Çocuklarda cinsel kimlik gelişimi

Çocuklarınız oyunlarla gerçek hayatı canlandırır ve bu hayat için gerekli becerileri geliştirir. Bunu yapabilmek için zengin bir kaynağa, yani her türlü oyuncağa, ihtiyaç duyar. Bu nedenle sağlıklı bir cinsel kimlik gelişimi için kız...

Çocuklarınız oyunlarla gerçek hayatı canlandırır ve bu hayat için gerekli becerileri geliştirir. Bunu yapabilmek için zengin bir kaynağa, yani her türlü oyuncağa, ihtiyaç duyar. Bu nedenle sağlıklı bir cinsel kimlik gelişimi için kız erkek oyuncağı ayrımı yapmadan çocukların her türlü oyuncakla özgürce oynamalarına fırsat verin.

ÇOCUKLARDA SAĞLIKLI CİNSEL KİMLİK GELİŞİMİ İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Bunları anlatmadan önce 'Cinsel kimlik nedir' bu kavramdan bahsetmek istiyorum. Cinsel kimlik bireyin kendi bedenini ve benliğini belirli bir cinsiyet içinde algılayışı, kabullenişi, duygu, tavır ve davranışlarına cinsel kimliğine uygun biçimde yönelmesidir. Yani cinsel kimlik, bireyin iç dünyasında kendini hangi cinsiyet içinde algıladığını gösterir. Cinsel rol ise bireyin iç dünyasındaki cinsel kimliğini dışa vuran davranış ve söylemleriyle gösterme biçmedir. Cinsel kimlik sorunu olmayan birey kendini 'Ben erkeğim' veya 'Ben kadınım' şeklinde tanımlar. Bazı anne babalar, oğullarını bir bebekle oynarken görünce 'Eyvah! Bizim oğlan da bir problem mi var da bebeklerle oynuyor' diyerek endişe etmeye başlar ve bu endişeyle birlikte kız çocuklarının oynamayı tercih ettiği bu oyuncaklarla oğullarının oynamalarına izin vermez. Bu şekilde oğullarının sağlıklı bir cinsel kimlik geliştirmelerini desteklediklerini düşünürler. Oysa çocuğun sağlıklı bir cinselkimlik geliştirmesini desteklemedikleri gibi bu davranışlarla çocuğu kısıtladıklarının da farkına varamazlar. Çocuklar doğuştan biyolojik cinsiyetlerine özel dürtüler ve farklılıklarla doğarlar ve cinsel kimlikleri büyüdükçe doğal olarak gelişir. Örneğin, bir araştırma arabalarla daha önce hiç oynamamış erkek çocuğun, doğuştan getirdiği dürtü ve yatkınlıkla arabalarla oynamayı, bebeklerle hiç oynamamış bir kız çocuğun ise bebeklerle oynamayı tercih ettiğini ortaya koymuştur. Yani çocuğu 'Sen erkeksin, arabalarla oyna' , 'Sen kızsın, bebeklerle oyna' şeklinde yönlendirmeye gerek yoktur. Aynı zamanda 'Erkek çocuk sadece arabalarla, kız çocuk ise sadece bebeklerle oynamalıdır' diye bir kural da yoktur. Fakat nedendir bilmem, konu hediye almak olunca çocuk erkekse mutlaka 'araba', kızsa da 'bebek' alınır. Hatta erkek çocuğa bebek alınması bir hakaret olarak algılanırken, kız çocuğa bebek yerine araba alınması kabul edilebilinir. Yine bir kız çocuk arabalarla oynuyorsa 'Eyvah! Kızım erkek gibi davranıyor' diye endişe etmeyiz ama bir erkek çocuk, bebekle oynuyorsa 'Burada bir problem var' diye hemen Pedagoglara koşarız. Aslında bütün mesele, erkek çocuğunun erkek gibi davranmamasından endişe ediyor olmamızdan kaynaklıdır. Çünkü toplumuzda erkek çocuğunun yeri, çok önemlidir ve kız, erkek ayrımı da buradan gelmektedir. Çocuklara daha bebeklikten bu gizli mesajları vererek kız erkek rollerini ve kimin daha önemli olduğunu öğretmekteyiz.
Peki, erkek çocuğunun bebeklerle ve kız çocuğunun arabalarla oynaması gerçekten cinsel kimlik bozukluğunun belirtileri midir yoksa sağlıklı cinsel gelişimin doğal bir süreci midir? Bebeklerle oynadığını gören baba, oğlu için gerçekten endişelenmeli mi? Bunu daha iyi anlamanız için öncelikle 'Oyunun çocuk için ne ifade etiğini' bilmeniz gerekir. Oyun, çocuk için hayatın kendisidir. Çocuk, gerçek hayatı oyunla canlandırır ve kendi gerçeğini oyunla yaşar. Çözemediği bir sorunu oyun yoluyla çözer, içsel çatışmalarla oyun yoluyla başa çıkar ve birçok beceriyi oyun oynayarak kazanır. Peki, oyuncakların bunda rolü nedir? Oyuncaklar gerçek hayatı canlandırabilmek için zengin bir kaynaktır. Örneğin, yemek yapan annesini canlandırması için çocuk, bebeklerinden birini anne, diğerini ise çocuk yaparak ve çeşitli mutfak oyuncaklarıyla annesinin ona yemek hazırlamasını taklit edebilir ve o anda yaşananları oyun yoluyla canlandırabilir. Bu nedenle kız erkek ayrımı yapmadan çocukların her çeşit oyuncakla oynamalarına fırsat verilmeli.
Erkek çocuğun bebeklerle oynaması, cinsel kimlik bunalımının bir göstergesi değil, aksine sağlıklı bir kişilik gelişiminin göstergesidir. Çünkü çocuk kız bebeği anne, erkek bebeği kendisi yaparak oynar ve bu çocuğun cinsel kimlik farklılıklarını algıladığını gösterir. Diğer bir örnek ise bir kız çocuğunun iş marinasıyla oynayarak babasını mesleğini canlandırırken, erkek bebeği babası yaparak kepçeyle oynamasıdır. Bu kız çocuğun kepçeyle oynadığı için erkek gibi davrandığını değil, cinsiyet farklılıklarını algıladığını gösterir. Çocuklara kız erkek ayrımı yapmadan ne kadar fazla çeşit oyuncak sunarsanız, çocuğa sağlıklı cinsel bir kimlik gelişimi için o kadar fazla ortam hazırlamış olursunuz.
Bunun tam tersine bu konuda endişelenir, çocuğunuza yasak koyup, yargılarsanız cinsel kimlik karmaşıklığına neden olabilirsiniz. Mesela bebeklerle oynamak isteyen bir erkek çocuğa 'Sen kız mısın da bebeklerle oynuyorsun' deyip bebeği elinden çekip almak, çocuğun bebeklere olan ilgisini azaltmaz, tam tersine artırır. Bebeklerle istediği kadar oynayamadığı ve bebeklerle oynaması yasakladığı için bebeklere olan ilgi giderek artar, başka oyuncaklarla ilgilenmez ve erkeklerin oynadığı oyuncaklarla oynamaktan zevk almaz. Çünkü bebekle yeterince oynamamış ve bu istediği geçmemiştir. Bu konuda bilinçli olur ve yasaklarla koymazsanız, bebeklerle oynayan erkek çocuğun bir süre sonra bebeklere olan ilgisinin azaldığını ve tekrar arabalarıyla oynadığını gözlersiniz.
Anne babalar olarak buna benzer hatalar yaparak çocuklarımızı kısıtlamakta ve sağlıklı cinsel kimlik geliştirmelerine engel olmaktayız.

