Anne beyni her gebelikte farklı değişiyor

Fenomen Başak Karahan doğum sonrası operasyon geçirdi

İçeriği Görüntüle

YÜZLERCE KADININ BEYNİ İNCELENDİ
Araştırma kapsamında 127 hamile kadın da dahil olmak üzere yüzlerce kadının beyni MRI (manyetik rezonans görüntüleme) yöntemiyle incelendi. Katılımcıların bir kısmı ilk çocuklarını, bir kısmı ise ikinci çocuklarını bekliyordu. Bilim insanları, kadınların beyinlerini hamilelik öncesinde, hamilelik sürecinde ve doğumdan altı ay sonra olmak üzere farklı dönemlerde tarayarak zaman içerisindeki değişimleri takip etti.
İLK GEBELİKTE BEYİNDEKİ DEĞİŞİM DAHA BELİRGİN
Araştırmanın sonuçlarına göre her gebelik, beynin yapısında ve işleyişinde değişikliklere yol açıyor. Ancak bu değişiklikler her gebelikte aynı şekilde gerçekleşmiyor. İlk hamilelik sırasında beynin bilgi işleme süreçlerinde görev alan gri madde hacminde ortalama yüzde 5’e yakın bir azalma gözlemlendi. Bu azalma özellikle beynin 'varsayılan mod ağı' (default mode network) olarak adlandırılan bölgesinde meydana geliyor. Söz konusu ağ; hayal kurma, geçmiş anıları hatırlama, geleceği planlama ve kişinin kendisi üzerine düşünmesi gibi işlevlerde rol oynuyor.
GRİ MADDE AZALMASI ZARAR ANLAMINA GELMİYOR
Uzmanlar, gri madde hacmindeki azalmanın beyin hasarı ya da zeka kaybı anlamına gelmediğini vurguladı. Araştırmacılara göre bu durum, beynin daha verimli çalışmasını sağlayan 'sinaptik budama' sürecinin bir parçası. Daha az kullanılan sinir bağlantıları ortadan kaldırılırken, önemli bağlantılar güçleniyor. Çalışmanın eş yürütücülerinden Prof. Susana Carmona, bu süreci şu sözlerle açıklıyor: "Bunu bir ağacın budanmasına benzetiyorum. Bazı dallar kesilir ki ağaç daha verimli büyüyebilsin. Biyolojide de hayatta olduğu gibi bazen daha azı daha fazladır." Araştırma, doğumdan altı ay sonra kaybedilen gri maddenin yaklaşık yüzde 3,4’ünün geri kazanıldığını, ancak tamamının eski seviyesine dönmediğini gösterdi.
İKİNCİ GEBELİKTE BEYİN AYNI SÜRECİ TEKRARLAMIYOR
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise ikinci hamilelikte yaşanan değişimler oldu. Bilim insanlarına göre ikinci gebelikte beyin, ilk hamilelikte yaşadığı dönüşümü baştan yaşamıyor. İlk gebelikte değişime uğrayan bölgelerde ikinci kez daha sınırlı farklılıklar görülüyor. Bu durum, annelik için gerekli temel altyapının ilk çocukla birlikte oluştuğunu ve ikinci gebelikte bu sistemin yalnızca ince ayarlardan geçtiğini düşündürdü.
DİKKAT VE TEPKİ AĞLARINDA EK UYARLAMALAR GÖRÜLÜYOR
Araştırma, ikinci hamilelik sırasında beynin özellikle dikkat, odaklanma ve çevresel uyaranlara tepki verme süreçlerinden sorumlu ağlarında ek değişiklikler yaşadığını ortaya koydu. Uzmanlar, bu durumun birden fazla çocuğa bakım vermenin gerektirdiği artan dikkat ve sorumlulukla ilişkili olabileceğini belirtti.
DEĞİŞİMLERİN ZAMANLAMASI DA FARKLI
Çalışmaya göre ilk ve ikinci gebelikler arasında yalnızca değişimlerin niteliği değil, zamanlaması da farklılık gösteriyor. İlk kez anne olan kadınlarda beyin değişiklikleri doğum sonrasında daha belirgin hale gelirken, ikinci kez anne olan kadınlarda bu değişimlerin hamilelik sırasında daha görünür olduğu tespit edildi.
ANNE-BEBEK BAĞIYLA İLİŞKİ OLABİLİR
Araştırma ayrıca beyindeki değişimlerin anne-bebek bağıyla ilişkili olabileceğine işaret edildi. Beyinlerinde daha belirgin değişiklikler görülen kadınların, bebekleriyle daha güçlü bir bağ kurduklarını bildirme olasılıklarının daha yüksek olduğu gözlendi.
DOĞUM SONRASI RUH SAĞLIĞINA IŞIK TUTABİLİR
Araştırmacılar, hamilelik sürecinde beynin nasıl dönüştüğünü tam olarak anlayabilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı. Prof. Carmona, gelecekte yapılacak araştırmaların hamilelik sırasında yaşanan nörolojik değişimleri daha iyi açıklayabileceğini ve doğum sonrası depresyon gibi ruh sağlığı sorunlarının anlaşılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti. Uzmanlara göre anne beynindeki değişimlerin daha ayrıntılı biçimde haritalandırılması, hem annelerin ruh sağlığının korunması hem de anne-bebek ilişkisinin daha iyi anlaşılması açısından önemli bir adım olabilir.