir.
KİMLER MS’E YAKALANIR?
- GENÇ ERİŞKİNLER:Belirtiler genellikle 20-40 yaşları arasında ortaya çıkar. 15 yaşın altında ve 50 yaşın üstünde nadiren görülür.
- KADINLAR:Kadınlar erkeklere göre daha fazla oranda MS’e yakalanırlar. MS hamilelikle ilgili değildir (MS’li hanımlar çocuk sahibi olabilirler).
- ILIMAN İKLİM KUŞAĞINDA OTURAN İNSANLAR:MS 40-60 derece güney ve kuzey enlemleri arasında sık görülür. Bir bölge Ekvator’a ne kadar yakınsa MS vakası da o kadar azdır.
- SAĞLIK ŞARTLARININ İYİ OLDUĞU BÖLGELERDE YAŞAYAN İNSANLAR:Bu bölgelerde MS vakası sık görülür. Muhtemelen bu bölgede yaşayan çocuklar MS’e karşı bağışıklık sağlayacak bazı faktörlere maruz kalmamaktadırlar.
MS BELİRTİLERİ NELERDİR?
-Göz bozukluğu: Çift görme veya gözün irade dışı hareketi.
-Vücudun herhangi bir bölgesinin kısmen veya tamamen felç olması.
-Ellerin titremesi.
-Mesane ve kalın barsak kontrolünün kaybı.
-Sendelenme veya denge kaybı.
-Dilde peltekleşme gibi konuşma bozuklukları.
-Aşırı halsizlik veya kendini alışılmamış biçimde yorgun hissetme.
-Koordinasyon bozukluğu.
-Uyuşma veya karıncalanma hissi.
Başlangıç belirtileri genellikle hafiftir ve tedavi edilmeden kaybolurlar. Fakat zaman ilerledikçe bunlar daha sık ve daha ağır olabilir.Tipik tablo akut belirtilerin görüldüğü kısa bir dönem ve bunu izleyen dönemde belirtilerin hafiflemesi ya da haftalar, aylar hatta yıllarca kaybolması şeklinde çizilebilir.
Belirtiler sinir sisteminin tutulan bölgesine göre değişiklik gösterirler.Multiple Sklerozu ortaya çıkarmak zor olabilir. İlk belirtinin ortaya çıkışından kesin tanının konmasına kadar çoğunlukla yıllar geçebilir, çünküilk belirtiler o kadar hafiftir ki kişi bir uzmana görünmez bile.
YORGUNLUKLA MÜCADELE
Hayat bazen bazı planlamalar gerektirebilir. Kısa alışveriş ziyaretleri gibi günlük aktiviteler, aniden gerçek birer iş haline gelebilir. İyi bir gece uykusu, fiziksel ve zihinsel yorgunluğu genellikle ortadan kaldırır. Bununla birlikte, MS' de yaşanan yorgunluk, normal yorgunluğa kıyasla çok daha kuvvetten düşürücüdür.MS kas kontrolünü, gücünü ve koordinasyonunu etkiler ve dolayısıyla rutin aktiviteleri gerçekleştirmek için normalden çok daha fazla enerji gerekir. Nöromuskuler yorgunluk, basit işleri bile başa çıkılması zor hale getirebilir. Aşırı güç sarf etmekten kaçının, ailenizden yardım isteyin ve mümkün olan işleri yapın. Savaşmaktan yorulduysanız destek almaktan korkmayın - bugün alacağınız 1 saatlik yardım, ertesi gün enerji kaynaklarınızın tükenmesini önleyebilir.

YORGUNLUKLA SAVAŞMA ÖNERİLERİ
- Sıcak banyo değil soğuk duş alın.
- Aşırı güç harcamadan fiziksel olarak formda kalın.
- Aşırı kiloluysanız kilo verin.
- Uygun bir diyet yapın.
- Sosyal faaliyetler arasında boş zamanlar ayırın.
- Öğlenleri, konsantrasyon ve fiziksel çaba gerektiren işlerden sakının.
SERİN KAL-HAREKETLİ KAL
Vücut ısısı arttıkça, hareket ve duyum için gerekli enerjiyi üretmek daha da güçleşir.Genel olarak fizyoterapide karşılaşılan özürlülük düzeyi ile ilgili problemler 3 çeşittir:
1) Spastisite
2) Güçsüzlük
3) Yorgunluk
Terleme ve soluk soluğa kalma gibi serinleme mekanizmaları, vücut ısısını kabul edilebilir bir seviyeye getirir ancak MS'li kişilerde, söz konusu ısı-kaybı mekanizmaları çoğunlukla zayıflamaktadır.
Vücudun çok düşük ısı artışlarına maruz kalması bile, MS belirtilerini kötüleştirebilir ve ısıyla ilgili nörolojik problemler oluşabilir.Halsiz ve tükenmiş vaziyette olmamak için, vücut sıcaklığınızı düşük tutmanın yollarını düşünün.
FİZYOTERAPİ
Fizyoterapistin amacı, hastanın günlük uğraşılarını mümkün olduğunca kolay şekilde gerçekleştirmesine ve dolayısıyla hastanın yaşam kalitesini yükseltmeye yardım etmektir. Buradaki yaklaşım, olguların çoğundan farklıdır; öyle ki, fizyoterapist, hastanın zarar gördüğü bölgeye odaklanır ve tedaviyi onları mümkün olduğu kadar normale döndürmek üzere tasarımlar. MS, giderek artan özürlülük derecesi ile karakterizedir ve fizyoterapistin işi hastanın fonksiyonel becerisini en iyi hale getirmektir. Bu da eğitim, egzersiz, özel tedaviler ve gerekli yardımların sağlanması ile mümkün olmaktadır.Dikkatli bir değerlendirmeyi izleyerek gerçekleştirilen bir fizyoterapi, yatarak tedavi şeklinde başlatılabilir ve ayakta tedavi şeklinde sürdürülebilir ya da baştan sona ayakta gerçekleştirilebilir.Ayrıca tekerlekli sandalye seçimi, yardımcı araçların kullanımı ve eve adaptasyon dâhil olmak üzere, hastaya daha çok pratik konularda yardımcı olabilir.