1–2 YAŞ ARASI BESLENME Bu yaş grubundaki çocukların enerji gereksinimleri, 100 kcal./kg, protein gereksinimleri ise 2 gr/kg'dır. Çocukların günlük enerji ve diğer besin öğeleri gereksinimlerini karşılayabilmeleri için, çeşitli türde...
1–2 YAŞ ARASI BESLENME
Bu yaş grubundaki çocukların enerji gereksinimleri, 100 kcal./kg, protein gereksinimleri ise 2 gr/kg’dır. Çocukların günlük enerji ve diğer besin öğeleri gereksinimlerini karşılayabilmeleri için, çeşitli türde besinler tüketmeleri, diğer bir deyişle görevleri farklı olan besin gruplarından dengeli bir şekilde beslenmeleri gerekir. Bu dönemde sağlıklı bir diyette suyun da yer alması gerektiği unutulmamalıdır.
Bu yaş grubunda günlük önerilen kalsiyum miktarı 350 mg’dır. Bu miktardaki kalsiyum, 250–300 g süt- yoğurt ve 1 kibrit kutusu kadar peynirle karşılanabilir. Bu dönemde kemik mineralizasyonu için 400 IU/gün D vitaminine gereksinim vardır. D vitaminin besinsel kaynaklarının yetersizliği ve kış aylarında sentezinin kısıtlı olması nedeni ile bu yaş grubunda besinlere ek olarak D vitamini verilmesi önerilir.
Bu yaş grubunda günlük önerilen demir miktarı 6,9 mg’dır. Birçok çocuğun demir depoları yetersiz olabilir. Demir gereksinimi vücut ağırlığına göre değişiktir. Demirden zengin besinlerin C vitamininden zengin besinlerle birlikte tüketilmesi bu açığı kapatmada önemli rol oynar.
Yeterli büyüme ve gelişme için çinko önemlidir. Yeterli kilo alamayan çocuklarda çinko eksikliği görülebilir. Çinko et, balık, süt ve süt ürünlerinde bulunur. C vitamini vücutta depolanmadığı için, düzenli C vitamini alımına dikkat edilmelidir.
1–2 yaş çocukları;
Besin Grupları Miktar
• Et, yumurta, kuru baklagil, tavuk, balık, 1–2 porsiyon
• Süt, yoğurt, peynir 2 porsiyon
• Ekmek, pilav, makarna vb. 4 porsiyon
• Sebze, meyve 2–3 porsiyon
• Yağ, şeker, reçel, bal vb.
Yağ
1–2 yemek kaşığı
Şeker
1–2 yemek kaşığı tüketmelidir.
1–2 yaş dönemi için günlük menü örneği,
Kahvaltı:2/3 su bardağı süt(120 ml)
1 yumurta veya 1 kibrit kutusu kadar peynir
1 tatlı kaşığı tereyağı
1–2 tatlı kaşığı reçel, bal, pekmez, fındık ezmesi (birisi)
2–3 adet zeytin ( çekirdeği çıkarılmış)
1 ince dilim ekmek
Birkaç dilim domates veya mandalina
Öğle: 2–3 yemek kaşığı (2/3 kepçe) kıymalı sebze yemeği
1–2 yemek kaşığı pilav
2 yemek kaşığı yoğurt
İkindi: 1 kase yoğurt (150 ml)
1 küçük meyve veya 2–3 adet bisküvi
Akşam: 1 adet ızgara köfte
1 kase yayla çorba veya 1/2 dilim ekmek
Gece: Anne sütü
SORUNLAR:
1. İştahsızlık: Bu yaş grubunda anne-baba iştahsızlıktan yakınıyorsa, çocuk iyi kilo alıyor olsa bile, bu durum, bir sorun olarak ele alınmalıdır. İştahsızlık, aile ikna edilerek çözümlenemez ise, ileride çocuğa daha fazla zarar verebilecek önemli bir beslenme sorununa dönüşebilir.
2. Aspirasyon: İlk 3 yaşta çocuklarda çiğneme ve yutma işlevlerinin gelişimi tamamlanmamıştır. Bu nedenle besinler yumuşak bir şekilde verilmelidir. Fındık, fıstık, kabak ve ay çekirdeği gibi sert ve taneli besinler kolayca soluk borusuna kaçabileceği için 5 yaşından önce verilmemelidir.
