2023 yılında yürürlüğe giren EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasası, emeklilik şartlarındaki eşitsizlikleri bir kez daha gündeme getirdi. EYT düzenlemesi öncesinde 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar, yaş şartı aranmadan 5000 ila 5975 prim günü ve kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigorta süresi tamamlayarak emekli olabiliyordu. Ancak 1999'dan sonra sigortalı olanlar için şartlar değişti.
1999 SONRASI SİGORTALILARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI
1999 ile 2008 yılları arasında sigortalı olanlar, 7000 prim günü doldurduktan sonra kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor. 2008 yılının sonrasındaki sigortalılar için ise prim günü şartı çok daha yüksek: İşçiler için 7200, esnaf ve memurlar için ise 9000 prim günü gerekiyor. Bu durumu aşabilmek adına, sigortalılar, özellikle de kısa bir süre farkla emekli olma hakkını kaybedenler, kademeli emeklilik talebini daha yüksek sesle dile getirmeye başladılar.
KADEMELİ EMEKLİLİK TALEBİ YÜKSELİYOR
Habertürk'ün haberine göre, emeklilik şartlarının değişmesi gerektiğine inanan çok sayıda sigortalı, 2000'li yıllarda işe girenler için kademeli emeklilik talebinde bulunuyor. EYT düzenlemesi öncesinde yalnızca 2 yıl olan bekleme süresi, birden 18 yıl artınca, birçok çalışanın emeklilik yaşına ulaşması çok daha zor hale geldi. Bu durum, çalışanlar arasında büyük bir tepkiyle karşılandı.
KADEMELİ EMEKLİLİK İÇİN GELEN ÖNERİLER
Emeklilikte Adalet Derneği (EMAD-DER) tarafından yapılan açıklamalarda, 31 Aralık 2000 tarihine kadar işe girenler için emeklilik yaşının kadınlarda 43, erkeklerde ise 45 olarak belirlenmesi öneriliyor. Bu yaş sınırının her yıl bir yaş artırılarak 2008’de işe girenler için kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaşına ulaşması talep ediliyor. Ayrıca prim gün sayısının 7000 yerine 6400’den başlanarak, her yıl 75 gün artırılması gerektiği ifade ediliyor.
EMEKLİLİK YAŞI VE PRİM GÜNÜ ŞARTININ YÜKSELİŞİ
2008 sonrası sigortalı olanlar için ise kademeli emeklilik uygulanmaya devam edecek. Bu düzenlemeye göre, 7200 veya 9000 prim günü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabilecek. Ancak 31 Aralık 2035 sonrasında prim gününü tamamlayanlar için emeklilik yaşı her iki yılda bir artacak. Bu durumda, çalışma hayatında olan pek çok kişi, aralıksız çalışsalar bile 65 yaşına kadar emekli olamayacak. 1 Ocak 2019’dan sonra işe giren erkekler ve 1 Ocak 2023 sonrası sigortalı olan kadınlar için ise emeklilik yaşı 65 olacak.
MECLİS'TE YASA TEKLİFLERİ MASADA
Emeklilikteki eşitsizlikleri gidermeye yönelik farklı yasa teklifleri şu anda Meclis’e sunulmuş durumda. Son olarak, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akçay, esnaf ve memurlar için 9000 prim günü şartının, işçilerde olduğu gibi 7200 prim gününe düşürülmesini içeren bir yasa teklifi sundu. Bu teklif, emeklilik yaşının prim günü ve işe başlama tarihine göre kademelendirilmesini öneriyor. Öneriye göre, 8 Eylül 1999 ile 31 Aralık 2000 arasında sigortalı olanlar için emeklilik yaşının kadınlarda 49, erkeklerde ise 51 olarak belirlenmesi planlanıyor. Bu yaş sınırının her yıl bir yaş artırılarak 58 ve 60 yaş sınırına gerilemesi hedefleniyor.