SAĞLIKLI CİNSEL KİMLİK GELİŞİMİ İÇİN AİLELERE ÖNERİLER

Anne baba olarak, çocuklarınızın oynadığı oyuncak ve oyunlarla ilgili yorum yapmadan önce bir kere düşünmeli ve rol ayrımını pekiştirici sözlerden kaçınmalısınız. Örneğin bebeklerini alıp birini anne, diğerlerini baba ve çocuk yaparak konuşturan bir erkek çocuğuna 'Sen kız mısın da bebeklerle evcilik oynuyorsun' diyerek çocuğun bundan utanç duymasına sebep olmamalısınız. Çocuklarınıza her çeşit oyuncak almalı ve bu oyuncaklarla diledikleri oyunu oynamalarına izin vermelisiniz. Kız çocuğuna araba, erkek çocuğuna bebek almaktan çekinmemelisiniz. Çocuklar için oyun hayatın kendisidir ve hayat için gerekli becerileri kazanmak için zengin kaynağa yani her türlü oyuncağa ihtiyaç duymaktadırlar. Oynadıkları oyuncak ve oyunları yargılayarak bundan utanç duymalarına neden olmak yerine, özgürce oynamalarına fırsat vermelisiniz.
Çocuklarına kız erkek ayrımı yapmadan aynı görev ve sorumluluklar verilmelisiniz. Erkek çocuk da annesine yemek hazırlamakta yardım edebilir. Kız çocuk da babasıyla maç izlemeye gidip 'Gol' diye bağırabilir. Çocuklarınıza erkek çocuk nasıl davranmalı, kız çocuk nasıl davranmalı gibi rollerin tanımını, davranışlarınızla öğrettiğinizi ve bunu her fırsatta pekiştirdiğinizi unutmayınız. Bunun yanı sıra çocuklarınıza sağlık kitapları ve çeşitli hikaye kitapları okuyarak biyolojik cinsiyet farklılıklarını anlamalarına yardımcı olabilirsiniz.

ÇOCUKLARINIZIN SEÇİMLERİNE SAYGI DUYUN

Çocukların seçimlerine ve kararlarına saygı duymalısınız. Bir kız çocuk karate kursuna gitmek istiyorsa 'Sen erkek misin de karate kursuna gideceksin' ya da bir erkek çocuk dansa olan ilgi ve yeteneğini, dans kursuna giderek geliştirmek istiyorsa 'Sen kız mısın da dans kursuna gideceksin' gibi tepkiler göstererek yeteneklerini kısıtlamak yerine, kararlarına saygı duyulmalısınız. Çocukların sahip olduğu yetenekleri geliştirmelerine, güçlü yönlerini ortaya çıkarmalarına fırsat vermelisiniz. Bebeklerle oynadığı için 'Eyvah! Oğlum kız gibi davranıyor' diyerek endişelenip, tepki göstererek çocuğunun bu yaptığından utanç duymasına ve kendini kısıtlamasına neden olmayın. Bu şekilde davranışınız sağlıklı bir cinsel kimlik gelişimine engel olur. Kız ve erkek çocuklarının doğuştan getirdikleri cinsel yatkınlıklar ve dürtüler vardır. Bu yatkınlık ve dürdüler, cinsel kimlik gelişimi sürecinde, doğal olarak, zamanla kendini gösterir. Bebekleriyle oynayan erkek çocuk, bir süre sonra arabalarla ve erkeklerin ilgilendiği diğer oyuncaklarla oynamaya yönelecektir. Bu nedenle endişe etmek gereksizdir.