“2–5 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ”
Bu dönemdeki çocukların beslenmesi, ailenin diğer bireylerinde farklı değildir. Sağlıklı beslenme önerileri tüm aileye yapılır. Ancak büyüme-gelişmenin devamı açısından günlük alınması gereken besinlerin miktarları, ailenin diğer bireylerinden farklıdır.
Okul öncesi dönemin başında çocuklar, tam olarak başkalarına bağımlı ve sınırlı türden besinler tüketirken aynı dönemin sonunda tam olarak bağımsız, farklı türden besinleri tüketir duruma gelirler. Beslenme açısından oldukça değişkenlik bu dönem, sağlıklı beslenme alışkanlığının gelişmesi açısından da önemlidir.
Bu dönemde çocuklar;
• Ekmek, pirinç, bulgur, makarna vb. 6 porsiyon
• Sebze 2 porsiyon
• Meyve 2 porsiyon
• Süt, yoğurt, peynir 2 porsiyon
• Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagil 2 porsiyon
• Katı ve sıvı yağlar toplamı: 20-25 g. ( Yemekler içinde tüketilebilir.)
• Şeker, reçel, bal, pekmez toplamı. 20-30 g. tüketmelidir.
Okul öncesi dönem çocukları için günlük menü örneği
Kahvaltı: 3/4 su bardağı süt (150ml)
1 yumurta veya 1 kibrit kutusu kadar peynir
3–4 adet zeytin ( çekirdeği çıkarılmış)
1–2 tatlı kaşığı reçel, bal, pekmez, fındık ezmesi (birisi)
1 ince dilim ekmek.
Birkaç dilim domates veya mandalina
Öğle: 2–3 yemek kaşığı (2/3 kepçe) etsiz kuru fasulye
2–3 yemek kaşığı dolusu bulgur pilavı
Yarım kase yoğurt (100ml)
İkindi:
1 orta boy meyve veya
1 ince dilim kek
Akşam: 3–4 yemek kaşığı ( 1 kepçe) sebzeli tavuk
1 dilim ekmek
Sütlü tatlı ( 150 ml)
SORUNLAR:
1. Demir eksikliği anemisi: Demir eksikliği anemisi genellikle beslenme yetersizliğine bağlı gelişir. Bebeklik döneminde ek besinlerin geç başlanması, uygunsuz besin seçimi, demir emilimini engelleyen besinlerin örneğin çayın, fitattan zengin tahılların ( köy unundan yapılmış yufka ekmeğin) beslenmede yer alması inek sütünün erken başlanması ve fazla tüketilmesi ( 600 ml ve üstünde) aneminin bu yaş grubunda beslenmeye ilişkin nedenleridir.
2. Kabızlık: Kabızlık bu dönemde oldukça sık rastlanan bir sorundur. Diyette lifli besinlere az yer verilmesi ( lif miktarının 6 g/gün’ün altına düşmesi) durumunda kabızlık gelişebilmektedir.
3. Olumsuz yeme davranışı: Yemeği reddetme ya da seçici davranma özellikle 2 yaş civarında sık rastlanan olumsuz bir yeme davranışıdır. Çoğu durumda çocuk iyi besleniyordur. Ancak ailenin beklentisi doğrultusunda yemiyordur. İştahsızlık, çocuğun besini almak istememesi ile ortaya çıkan bir durumdur. Anemi, bağırsak parazitleri, hastalıklar çocukta iştah kaybına neden olabilir.
4. Diş Çürükleri: Okul öncesi dönem çocuklarının diş sağlığına ilişkin yapılan çalışmalarda, diş çürüğü olan çocuk oranını yüzde 20 civarında olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle çocukların büyüklerle birlikte, bu dönemde düzenli olarak dişlerini fırçalamaya başlamaları önerilmektedir. Fırçalama önce macunsuz, çocuk tükürmeyi öğrendikten sonra mercimek büyüklüğünde diş macunu kullanılarak yapılmalıdır.
5. Şişmanlık: Okul öncesi dönem çocukları, beslenmelerinde ve besin seçimlerinde tamamıyla başkalarına bağımlıdır. Bu nedenle bu yaş grubundaki şişmanlığın sorumlusu, çocukların anne-babaları, aile yakınları özellikle büyükanne-büyükbaba ya da bakıcılarıdır. Beslenmeleri incelendiğinde şişman çocukların şekerlemeler, çikolata, cips, bisküvi, meyve suları gibi besleyici değeri düşük, enerji yoğunluğu yüksek olan besinleri sık tükettikleri saptanmıştır.
