Ahbap Derneği üzerinden 6 Şubat depremlerinin ardından toplanan bağışların kullanımına ilişkin yürütülen soruşturmada yeni aşamaya geçildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen dosya kapsamında başlatılan 5’inci dalga operasyonda, 53 şüphelinin yakalanması amacıyla İstanbul merkezli 20 ilde eş zamanlı çalışma başlatıldı. Soruşturmanın, depremzedeler için toplanan bağışların hangi kişi ve şirketlere aktarıldığı, harcamaların gerçek bir mal veya hizmet karşılığı bulunup bulunmadığı ve yardım malzemelerinin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılma süreçleri üzerinde yoğunlaştığı bildirildi.
SORUŞTURMANIN DAYANAĞINDA MALİ KAYITLAR VAR
Adalet Bakanı Akın Gürlek'in açıklamasına göre operasyon; İçişleri Bakanlığı müfettiş raporları, özel denetim raporları, derneğin mali kayıtları ve envanteri, banka hareketleri, bilirkişi incelemeleri ile etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan şüphelilerin ifadelerinden elde edilen deliller doğrultusunda gerçekleştirildi. Bu tür mali soruşturmalarda banka transferleri, faturalar, sözleşmeler, teslim belgeleri ve şirketlerin fiili ticari faaliyetleri karşılaştırılarak para hareketlerinin gerçek bir hizmet veya mal alımına dayanıp dayanmadığı araştırılıyor.
Dosyadaki tespitlere göre 6 Şubat-31 Aralık 2023 döneminde depremzedelere ulaştırılmak üzere 4,3 milyar TL bağış toplandı ve bunun 4,2 milyar TL'si harcandı. İncelemelerde 950 milyon TL'nin nakit olarak çekildiği, çekimlerden birinin ise tek seferde 500 milyon TL olduğu belirlendi. Soruşturma makamlarının özellikle yüksek tutarlı nakit işlemlerin kullanım alanını ve bunların muhasebe kayıtlarıyla uyumunu incelemesi bekleniyor.
ŞİRKETLERE YAPILAN TRANSFERLER İNCELENİYOR
Bakan Gürlek'in paylaştığı bilgilere göre 29 şirket ile 7 şahıs şirketine toplam 1 milyar 757 milyon 547 bin 770 TL transfer edildi. Bazı yüksek tutarlı harcamaların karşılığında mal veya hizmet alımının bulunmadığı, yardım nakliyelerinden şahsi menfaat sağlandığı ve bazı yardımların kamu kurumlarına faturalarda belirtilen miktardan daha az teslim edildiği iddiaları soruşturmanın temel başlıkları arasında yer aldı. Para gönderilen şirketlerin gerçek ticari faaliyetlerinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi için de inceleme başlatıldı.
Soruşturma kapsamında İzmit'teki depolarda depremzedeler için temin edildiği belirtilen çadır, tekerlekli sandalye, elektrikli bisiklet, kırtasiye ürünü ve çeşitli yardım malzemelerinin kullanılmadan bekletildiğinin tespit edildiği açıklandı. Söz konusu malzemelerin hak sahiplerine ulaştırılmasına yönelik işlemlerin başlatıldığı bildirildi. Envanter kayıtlarının fiziki depolardaki ürünlerle karşılaştırılması, yardım kuruluşlarına ilişkin denetimlerde bağışların yalnızca parasal hareketinin değil, satın alınan malzemelerin teslim zincirinin de takip edilmesini sağlıyor.
ÖNCEKİ OPERASYONLARDA DOSYA GENİŞLEMİŞTİ
Ahbap Derneği'ne ilişkin soruşturma daha önce de farklı operasyon dalgalarıyla gündeme gelmişti. Adalet Bakanı Gürlek temmuz ayında yaptığı açıklamada ilk aşamada gözaltıların gerçekleştirildiğini, MASAK raporlarının incelendiğini ve elde edilecek yeni delillere göre soruşturmanın genişleyebileceğini söylemişti. Sonraki aşamalarda ise özellikle konut ve konteyner alımlarına ilişkin işlemler ile dernekten ödeme alan şirketlerin faaliyetleri soruşturma dosyasında incelenen başlıklardan biri oldu.
BAĞIŞ PARALARINDA DENETİM NASIL İŞLİYOR?
Dernekler tarafından toplanan bağışlarda mali kayıtların, yapılan harcamaların ve satın alınan mal veya hizmetlerin belgelendirilmesi büyük önem taşıyor. Bir soruşturma başlatılması halinde savcılık; banka hareketleri, muhasebe kayıtları, faturalar, sözleşmeler ve teslim tutanaklarının yanı sıra gerektiğinde bilirkişi raporlarından ve mali analizlerden yararlanabiliyor. Şirketlere aktarılan paraların ticari işlemlerle uyumlu olup olmadığı, şirketlerin söz konusu mal veya hizmeti sağlayabilecek faaliyete sahip bulunup bulunmadığı ve ödemelerin nihai olarak hangi hesaplara yöneldiği de incelenebiliyor.
DEPREM YARDIMLARINDA ŞEFFAFLIK KRİTİK ÖNEMDE
6 Şubat depremlerinin ardından Türkiye genelinde kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, şirketler ve bireysel gönüllülerin katılımıyla geniş çaplı bir yardım seferberliği yürütüldü. Afet dönemlerinde çok kısa sürede yüksek miktarda para ve yardım malzemesinin toplanması, dağıtım zincirinin izlenebilirliğini ve bağımsız denetimi daha da önemli hale getiriyor. Uzmanların genel olarak üzerinde durduğu temel yöntemler arasında bağış gelir ve giderlerinin düzenli kayıt altında tutulması, yüksek tutarlı ödemelerin belgelendirilmesi, satın alınan ürünlerin teslim kayıtlarıyla eşleştirilmesi ve kamuoyuna denetlenebilir mali raporlar sunulması bulunuyor.
ADLİ SÜREÇ NASIL DEVAM EDECEK?
Operasyon kapsamında yakalanan şüphelilerin emniyetteki işlemlerinin ardından savcılık tarafından ifadelerinin alınması, dosyadaki delil durumuna göre haklarında adli kontrol veya tutuklama talebi gibi işlemlerin değerlendirilmesi mümkün. Öte yandan şirketlere ilişkin mali ve ticari incelemelerden elde edilecek yeni bulgular soruşturmanın kapsamını değiştirebilir. Soruşturma aşamasındaki iddialar henüz kesinleşmiş yargı kararı niteliği taşımıyor; şüpheliler açısından masumiyet karinesi geçerliliğini koruyor.
